ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 15




                                               

Xaricilər

Xaricilər - erkən İslam məzhəblərindən biri. Dini və siyasi məsələlərdə fərqli görüşləri və fəaliyyətləri ilə tanınan firqədir. Yenə müxalifləri tərəfindən Xaricilər haqqında istifadə olunmuş bir digər isimdə Dindən çıxmış"mənasında "məriqa"dır. ...

                                               

Xiliazm

Xiliazm - Yer üzərində dünyanın sonundan əvvəl gələn minillik "allah səltənəti" haqqında dini təlim. Xiliazm iudaizimə və xilaskar Məsihanın gəlməsi barədə ideyalarla əlaqələndirildiyi ilkin xristianlığa xas olmuşdur. Xiliazm ideyaları qulları və ...

                                               

Xüms

Müqəddəs Qurani-Kərim, İslam dininin Qiyamətə qədər olan bütün qanunlarını ümumi şəkildə bizə bəyan etmişdir. Bu qanunların incəlikləri isə zaman keçdikcə, əvvəlcə Peyğəmbər səlləllahu ələyhi və alihi və səlləm, daha sonra isə mə`sum İmamlarımız ...

                                               

İbadət

İbadət - hər hansı bir varlığa bəndəçilik etmək, yəni ona sayğı, təzim və ehtiram deməkdir, başqa sözlə, məbud qarşısında bəndənin təvazökarlığı və kiçilməsidir. Bu təvazökarlığın əvvəli insanın mərifət və inamıdır. Ümumiyyətlə, Allaha ibadət Onu ...

                                               

İblis

İblis göylərdən qovulmuş və Allahın düşməninə çevrilmiş, dindarları düz yoldan azdıran dindarları düz yoldan azdıran mələk yada cin adıdır. Xristianlardakı satananın sinonimidir. İblisin əsl adı Haris, Halis və ya Həris olmuşdur. Şeytan isə iblis ...

                                               

İmam Rəbbani

Əsl adı Əhməd Faruki Sərhəndidir Dostları və tələbələrinə yazdığı məktubların bir yerə gətirildiyi "Məktubat" İslam təsəvvüfünün ən əhəmiyyətli qaynaqlarından biridir. İmam Rəbbaninin bəzi sözləri belədir: İnsanın əvvəlcə etiqadını düzəltməsi laz ...

                                               

İmam Şafii

Şafii məzhəbinin qurucusu Məhəmməd ibn İdris əş-Şafii 767-ci ildə Qəzzada Fələstində dünyaya gəlmişdir. Soyu Qureyş tayfasındandır. Erkən yaşlarından atasını itirib ehtiyac içində böyüyən, lakin istedadlı olan gənc Məhəmməd Quran və hədisləri mük ...

                                               

İmam-camaat

İmam-camaat, yaxud pişnamaz - camaat namazında öndə namaz qılan, digərlərinin isə ona iqtida edərək namaz qıldığı şəxs. İmam-camaat gərək baliğ, aqil, adil, halalzadə və namazı düz qılan olsun. Əgər məmum imama iqtida edən kişidirsə, onun imamı d ...

                                               

İslamda iman

İman Lüğət mənası e-m-n kökündən ifal babının məstəri olan imanərəb. إيمان ‎‎ lüğətdə, bir şəxsin sözünü təsdiq etmək, söylədiyini qəbul etmək, könül xoşluğu ilə qəbul etmək, qarşındakına güvənmək, şübhəyə yer verməyəcək şəkildə ürəkdən inanmaq m ...

                                               

İslamın beş şərti

İslamın beş şərti. İslam dininin beş şərti bunlardır: Zəkat ərəb. الزكاة ‎‎ Oruc ərəb. الصوم ‎‎ Kəlməyi şəhadət ərəb. الشهادة ‎‎ Namaz ərəb. الصلاة ‎‎ Həcc ərəb. الحج ‎‎

                                               

İsmaililər

İsmaililər başqa şiələr kimi Cəfər əs-Sadiq daxil ilk altı imamı qəbul edir, lakin onun vəfatından sonra 765-ci il imamətin, "isnə əşəriyyə"dən on iki imamçılar fərqli olaraq, kiçik oğlu Musa Kazıma deyil, böyük oğlu İsmailə keçdiyinə inanırlar. ...

                                               

Jan Kalvin

Jan Kalvin - XVI əsrin məşhur din islahatçısı, Kalvinizm təriqətinin banisi. Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.

                                               

Kabbala

Kabbala – Tanrının mahiyyətini dərk etməyə və dünyadakı məxluqların, o cümlədən insanın var olmasının səbəbini anlamağa çalışan yəhudiliyə məxsus mistik ənənə, təlimdir; ibranicə "qəbul etmə, təhvil vermə" deməkdir. Bu təlim İlahi mahiyyətin dəri ...

                                               

Kafir

Kafir – Küfr imanın əksidir. Kafir sözünün lüğəti mənası örtən deməkdir. Bu səbəbdən də buğdanı torpağa basdıran əkinçiyə də kafir deyilir.Küfr 3 cürdür: cəhli, cuhudi,cəlali. Küfrdə inad edənlər öz imanlarını itirirlər. Qurani-Kərimdə haqqı bilə ...

                                               

Kəramət

Kəramət – xariqüladə hadisə olub, ruhi paklıq, batini saflıq və Allaha yaxınlıq sayəsində baş verir. Bəzən haqqın təntənəsi və ucalığı haqqında yaranan qeyri-adi hallara kəramət deyilir. Kəramət dedikdə fövqəladə şeylər nəzərdə tutulur. Bu fövqəl ...

                                               

Kilsə məclisləri (ümumdünya)

Ümumdünya Kilsə Məclisi - rasmi Xristian kilsəsi tərəfindən və onun adından çağrılan keşişlərin toplantılarıdır. Bu məclislərdə dini əqidə ilə bağlı yaranan problemlər həll olunurdu. Ümumdünya kilsə məclislərindən yalnız ilk yeddisi həm Ortodoks, ...

                                               

Klonlaşdırma

Klon – yunan sözü olub, "budaq", "gövdə" mənalarını verir və hər şeydən əvvəl vegetativ çoxalmanı nəzərdə tutur. 4 min ildən çoxdur ki, kənd təsərrüfatında qələm vasitəsilə klonlaşdırma edilir. Bitkilər toxumlama zamanı, zoğ təbəqələşməsində toxu ...

                                               

Kübravilik

Kübravilik - sufi təriqəti Təriqətin qurucusu fars sufisi Şeyx Nəcməddin Kübra 1145-1221 Xarəzmdə anadan olmuş və erkən yaşlarından dini elmləri öyrənmişdir. Mənəviyyat yoluna Misirdə Əbu Nəcib Sührəverdinin tələbəsi olmuş, məşhur sufi şeyxlərind ...

                                               

Küfr

Küfr - Qurani-Kərim və hədislərdə çox geniş yer verilmiş terminlərdən biri də küfr kəlməsidir. Bu termin Allahı inkar etmək mənasında istifadə olunur. İslam alimlərinin imanın mahiyyəti haqqında irəli sürdükləri fərqli görüşlərindən dolayı küfrün ...

                                               

Qeysanilər

Qeysanilər - Əli ibn Əbu Talibin oğlu Məhəmməd ibn Hənəfiyyənin imamətini qəbul edən dini cərəyanlardan biri olmuşdur. Lakin qeysanilərin içində birlik olmamışdır və onlar bir neçə təriqətlərə parçalanmışdırlar. Müsəlman tarixçilərinin yazdıqları ...

                                               

Qədim Misir dini

Qədim Misir dini - Misirdə xristianlığın qəbul edilməsinə qədər yayılmış inanclar və ibadətlər O zaman Misirdə çox sayda regional tanrılara və inancları sitayiş etmişlər. Ancaq müəyyən zamanlarda ümumi dinə bənzər inanclar da olmuşdur. Ümumiyyətl ...

                                               

Qələndərilik

Qələndərilik - sufi təriqəti Təriqətin banisi monqol yürüşləri zamanı Səvadan Dəməşqə gəlmiş fars əsilli Cəmaləddin Məhəmməd Yunus əs-Səvaci vəfatı: 1232-ci il olmuşdur. Yoxsulluğu, səfilliyi, şəriət qanunlarına münasibətdə biganəliyi təbliğ edən ...

                                               

Qərmətilik

Qərmətilər - İsmaililiyin Fatimi xəlifələri qəbul etməyib, İsmayıl ibn Cəfərin oğlu Məhəmməd ibn İsmayıl əş-Şakiri yeddinci, sonuncu imam olaraq qəbul edən və Yeddiçilər olaraq da tanınan təriqət. Onlar hicri III əsrdə üsyan qaldıraraq Abbasilər ...

                                               

Qiyamət günü

Qiyamət monoteist və ya təktanrılı dinlərdə və bir çox inanışda olan, dünyanın sonunun gəlib bütün ölülərin dirilərək məhşər meydanında toplananacağına inanılan zaman, hesab günü, məhşər günü.

                                               

Martin Lüter

Martin Lüter - Almaniyada reformasiyanın başçısı, alman protestantlığının banisi. 1517-ci ildə katolik kilsəsinə qarşı 95 tezisi ilə çıxış etmişdi. Martin Lüter tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.

                                               

Matüridilər

Maturidilik- sələfilik və əşariliklə yanaşı əhli-sünnənin 3 etiqadi məzhəbindən biridir. İnsanların törətdikləri günahları məsələsində Matüridi hətta tövbə etməmiş günahkar müsəlmanların cəhənnəmdə əbədi olaraq qalmayacaqları fikrində olmuşdur. B ...

                                               

Məhəmməd ibn Əbdülvahhab

Məhəmməd ibn Əbdülvahab və ya İbn Əbdülvahab, Diriyah) – XVIII əsrdə yaranmış sələfi cərəyanının qurucusu.

                                               

Məkruh

Məkruh - əməl yerinə yetirildikdə heç bir günah yazılmayan, lakin bəyənilməyən əməldir. Dində qəti olaraq qadağan edilməyən,ancaq icrası da xoş qarşılanmayan davranış və hərəkətlərdir. Hər hansı bir işin günah olub-olmamasın onun necə, nə zaman, ...

                                               

Məlamətilik

Məlamətilik - sufi təriqəti. Xorasanda Həmdun Kəssar ö. 884-cü il tərəfindən yaradılmış bu təriqətin təliminin əsasında "məlamət" adlandırılan, insanın günahkar mahiyyətinə görə, ilk növbədə özünü təqsirləndirməsi, məzəmmət etməsi ideyası durur. ...

                                               

Monoteizm

Monoteizm - təktanrıçılıqla bağlı dini dünyagörüş və nəzəriyyə. İslam, Xristianlıq və Yəhudilik ən məşhur monoteist dinlərdir. Bunları "İbrahimi" monoteistik dinlər adlandırırlar, çünki rəvayətlərdə onların hamısının mənşəyi İbrahim peyğəmbərdən ...

                                               

Mötəzililər

Mötəzilik – dini məsələlərə yanaşmada əqli dəlillərə xüsusi əhəmiyyət verən kəlam məktəbinin mənsubları olmuşdurlar. Bu məktəb Əməvilər hakimiyyəti dövrünün sonunda yaranmış, Abbasilər dövründə isə inkişaf etmişdir. İslam tarixçilərinə görə mütəz ...

                                               

Mübah

Allahın və Rasulunun, edib etməməmək haqqında bütün insanların edəcəyi işdə sərbəst buraxdığı işə Mübah deyilir. Halal, Caiz və Mütləq kimi dini məfhumları buna nümunə göstərə bilərik. Haqqında hökm gəlməmiş olan hər hansı bir şey halaldır. O All ...

                                               

Mübahilə günü

Zilhiccə ayında nəfsini saflaşdıran, tövbə və bağışlanma diləyən, Allahın dərgahına üz tutan, rəhmət və bərəkət istəyən insanlar üçün həqiqətdə bir fövqəl imkanlar vardır. İnsanlara Allah-Taala fövqəl imkanlar tanımışdı bu ayda ki, onlar Həcc ziy ...

                                               

Müstəhəb

Müstəhəb - əməl yerinə yetirildikdə axirət savabı yazılan, yerinə yetirilmədikdə isə heç bir günah yazılmayan əməldir. Müstəhəb, yəni bəyənilən, məsləhət bilinən əməllərin edilməsi vacib olmasa da, edilməsinə görə mükafat verilir. Məsələn, sədəqə ...

                                               

Nəzzam

Nəzzam – Müsəlman filosofu, mötəzilə məzhəbinin nümayəndəsi Nəzzam mötəzilə məzhəbinin "üsuli xəmsə" beşlik üsulu sistemini qəbul etmişdir. Onun fikrincə, ancaq insana məxsus olan elmilik hissetmə və ağıl yolu ilə əldə edilir. O, insanda əsl idra ...

                                               

Nübuvvət

Nübuvvət - Müsəlmanlığın əsas şərtlərindən biri də peyğəmbərlərə inamdır. Müsəlman adlanan kəs Allah-Təalanın göndərdiyi bütün peyğəmbərlərə inanmalı, onları öz xüsusiyyət və möcüzələri ilə qəbul etməli, ən əsası isə Həzrət Məhəmmədin sayca sonun ...

                                               

Orfizm

Orfizmdə kifayət qədər fəlsəfi görüşlər də olmuşdur. Orfizmin adı mifik igid, musiqiçi və incəsənətin rəmzi olan Orfeus’la yun. Ὀρφεύς bağlıdır. Əfsanələrə görə o, çay tanrısı Oyaqros yun. Οἴαγρος və Kalliope yun. Καλλιόπη adlı muzanın yun. μοῦσα ...

                                               

Oruc

"Oruc" sözü "namaz" sözü kimi Səlcuqlarca Farscadan alınmış روجك rôcik sözünün Türk dilində söylənişidir. Quranda صوم savm və صيام sıyam olaraq göstərilib.

                                               

Ölməzlik

Ölməzlik - cismi və ya ruhani formada sonsuz yaşam barədə konsepsiya. Sonsuz həyat haqqında beyində təsəvvür yaratmaq demək olar ki, mümkün deyil. Onu sadəcə arzulamaq olar. Amma, gözəl dinimiz olan İslam eləcə də digər səmavi dinlər ölümdən sonr ...

                                               

Ölümdən sonrakı həyat

Ölümdən sonrakı həyat - din, fəlsəfə və mifologiyada insanın dünyadakı fiziki həyatını bitirdikdən sonra ruh və ya şüur halında davam etdiyinə inanılan həyat. O biri dünya və İslam mənşəli bir termin olan axirət anlayışları ölümdən sonrakı həyatı ...

                                               

Pir Rövşən

Bəyazid Ənsarinin yaratdığı rövşəniyyə təriqətinin Əfqanıstanda ardıcılları olmuşdur. Ənənəvi dini cərəyanlar tərəfindən davamlı təqiblərə uğrayan bu hərəkat qadın-kişi bərabərliyini irəli sürməsilə məşhurdur. Bəyazid Ənsari irsi qaydada dini, ya ...

                                               

Ruh

Ruh - dilimizdə vətəndaşlıq haqqı qazanmış "ruh" anlamının fərqli mənaları var. İnsanın qəlbi, canı, ruhu bizdə eyni sözlə ifadə olunur- "ruh". Məsələn, rus dilində "dux", "duşa" sözləri bu fərqli anlamı ortaya qoya bilir. Biz bunları birləşdirib ...

                                               

Ruku

Ruku - qurşaq təzimi də adlanır. Namazda rukuya getmək o deməkdir ki, normal halda ayaq üstə əllər dizlərə çatana qədər olan vəziyyətdə qalmaq. Namaz qılan, hər rükətdə qiraətdən sonra barmaqlarının ucu dizlərinin üzərinə qoya biləcək qədər əyilm ...

                                               

Rus Pravoslav Kilsəsi

Rus Pravoslav kilsəsi - Pravoslav kilsələri arasında ən böyüyüdür. Onun tarixi rusların xristianlığı qəbul etdikləri IX əsrdən başlayır. Tarixi qaynaqlardan məlum olduğuna əsasən, bu əsrin ikinci yarısında Kiyev şəhərində xristian icması mövcud o ...

                                               

Sabiilər

Sabiilər - İraqda din. Həqiqətən, Allah iman gətirənlər müsəlmanlar, yəhudilər, sabiilər, xaçpərəstlər, atəşpərəstlər və müşriklər arasında qiyamət günü haqq ilə batili ayırd edərək hökmünü verəcəkdir. Şübhəsiz ki, Allah hər şeyə şahiddir! Həcc-1 ...

                                               

Sahaca Yoqa

Cərəyanın qurucusu Şri Mataci Nirmala Devi 1923-cü ildə Hindistanın Çindvare indiki Madhya Pradeş ştatı şəhərində vaxtilə brahmanlar kastasına aid protestant ailəsində dünyaya gəlmişdir. Atası Hindistanın azadlığı uğurunda mübarizə aparmış və Hin ...

                                               

Satya Sai Baba

Satya Sai Baba - ardıcılları tərəfindən canlı ilah və avatara kimi qəbul edilən məşhur hindistanlı quru və mənəvi ustad. Adı sanskrit dilində "həqiqi ana və ata" mənasını ifadə edən Satya Sai Baba 1926-cı ildə Hindistanın şimal kəndlərindən birin ...

                                               

Seyid Hüseyn Bürucirdi

Seyid Hüseyn Təbatəbai Bürucirdi - İslam alimi. Tarix boyu İslam dünyasında məzhəblərarası münasibətləri yumşaltmağa çalışan bir sıra görkəmli alimlər olmuşdur. Bu mühüm vəzifəni yerinə yetirməyə çalışanlardan biri də XX əsrin məşhur alimi Seyid ...

                                               

Sədəqə (din)

Sədəqə Allaha yaxınlaşmaq, savab və mükafata nail olmaq üçün sidqi-ürəkdən verildiyinə görə sədəqə adlandırılmışdır. Bu kəlmələrin hər ikisi – sidq və sədəqə eyni kökdən törəmişdir. İnsan bir mənada Allaha olan sədaqətini sədəqə ilə göstərir. Bun ...

                                               

Sənusilər

Sənusilər -Şimali Afrikada Məhəmməd ibn Əli Sənusi tərəfindən əsası qoyulmuş islahatçı sufi qardaşlığının ardıcıllarıdırlar. Onların ideyaları Liviya, Əlcəzairlə yanaşı, Şimali Afrikanın başqa regionlarında, eləcə də Hicaz və Sudanda yayılmışdır. ...