ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 195




                                               

Abstrakt fotoqrafiya

Abstrakt fotoqrafiya - bəzən qeyri-obyektiv, eksperimental, konseptual və ya konkret fotoqrafiya adlı foto avadanlıq, proseslər və ya materialların tətbiqi sayəsində yaradılmış obyekt dünyası ilə əlqəsi olmayan vizual görüntünü əks etdirən vasitə ...

                                               

Böyük partlayış

Böyük partlayış - müşahidə edilə bilən kainatın məlum olan ən erkən dövrlərindən, sonrakı geniş miqyaslı təkamülünə qədər araşdıran kosmoloji model və nəzəriyyə. Nəzəriyyə kainatın çox yüksək sıxlıq və yüksək temperaturun təsiri ilə necə böyüdüyü ...

                                               

Kombinatorial məntiq

Kombinatorial məntiq - formal məntiqi sistemlərin və ya kalkulyasiyanın əsasları ilə əlaqəli riyazi məntiqin bir istiqaməti. Diskret riyaziyyatda kombinatorial məntiq hesablama proseslərini izah etdiyi üçün lambda hesablanması ilə sıx əlaqəlidir. ...

                                               

Lambda-CDM model

ΛCDM və ya Lambda-CDM modeli - kainatın lambda adlı qaranlıq enerji və soyuq qaranlıq maddə ilə əlaqəli kosmoloji sabitliyi olan Big Bang kosmoloji modelinin parametrləşdirilməsidir. Tez-tez Big Bang kosmologiyasının standart modeli kimi adlandır ...

                                               

Model-View-Controller

İlk dəfə 1979-ci ildə bu arxitekturanı Trygve Reenskaug "Smalltalk-76"-da Xerox PARC ziyarət edəndə təqdim etmişdi. 1980-ci ildə, Cim Althof və başqaları MVC üçün Smalltalk-80 sinif kitabxanasını həyata keçirdilər.

                                               

Riyazi modelləşdirmə

Riyazi modelləşdirmə - reallığın fəlsəfi yanaşma ilə riyazi üsullarla təsəvvürüdür. Riyazi modelləşdirmə eyni zamanda reallığın riyazı çərçivədə qurulması və öyrənilməsidir. Riyazi model - reallığın riyazi təsviridir. Riyazi model adətən tənliklə ...

                                               

Qara pişik analogiyası

Qara pişik analogiyası elm və din arasındakı fərqləri və ya bəzi versiyalarda fəlsəfə və metafizika kimi digər fənlər arasındakı fərqləri açıqlayan analogiyadır.

                                               

Darvinin şeytanı

Darvinin şeytanı - əgər təkamül heç nə ilə məhdudlaşmasaydı, uyğunlaşmanın bütün aspektlərini maksimum istifadə edən və eyni vaxtda mövcud olan hipotetik orqanizm haqqında fikir eksperimentidir. Belə orqanizmlər doğuşdan dərhal sonra istənilən ye ...

                                               

Robinzon Kruzo iqtisadiyyatı

Robinzon Kruzo iqtisadiyyatı - iqtisadiyyatda bəzi fundamental məsələləri daha dərindən tədqiq etmək üçün istifadə olunan sadə struktur. Burada bir istehlakçı, bir istehsalçı və iki əmtəənin formalaşdırdığı iqtisadiyyat təsəvvür edilir. "Robinzon ...

                                               

Ədəbi tənqid

Әdəbi tənqid - әdәbiyyatşünaslığın әsas sahәlәrindәn biri; әdәbi prosesin, bәdii әsәrlәrin izahına, tәhlilinә, qiymәtlәndirilmәsinә, hәmçinin yaradıcılıq prinsiplәrinin müәyyәnlәşdirilmәsinә vә tәsdiqinә hәsr edilәn әdәbi-bәdii yaradıcılıq növü. ...

                                               

Ülgüc (fəlsəfə)

Ülgüc - fəlsəfədə prinsipdir, hansı ki, müxtəlif fenomenlər üçün azehtimallı izahatları nəzərə almamağa icazə verir. Ülgüclərin nümunələri: Popperin saxtalaşdırma prinsipi: Nəzəriyyə elmi hesab olunması üçün saxtalaşdırılmalıdır. Ayn Rand ülgücü: ...

                                               

Hüquq prinsipləri

Hüquq prinsipləri - hüquqi tənzimlənmənin məzmununu və istiqamətlərini müəyyən edən rəhbər qanunlardır. Bir tərəfdən, müəyyən hüquq qanunlarını ifadə edirlər, digər tərəfdən, hüquqi tənzimləmə bütün sahələrində tətbiq olunan və bütün subyektlərə ...

                                               

Non bis in idem

Non bis in idem - bu prinsipin mənasına görə əvvəllər törətdiyi cinayətə görə məhkum edilmiş şəxsin həmin cinayətə görə təkrarən məhkum edilməsi qadağan edilir. Prinsip Roma mülki hüququnda formalaşmışdır. Lakin mahiyyət etibarilə ümumi hüquqda f ...

                                               

Nulla poena sine lege

Nulla poena sine lege - heç kəsin qanunla qadağan edilməyən hərəkətə görə cəzalandırıla bilməməsini nəzərdə tutan hüququn prinsipi. Bu prinsip müasir demokratik dövlətlərdə hüququn aliliyinin başlıca tələbi kimi qəbul edilmiş və qanunvericilikdə ...

                                               

Təqsirsizlik prezumpsiyası

Təqsirsizlik prezumpsiyası cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxsin, onun təqsiri qanunla nəzərdə tutulan qaydada sübuta yetirilməyibsə və bu barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü yoxdursa, təqsirsiz sayılmasını nəzərdə tu ...

                                               

Artur Şopenhauer

Artur Şopenhauer, Frankfurt-Mayn) - fəlsəfə tarixində pessimist alim kimi tanınan alman filosof. Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.

                                               

Ayn Rand

Ayn Rand, Manhetten, Nyu-York ştatı) - qurduğu obyektizm fəlsəfəsi və yazdığı "Yaşamaq istəyirəm", "Mən", "Həyatın Qaynağı" və "Atlas silkələndi" kitabları və obyektizm fəlsəfəsiylə tanınan yazar. Fəlsəfəsi və kitabları öz fərdiyyətçilik, şüurlu ...

                                               

Bertran Rassel

Bertran Artur Uilyam Rassel - ingilis riyaziyyatçı, filosof və ictimai xadim, "məntiqi atomizm" konsepsiyasının, "deskripsiya nəzəriyyəsi"nin yaradıcısı, Alimlərin Paquoş Hərəkatının yaradılmasının təşəbbüskarlarından biri, "Rassel-Eynşteyn Manif ...

                                               

Bryran Magee

The Philosophy of Schopenhauer, Oxford University Press, 1997 reprint; first published 1983, ISBN 0-19-823722-7 Facing Death, William Kimber & Co Ltd, 1977, ISBN 0-7183-0135-8 The Great Philosophers: An Introduction to Western Philosophy, Oxford ...

                                               

Ceremi Bentam

Bentam varlı hüquqşünas ailəsində anadan olmuşdur. Oksford Universitetini bitirdikdən sonra ona vəkil vəzifəsi verilmiş, ancaq tezliklə hüquqşünas praktikasından imtina etmiş və əxlaqi fəlsəfə və nəzəri hüquqşünaslıq sahəsində araşdırmalara başla ...

                                               

Con Dyui

Con Dyui Vermont əyalətində doğulub. 1879 da Vermont universitetindən, 1884-cü ildə Baltimoredəki Cons Hopkins Universitetidən məzun oldu. 1888 −1904-ci illər arasında Minnesota, Miçiqan və Çikaqo universitetlərində fəlsəfə müəllimliyi etdi. Son ...

                                               

Con Hik

Con Hik, Skarboro – 9 fevral 2012, Birmingem, Qərbi Mildlend) - din fəlsəfəçisi və teoloq. Fəlsəfi ilahiyyat sahəsində, xüsusən də teodis, esxatologiya, xristologiya, dini plüralizm və dini epistemologiya sahəsində çalışmışdır.

                                               

Con Rolz

İnsan hüquqları və ədalətin prinsipləri barədə məsələ ikinci dünya müharibəsindən sonra yeni bir səslənmə əldə etmişdir. Onun müzakirəsinə mühüm töhfəni amerikan filosofu Con Rolz John Rawls, 1921 gətirmişdir. Ədalət nəzəriyyəsi A Theory of Justi ...

                                               

Deni Didro

Fransız maarifçilərinin görkəmli nümayəndəsi olan Deni Didro 1713-1784 sənətkar ailəsində doğulmuşdur. D.Didro əvvəl "Fəlsəfi düşüncələr" ardınca isə "Korların məktubu və gözlülərə nəsihət" adlı əsərlərini yazır. İctimai formasiyanın tənqidinə hə ...

                                               

Emil Durkhaym

David Emil Durkhaym, Paris) - fransız sosioloq və filosof, Fransa sosiologiya məktəbinin və struktur-funksional analizin banisi, sosiologiyanın müstəqil elm kimi əsasını qoyanlardan biri.

                                               

Əbu Hamid əl-Qəzali

Əbu Hamid əl-Qəzali, tam adı Əbu Hamid Məhəmməd ibn Məhəmməd əl-Qəzali ; 1058, Tus – 19 dekabr 1111, Tus) - müsəlman teoloqu, filosofu, sufisi.

                                               

Fərabi

Əbunəsr Məhəmməd ibn Məhəmməd ibn Tərxan ibn Uzluğ ibn Tərxan Farabi ət-Türki alim, İslam dünyasında peripatetik fəlsəfənin inkişafında mühüm xidmət göstərmiş filosofdur. Elmdə Aristoteldən sonra "İkinci müəllim" fəxri adını qazanmışdır.

                                               

Frensis Bekon

Frensis Bekon - ingilis filosofu, tarixçisi, siyasi xadimi və yazıçısı, empirizmin banisi.Bekon öz dövtündə iki hərfli şifr yaradır, o indi "Bekon şifri" adlanır. Elmi ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilməyən belə bir iddia mövcuddur ki, Şekspirin ...

                                               

Fridrih Şleqel

Fridrih Şleqel, Drezden) - alman əsilli filosof, yazıçı, şair, ədəbi tənqidçi və tərcüməçi idi. O böyük qardaşı Avqust Vilhelm Şleqel ilə birlikdə "Yena romantizminin", həmçinin müasir humanitar elmlərin yaradıcılarındandır.

                                               

Fridrix Nitsşe

Fridrix Vilhelm Nitsşe, Veymar) - alman filosofu və klassik filoloq. Tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil ediliib.

                                               

Georq Vilhelm Fridrix Hegel

Georq Vilhelm Fridrix Hegel - alman filosofu, obyektiv idealist, klassik alman fəlsəfəsinin nümayəndəsi. Gəncliyində radikal təfəkkür tərzi ilə fərqlənmişdir. Georq Vilhelm Fridrix Hegel tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil ...

                                               

Gottlob Frege

Fridrix Ludviq Qotlob Freç - Müasir Riyazi məntiq və Analitik fəlsəfənin qurucusu Alman riyaziyyatçı, məntiqçi və filosofu.

                                               

İbn Rüşd

İbn Rüşd - Qərbdə Averroes kimi tanınan dahi əndəluslu ərəb filosof və təbibi. Fəlsəfə, riyaziyat, fiqh və tibbin kamil bilicisi. O dövr müsəlman İspaniyasının Kordova şəhərində anadan olmuş İbn Rüşd Qərbi Avropada dünyəvi fəlsəfi fikrin banisi h ...

                                               

İbn Sina

İbn Sina - Orta əsrlər dövrünün ən böyük təbiblərindən biri. Fars mənşəli olduğu ehtimal olunur. Ən etibarlı əsəri "Göz həkiminin dəftəri"dir. Buxara yaxınlığında dünyaya göz açmış, qısa ömründə böyük titullar qazanmışdır: Hüdcətül-Haqq həqiqət c ...

                                               

İmmanuel Kant

İmmanuel Kant, Köniqsberq) - görkəmli alman filosofu, neoklassik alman fəlsəfəsinin banisi, müasir Avropa fəlsəfə tarixinin ən nüfuzlu nümayəndələrindən, Qərbi Avropada İntibah dövrünün son böyük filosoflarından biri. İmmanuel Kant tarixdə 100 ən ...

                                               

Jak Derrida

Jak Derrida) - Fransız filosof, ədəbiyyat tənqidçisi və dekonstruksiya cərəyanın qurucusu. Derridanın fəaliyyəti təkcə fəlsəfə və ədəbiyyatla məhdudlaşmır o, eyni zamanda XX əsrin 60-cı illərində siyasi motivli irqçilik problemlərinin gündəmə gət ...

                                               

Jak Mariten

Jak Mariten XX əsrin 30-cu illərində ABŞ və Kanadada dərs deyərkən tanınmış və katolisizmin mövqeyinin Amerika qitəsində möhkəmlənməsi üçün çalışmışdır. 1945-1948-ci illərdə Mariten Vatikanda Fransanın səfiri olmuş, İnsan hüquqları haqqında Ümumi ...

                                               

Jan Pol Sartr

Jan-Pol Sartr və ya Paris) - XX əsr fransız filosofu, yazıçı və dramaturq, ekzistensialist ədəbi-fəlsəfi cərəyanın yaradıcılarından biri, 1964-cü ildə Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülsə də, bundan imtina etmişdir. Adı tarixdə 100 ən ço ...

                                               

Jil Delöz

Jil Delöz 18 yanvar 1925-ci ildə Fransanın paytaxtı Paris şəhərində anadan olmuşdu. Orta sinifdən olan mühafizəkar bir ailədə dünyaya gələn Jilin atası mühəndis idi. Jil Delöz 4 noyabr 1995-ci ildə Paris şəhərində vəfat edib.

                                               

Karl Popper

Ser Karl Raymond Popper - Avstriya və Britaniya filosofu və sosioloqu. Karl Popper Avstriyanın paytaxtı Vyanada anadan olmuş, 1937-ci ildə isə Yeni Zelandiyaya köçmüş, 1946-cı ildə Londona gələrək həmin ildən 1970-ci illərin ortalarına kimi Londo ...

                                               

Klod Levi-Stross

Claude Lévi-Strauss, Paris) - Beçikada yaşayan fransız ailəsində anadan olmuş etnoloq və antropoloqdur. Levi-Strauss strukturalizm və struktural antropologiya nəzəriyyələrini inkişaf etdirən əsas alimlərdən sayılır.

                                               

Konfutsi

Kon Fu Dzı qədim dövr Çin filosofu və mütəfəkkiri. Kun Tsı da adlanır. Çin fəlsəfi sisteminə onun qədər təsir göstərmiş başqa filosof tapmaq çətindir. Bu təsir o qədər güclü olmuşdur ki, Konfutsianizm adlı yeni bir dinin yaranmasına səbəb olmuşdu ...

                                               

Qotfrid Leybnits

Qotfrid Vilhelm fon Leybnits, Hannover, Almaniya, Müqəddəs Roma İmperiyası) - alman filosof, riyaziyyatçısı, fiziki və hüquqsünas, ikilik say sistemi layihəsinin müəllifi. İnteqral hesabının yaradıcılarından biridir. Adı tarixdə 100 ən çox öyrəni ...

                                               

Lev Tolstoy

Lev Nikolayeviç Tolstoy - rus yazıçı, publisist və filosof. Dünya ədəbiyyatının ən böyük yazıçılarından biridir. L.Tolstoyun yazdığı "Hərb və Sülh", "Anna Karenina" "İnsanı yaşadan nədir" əsərləri realist roman janrının ən yaxşı nümunələrini hesa ...

                                               

Lüdviq Vitgenşteyn

Lüdviq Vitgenşteyn, Kembric) - Avstriya filosofu, analitik fəlsəfənin banilərindən və XX əsrin ən parlaq filosoflarından biri. Bəziləri onu İmmanuel Kantdan sonra günümüzə qədərki dövrün ən böyük filosofu hesab edir. Vitgenşteyn qərb fəlsəfəsində ...

                                               

Melani Kleyn

Melani Raysez Kleyn, London) - avstraliya əsilli Britaniyalı psixonalistdir. Müasir psixonaliz ve uşaq psixologiyası sahəsində yeni terapevtik metodların icad olunması M.R.Kleynin adı ilə bağlıdır. Eyni zamanda "Obyekt münasibətləri məktəbini"nin ...

                                               

Mişel de Monten

Mişel Monten 28 fevral 1533-ci ildə dövlətli tacir ailəsində anadan olmuşdu. Bir zamanlar Bordonun meri olan atası Pyer Eykem İtaliya ilə müharibələrdə iştirak edir," de Monten” zadəgan tituluna layiq görülmüşdü. Atasının elmə və ədəbiyyata olan ...

                                               

Mişel Fuko

Mişel Pol Fuko - fransız filosof, mədəniyyət nəzəriyyəçisi və tarixçi. Tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.

                                               

Noam Çomski

Avraam Noam Çomski, Pensilvaniya) - ABŞ linqvisti, filosofu, tarixçisi və politoloqu. Çomski "müasir dilçiliyin atası" kimi qəbul edilir və analitik fəlsəfənin ən böyük nümayəndələrindən hesab edilir. Yəhudi əsilli Rusiya köçkünü Uilyam Çomskinin ...

                                               

Raymon Aron

Raymon Aron 1930-cu ildə tarixin fəlsəfəsindən doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və Tuluza Universitetində sosial fəlsəfə professoru işləmişdir. İkinci dünya müharibəsi başlayanda Aron Fransa hava qüvvələrinə qoşulmuş, Fransanın məğlubiyyəti ...