ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 26




                                               

Vulkanların quruluşu

Vulkanların quruluşu - daxili quruluşuna görə vulkanlar piroklastik konuslara, lava konuslarına, vulkan günbəzlərinə, vulkan "iynələrinə" və qarışıq növlərə bölünür. Denudasiya intensiv olmadığı hallarda konusvari formalı vulkanların zirvəsində d ...

                                               

Vulkano-tektonik depresiya

Vulkano-tektonik depresiya - vulkanizm prosesi ilə əlaqədar olan, planda dairəvi, oval və ya poliqonal formalı uçulma strukturu; kalderlərdən fərqli olaraq, vulkan mərkəzinin bu və ya digər fəaliyyəti və təka­mülü ilə əlaqədar deyildir. Vulkano-t ...

                                               

Vulkano-tektonik strukturlar

Vulkano-tektonik strukturlar - geniş mənada bilavasitə dərinlik maqmaəmələgəlməsi, maqmanın Yer qabığının üst qatlarına qalxması və ya yer səthinə çıxması ilə əlaqədər olaraq əmələ gələn struktur formalar kompleksi. Dar mənada isə maqmatik kütlən ...

                                               

Vulkano-terrigen dəniz çöküntüləri

Vulkano-terrigen dəniz çö­­küntüləri - effuziv və ya tufogen süxurların aşınma məhsullarının, habelə müasir vulkanların piroklastik püskürmə məhsullarının dənizdə təkrar çökməsi nəticəsində əmələ gələn, mineral və süxur qırıntılarından ibarət ola ...

                                               

Vulkanogen formasiyalar

Vulkanogen formasiyalar - müəyyən geoloji şəraitdə əmələ gələn və Yer qabığının geotektonik inkişafının müəyyən mərhələsinə uyğun olan effuzif süxurların və onların törəmələrinin təbii komaqmatik assosiasiya vulkanogen formasiyalar tərkibində, ad ...

                                               

Vulkanogen qurşaq

Vulkanogen qurşaq - iri, müxtəlif cinsli və adətən müxtəlif yaşlı struktur elementlərin təmas zonasında, əsasən, vulkanik süxurların inkişaf etdiyi xətti və ya qövsvari zona. Vulkanogen qurşaq aşağıdakilara bölünür: 1. Qitədaxili vulkanik qurşaq; ...

                                               

Vulkanogen-çökmə formasiyalar

Vulkanogen-çökmə for­ma­siyalar - çökmə və vulkanik süxurların birləşməsindən ibarət olan geoloji formasiyalar qrupu. Vulkanogen-çökmə for­ma­siyalar tərkib və mənşəyinə görə fərqlənən çökmə və vulkan süxurlarını əhatə edir. Formasiya daxilində v ...

                                               

Vulkanogen-çökmə süxurlar

Vulkanogen-çökmə sü­xur­lar - mənşə etibarilə vulkanik və çökmə litogenezin, yəni endogen və yerüstü proseslərin birgə fəaliyyəti nəticəsində əmələ gələn süxurlar. Vulkanogen-çökmə sü­xur­lar müx­təlif paleocoğrafi şəraitlərdə kövrək vulkanik pir ...

                                               

Vulkanotektonik qalxıntılar

Vulkanotektonik qalxıntılar - yerüstü və sualtı vulkanik dağ - qurumları və ya ayrı-ayrı vulkan bloklarının təşkil etdiyi qalxmaya meyilli olan sistemlər. Ritman qalxanvari vulkanların dağ silsilələrini və stratovulkanları adalar qövsi sistemi hü ...

                                               

Yaşıldaş dəyişilmələri

Yaşıldaş dəyişilmələri - metamorfizmin spesifik bir növü olaraq əsasi-orta tərkibli vulkanogen süxurların, eləcə də müvafiq tərkibli çöküntü süxurların epidotlaşması, xloritləşməsi, amfibollaşması və b. sayəsində "yaşıldaş süxurlar" adlanan metam ...

                                               

Yeni qlobal tektonika

Yeni qlobal tektonika - litosferin mütəhərrik bloklar sistemindən ibarət olduğunu və mantiya maddəsinin diferensasion prosesləri və həmçinin okean və qitə yer qabığının formalaşmasını litosfer plitələrin hərəkəti ilə izah edən konsepsiya. Yeni ql ...

                                               

Yer haqqında elmlər

Yer haqqında elmlər - Yer planetinin quruluşunu, əhalisini, onun təsərüfat fəaliyyətini və Yerətrafı kosmik məkanı öyrənən elmlər qrupudur. Yerin öyrənilməsi Yer qrupundan olan digər planetlərin öyrənilməsini asanlaşdırır. Günəş sistemini öyrənən ...

                                               

Yerin təkamülündə istiqamət və dövrilik

Yerin təkamülündə istiqamət və dövrilik - Xainə görə, Yerin inkişafının ümumi istiqaməti müəyyən dövriliklə üst-üstə düşür. Bu iri tsikllilik, yəni meqatsiklilik olub 500-600 mln illik dövrü əhatə edir və onu Atlantikanın təkrarən qapanıb-açılmas ...

                                               

Yerin üst mantiyası

Yerin üst mantiyası - Moxoroviçiç sərhədi ilə "20 dərəcəli" ayrıcı sərhəd arasındakı zona; Belə məlumat vardır ki, aşağı özlülü astanosfer qatın dalğaötürücü zonası ilə üst-üstə düşür. Yerin üst mantiyası üfüqi istiqamətdə bircins deyil. Onun bu ...

                                               

Yerin yaşı

Yerin yaşı - müasir radioloji üsullara görə, yerin yaşı - bir neçə mlrd. il olduğu güman edilir. Yer qabığının ən qədim sahələrinin yaşında və ya yerin yaşı - aşağı hüdudu 3.5¸4 mlrd. il dir. Digər tərəfdən, yerin yaşı - elementlərin minimal yaşı ...

                                               

Yerüstü buzlaşma

Yerüstü buzlaşma - uzun müddət ərzində donmuş qar suyu və yenidən kristallaşmış atmosfer firn və buzunun quruda və dəniz dibinin sahilyanı – şelf sahəsində mövcud olan təbii yığımları. Havanın orta əsri temperaturunun 5-7 0 C aşağı düşməsi nəticə ...

                                               

Zehni zəiflik

Yaddaşın normal fəaliyyət göstərməsi üçün əsas şərtlərdən biri düşüncənin aydın olmasıdır. Düşüncənin pozulması ilə müşayyət olunan bütün hallarda tam amnezyya qeyd olunur. Bir çox təsadüflərdə amneziyalar beyinin travmaları və ruhi sarsıntıları ...

                                               

Zərbə metamorfizmi

Zərbə metamorfizmi - süxur və mineralların güclü zərbə dalğası təsirindən dəyişilməsi. Zərbə metamorfizmi məlum olan yeganə təbii prosesi iri meteoritlərin düşməsi zamanı baş verir. Zərbə metamorfizmi çox yüksək ani təzyiq və qalıq temperatur şər ...

                                               

Zirehli molluskalar və ya xitonlar

Zirehli molluskalar və ya xitonlar - həcmcə böyük olmayan sinif. İkitərəfli simmetrik yumşaq bədən yarımdairəvi başdan, daxili kisədən və enli ayaqaltıyabənzər ayaqdan ibarətdir. Tənəffüs ibtidai molluskalara xas olan çoxsaylı qoşa qələsəmələr va ...

                                               

Zonal ərinmə

Zonal ərinmə - bu prosesdə nazik mil formasında olan maddə elə qızdırılır ki, onda yaranan dar ərinmə zonası yavaş-yavaş mil boyu müəy­yən istiqamətdə hərəkət edir və bu zaman aşağı temperaturda əriyən komponentlər maye fazasına keçir, çətin ərin ...

                                               

Zonallıq

Zonallıq - adətən mineral əmələgətirən təbii proseslərin, süxur və filiz əmələgətirən maqmanın, maq­matogen və ya qeyri-yuvenil hidrotermal məhlulların fiziki-kimyəvi parametrlərinin və eləcə də tərkibinin tədricən dəyişilməsi sayəsində süxur və ...

                                               

Enerjinin maksimallaşdırılması qanunu

Bu qanun Q. və Y.Odumlar və M.Reymers tərəfindən şərh edilmişdir. Belə ki, digər sistemlərlə rəqabətdə enerji və məlumatların daxil olmasına kömək edən və onların maksimal miqdarından daha effektiv istifadə bacarığına malik olan sistemlər yaşayıb ...

                                               

Enerjinin saxlanması qanunu

Enerjinin saxlanması qanunu – təbiətdə ümumi qanunlarından biri. Qanuna görə enerji bir formadan digər formaya çevrilərkən itmir və yenidən yaradılmır. Maddi sistem bir haldan digər hala keçdikdə onun enerjisinin dəyişməsi sistem ilə qarşılıqlı t ...

                                               

Gibbs enerjisi

Gibbs sərbəst enerjisi kimyəvi reaksiya zamanı dəyişiklik sistemin daxili enerjisinin dəyişməsinə bərabər olan bir miqdardır. Gibbs enerjisi, sistemin ümumi daxili enerjisinin kimyəvi çevrilmələr üçün istifadə edilə biləcəyini və ya verilən şərtl ...

                                               

Qazanxana

Qazanxana - suyu qızdıraraq doymuş buxara və ya suyun qaynama temperaturundan yuxarı temperatura qədər qızdırılmış buxara çevirmək və bununla da mənzil və digər obyektləri qızdırmaq üçün nəzərdə tutulmuş qurğular sistemidir. Qazanxanalarda kimyəv ...

                                               

Ağaca dırmaşmaq

Ağaclara dırmaşmaq - ağaclara dırmaşmaq və bayırda oynamaqla keçirilən saatlar. Ancaq müasir dövrün uşaqları daha çox qapalı yerlərdə vaxt keçirməyə üstünlük verir və bu da onların gözlərini zəiflədir.

                                               

Coystik

Coystik - adətən, kompüter oyunlarında istifadə olunan populyar qurğu. Coystikin, adətən, kvadrat və ya düzbucaqlı plastmas korpusu olur və ora şaquli tutacaq bərkidilir. Tutacağın neytral vəziyyətdən müxtəlif istiqamətlərə hərəkət etdirilməsi ek ...

                                               

Çok güzel hareketler 2

Çok Güzel Hareketler 2, BKM Mutfak imzalı, Kanal Ddə yayınlanan əyləncə şousudur. 2008 və 2011 illər arasında yayımlanan Çok Güzel Hareketler Bunlar şousunun davamıdır.

                                               

Xoruz döyüşü

Adət-ənənəyə görə, hər il Novruz bayramında xoruz döyüşü təşkil edilir. Xoruz döyüşü üçün qabaqcadan xüsusi döyüşçü xoruzlar yetişdirilir. Bundan ötrü əsasən "Heyratı", "Daş pipik", "Badam pipik", "Yaponka" və başqa döyüşkən xoruz cinsləri bəslən ...

                                               

Karib dənizinin quldurları

Karib dənizinin quldurları - Uolt Disneyin çoxmilyardlı layihəsi. Franşiza filmlərdən, video oyunlardan və Disneylenddəki attraksionlardan ibarətdir.

                                               

Kuliq

Kuliq - Polşada atlara birləşdirilmiş kirşələrlə gəzmə adəti, hansındaki bir neçə kirşə qoşumu iştirak edir. Bu özünəməxsus əyləncə növü Böyük pəhrizdən əvvəl son həftədə keçirilir və çox vaxtı tonqal ətrafında musiqi, nəğmə və əyləncə ilə müşayi ...

                                               

Qumarxana

Qumarxana - Kütləvi şəkildə qumar oyunlarının təşkil edildiyi və ya keçirildiyi yerlərə verilən ümumi ad. Bir çox ölkələrdə qumarxanalara daxil olmaq üçün şəxslərdən yetkinlik yaşına çatmaları tələb olunur. Amerika Birləşmiş Ştatları başda olmaql ...

                                               

Sadomazoxizm

Sadomazoxizm, S&M ya da SM, qarşısındakı kişiyə acı vermək və ya əziyyət verərək seksual bir həzz almağın adıdır. Bu adın kökü fransız filosof və sadizm hekayələr yazan Markiz de Sadın adından gəlir. Sadizmin əleyhi olan mazoşizm özünə acı ve ...

                                               

12 (ədəd)

Əski türk təqviminə və elmin sübut etdiyinə görə, Günəşin zahiri yerdəyişməsi hər on iki ildən bir eyni nöqtəyə düşür. Odur ki, bu on iki ilin hər ilini tanımaq üçün on iki heyvan adına müraciət etmək münasib sayılıb. Bir mif nümunəsində bildiril ...

                                               

40 (ədəd)

Qırx, türk, altay, orta Asiya və yaxın şərq mifologiyalarında və xalq mədəniyyətində ayrıca İslam inancında müqəddəs ədəddir. Kırk, Gırk, Kırh, Kırn olaraq da deyilər. İslamın təsiri əhəmiyyətini artmışdır. Qırx övliya tərəfindən və ya qırx şaman ...

                                               

Absurd

Absurd - gündəlik həyatımızda vərdiş etdiyimiz və düzgün təfəkkür tərzinin əsasını təşkil edən məntiqin qaydalarının əksinə çıxan, onlara əhəmiyyət verməyən, aralarında məntiqi əlaqənin pozulması kimi anlaşılır. Absurd və absurdluq təfəkkürdə və ...

                                               

ABŞ fəlsəfəsi

Toro və Ralf Uold Emersonun rəhbərlik etdiyi transsendentalistlər ilk böyük Amerika fəlsəfi cəryanını qurdular. Vətəndaş müharibəsindən sonra, Çarlz Sanders, daha sonra isə Uilyam Ceyms və Con Dyui praqmatizmin inkişafında lider idi. Uillard van ...

                                               

Ağıl

Ağıl - dogru ilə yanlışı ayırd etmə, hər hansı bir mövzuda fikir yürütmə və münasibət bildirmə qabiliyyətidir. İnsan yaşa dolduqca ağlı da inkişaf edir. Dərrakə isə bir hadisəni dərk etməyi, qavramağı mühakimə etməyi və açıqlamağı təmin edir. Ümu ...

                                               

Aksiologiya

Aksiologiya – mədəniyyətin və fəlsəfənin bir istiqaməti olaraq insani dəyərləri öyrənən elmdir. Bəşər tarixində bir çox alimləri bizi əhatə edən "faydalı" və "zərərli" olanların təsnifatının verilməsinə çalışmışlar. Praktiki fəaliyyət prosesində ...

                                               

Aktivizm

Aktivizm - fəallıq, yaxud qətiyyət. İnsanın həyatının və fikirlərinin əsas reallığının təsirdən, iş və fəaliyyətlərdən ibarət olduğunu önə sürən nəzəriyyə yaxud dünyagörüşü tərzidir. Aktivizm kəlməsinin kökü act -dir. İzm prefiksi sufiksi isə nəz ...

                                               

Aktor

Şəbəkənin aktor lar adlandırılan qovşaqları sosial şəbəkə analizinin əsas anlayışıdır. Aktor sosial qarşılıqlı əlaqənin bölünməz hissəciyi - atomudur. Aktorun varlığını və zəruriliyini bütün sosioloqlar etiraf edirlər, lakin bu qarşılıqlı təsir a ...

                                               

Aktual

Aktual - içərisində olduğumuz zaman kəsiyi üçün bir mənası, əhəmiyyəti olan, danışılan anda ortaya çıxan, yaxud da var olan deməkdir. Sözün kökünə hərəkətin tərzini bildir – al şəkilçisi artı-rılmışdır. Aktual sözü azərbaycan dilində müxtəlif anl ...

                                               

Aktuallıq

Aktuallıq – jurnalistin hazırladığı materialın ən vacib tələblərindən biridir. Birbaşa onun vəzifəsi öz oxucularına, tamaşaçılarına, dinləyicilərinə onlara maraqlı olan, onların bilmədiklərini və ya az bildikləri məlumatları çatdırmaqdır. Ona gör ...

                                               

Alkmeon (Krotonalı)

Krotonalı Alkmeon ilk yunan filosoflarından biri, pifaqorçular məktəbinin təmsilçisi, təbib, bioloq. Cənubi İtaliyanın Krotona şəhərində yaşamış, Pifaqordan dərs aldığı ehtimal edilir.

                                               

Allahın səltənəti qəlbimizdədir

Allahın səltənəti qəlbimizdədir Lev Tolstoyun yazdığı əxlaqi-mənəvi, qeyri-bədii əsərdir.Fəlsəfi bir traktat olan kitab ilk dəfə 1894-cü ildə Almaniyada, vətəni Rusiyada qadağan olunduqdan sonra nəşr edilmişdir. Bu kitab otuz illik Tolstoy təfəkk ...

                                               

Alman klassik fəlsəfəsi

Alman klassik fəlsəfəsi - İmmanuel Kantdan başlayaraq Alman klassik fəlsəfəsi ənənəvi metafizikadan subyektin öyrənilməsinə doğru uğurlu addımlar atmağa başlamışdır. Yenə də Kantdan başlayaraq fəlsəfi bilik sahəsində çox böyük dəyişikliklər, o cü ...

                                               

Amelius

Amelius - yeni-platonçuluğun Roma məktəbinin filosofu. O, Plotinin öyrəncisi idi və bir çox zamanımıza çatmayan kitabların yazarı olmuşdur. Amelius Plotinin irəli sürdüyü bəzi anlayışları üçlükdə təsəvvür edirdi. Belə ki, Amelius Demiurqos kimi t ...

                                               

Ammonius Sakkas

O, xristian ailəsində tərbiyə almışdır. Sonra isə Xristianlıqdan imtina etmiş, antik fəlsəfi irsi əsasında öz fəlsəfəsini irəli sürmüşdür. Ancaq, Ammoniusdan heç bir yazılı ədəbiyyatın qalmadığına görə onun fəlsəfi fikirlərini bərpa etmək çox çət ...

                                               

Anaksaqor

Anaksaqor, ya da Anaksaqoras – qədim yunan filosoflarından biri də olmuşdur. O, Klazomenai şəhərindən idi. O, Afina hökmdarı Periklesin yaxın adamı olmuşdur. Ancaq, sonra onun düşmənləri Anaksaqorası tanrılara inanmamaqda suçlamışdırlar. Səbəbsə ...

                                               

Anaksimandr

Anaksimandr Milet məktəbinin ikinci tanınmış filosofu. O, dünyanın yaranması və quruluşu haqqında fikirlərini" Təbiət haqqında” adlı kitabında açıqlamışdır. Bu kitab yunanların ilk elmi kitabı hesab edilir. Ancaq günümüzə onun yalnız bəzi fraqmen ...