ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 291




                                               

Cənnətin krallığı (film, 2005)

Cənnətin krallığı - 2005-ci ildə çəkilən Amerika filmi, rejissor Ridli Skottun tarixi eposu. Film 1189-1192-ci illərin Üçüncü Səlib yürüşündən əvvəl sərbəst şəkildə təqdim olunmuş tarixi hadisələrə əsaslanır: Yerusəlim krallığı ilə Əyyubilər aras ...

                                               

Bakirə Məryəmin doğması

İsanın bakirədən doğulması Xristianlıq və İslamda qəbul edilən doktrinalardan biridir ki, onun da əsasında Məryəm ananın bakirə olduğu halda, möcüzəvi şəkildə İsanı dünyaya gətirməsi hadisəsi dayanır. Bu doktrina Xristianlıqda II əsrdən yayılmağa ...

                                               

Bibliya mətnşünaslığı

Bibliya mətnşünaslığı – Bibliyanın mətnlərini tədqiq edən elm. Həmçinin "Bibliya tənqidi" adlanır. Bibliya mətnşünaslığının zərurəti, orijinal əlyazmalarının bizim günümüzə qədər qorunub-saxlanmamasından qaynaqlanır. Əlimizdə orijinal mətnin minl ...

                                               

Əhdi-Cədid

Əhdi-Cədid 27 kitabdan ibarət olub qədim yunan dilində yazılmışdır. İlk dörd kitab Müjdələrdir. Ondan sonra Həvarilərin İşləri Kitabı, həvari Paulun yazdığı 13 Məktub, İsa Məsihin digər həvariləri və yaxın ardıcılları tərəfindən yazılmış 7 Məktub ...

                                               

Əhdi-Ətiq

Əski and - Bibliyanın həcmcə daha böyük, birinci bölməsi. 39 kitabdan ibarət olub, e.ə. 3–2 əsrlərdə tamamlanmışdır. Yəhudilər və xristianlar tərəfindən Müqəddəs Yazılar kimi qəbul olunur. Yəhudilər Əhdi-Ətiqə Tanax deyirlər. Tanax 3 hissədən iba ...

                                               

İohannın İncili

Yəhyanın İncili və ya Yəhyanın nəql etdiyi Müjdə - Əhdi-Cədidin ilk dörd hissəsini əmələ gətirən kanonik incillərdən sonuncusudur. Balıqçılıqla məşğul olan, İsanın on iki həvarisindən ən gənci olan Həvari Yəhya tərəfindən yazılmışdır.

                                               

Korinflilərə ikinci məktub

Korinflilərə ikinci məktub - Həvari Pavelin Korinflilərə yazdığı 2-ci məktub. Əhdi-Cədidin səkkizinci kitabıdır. Sinay palimpsestinin əsas mətnini təşkil edir.

                                               

Müqəddəs ənənə

Bibliya və ənənə - Bibliya xristianların Müqəddəs Yazılar toplusudur, ənənə isə tarixən meydana gələrək nəsildən-nəslə keçən adətlər, əxlaq normaları, görüşlərdir. Xristian ənənəsi dedikdə, bir qayda olaraq, kilsədə müəyyənləşib sabitləşmiş qayda ...

                                               

Septuaginta

Septuagintaya dair məlumatın ən qədim mənbəyi Aristeasın Məktubudur. Orada bu tərcümənin yaranması haqqında bir əfsanə nağıl edilir. Məktubun müəllifinin məlumatna görə, bu tərcümə II Ptolemey Filadelfin b.e.ə. 285-247 əmri ilə yaradılıb. II Ptol ...

                                               

Vulqata

Vulqata Stridonlu Hiyeronimus tərəfindən yerinə yetirilən Bibliya tərcüməsidir. Ondan öncə Romada istifadə olunan Bibliya tərcüməsinin nöqsanlarına görə Roma Yepiskopu Damasus Bibliyanın latın dilinə tərcüməsini redaktə etməyi öz katibi Hiyeronim ...

                                               

Quran

Quran - Müsəlmanlara görə ayələri Allah tərəfindən Cəbrayıl adlı bir mələk vasitəsi ilə İslam peyğəmbəri Məhəmmədə göndərilən müqəddəs bir kitabdır. İslam inancında Quran Məhəmmədin doğru peyğəmbər olduğunu sübut edən ən vacib və ən böyük möcüzəd ...

                                               

Əd Kavmi

Əd Kavmi vəya Əd İslam dinin müqəddəs kitabı Quranda keçən və Nuh Kavmi kimi Allahın qəzabına uğrayaraq yox olan qədim bir Ərəb qəbiləsidir. Kavmin atası olan Əd, Nuhun nəvələrindən Avsın oğludur. Avsın atası İrəm, onun atası Nuhun oğlu Samdır. T ...

                                               

Fatihə surəsi

Fatihə surəsi - açmaq) - Quranın 1-ci surəsi. Məkkədə nazil olmuşdur, 7 ayədir. Surə İslamın əsas ehkamlarının qısa ifadəsidir. əl-Fatihənin mətni namazın əsasını təşkil edir və müsəlmanların əslində bütün mərasimlərinin yerinə yetirilməsi zamanı ...

                                               

Quranilik

Quranilik ‎) sadəcə Quran-i Kərimi İslam dininin mənbəsi qəbul edib, digər dini qaynaqları rədd edən dini-fəlsəfi cərəyandır. Quranilər ümumi mənada Quranın hər hansı bir şərhə ehtiyac olmadan aydın ola biləcəyini, bunun yanında hədislərin qorunm ...

                                               

Apokrif

Apokrif – kilsə tərəfindən" müqəddəs” kitablar siyahısına daxil edilməyən və qadağan olunan yəhudi və erkən xristian dini ədəbiyyat əsəri." A” termini ilk dəfə 4-cü əsrin sonunda papa dekretlərindən birində işlədilmişdir. Orta əsrlərdə Apokrifin ...

                                               

Anqlikan kilsəsi

Anqlikan kilsəsi - İngiltərənin katolikliyə yaxın olan dövlət kilsəsi. İdarə üsuluna görə Katolik kilsəsinə protestantizmdən daha yaxın hesab edilir. Anqlikan kilsəsi Reformasiya dövründə meydana gəlib İngiltərədə kral mütləqiyyətinin möhkəmləndi ...

                                               

Arxiyepiskop

Arxiyepiskop - Xristian kilsəsində rütbə. Bəzi yerli kilsələrdə mitropolitdən yüksək, rus pravoslav kilsəsində mitropolitdən aşağı rütbə. Arxiyepiskop əsasən yepiskopdan daha yüksək rütbədir və yepiskopları idarə edir. Arxiyepiskop diosez adlanan ...

                                               

Atamız

Atamız xristianlıqda ən çox yayılmış dua, İsanın Dağüstü moizəsindən gəlir. Hazırda 1.437 dilə və ləhcəyə tərcümə edilmişdir. Əhdi-Cədiddə iki variant var. Azərbaycan tərcümələrindən biri: Ey göylərdə olan Atamız, İsmin müqəddəs tutulsun. Padşahl ...

                                               

Kalvinizm

Kalvinizm - Jan Kalvinin XVI əsrin əvvəllərində ortaya atdığı ideyalara əsasən yaratdığı xristianlıq cərəyanı. Bu dini inanc sistemi, ilk dəfə Cenevrədə, daha sonra isə Niderland, Şotlandiya, Almaniya və Fransada qurulan yeni kilsələrdə qəbul edi ...

                                               

Protestantlıq

Protestantlıq - pravoslavlıq və katolisizm ilə yanaşı xristianlığın başlıca cərəyanlarından biri. Avropada Reformasiya dövründə meydana gəlmişdir. Almaniyada Martin Lüterin, Niderlandda isə Jan Kalvinin kilsəyə qarşı çıxışları protestantlığın əsa ...

                                               

Roma-Katolik kilsəsi

Roma-katolik kilsəsi - rəhbərliyində Roma Papası duran dünyanın ən böyük xristian kilsəsi. Dünya katolik kilsəsi bir latın mərasimi kilsəsindən və iyirmi iki şərqi katolik kilsədən ibarətdir. Bunların hamısı Roma yepiskopu təkcə və ya Yepiskop ko ...

                                               

Rus Pravoslav kilsəsi (Qazax)

Rus Pravoslav kilsəsi - Kilsə binası Qazaxda yerləşir. Qazax şəhərində yerləşən tarixi abidələrdən biri də rus provaslav kilsəsidir. Kilsə layihəsini 1888-ci ildə Yelizabetpol qubernatoru şəxsən nəzarətdən keçirmiş və öz imzası ilə təsdiq etmişdi ...

                                               

Sonuncu şam yeməyi

Sonuncu şam yeməyi - İsa Məsihin çarmıxa çəkilməzdən əvvəl axırıncı dəfə həvariləri ilə yediyi yemək. Bu yeməkdə İsa Məsih Rəbbin Sürfəsi ayinini təsis etmişdir. Bu yeməyə həmçinin" sirli” və ya" gizli” şam yeməyi deyirlər, çünki İsa ilə şagirdlə ...

                                               

Yeddi ölümcül günah

Yeddi ölümcül günah - Xristianlıq inanclarına görə Yeddi böyük günah, Əsas günahlar, Kardinal günahlar kimi də tanınan, Roma-Katolik kilsəsinin yanaşmaları əsasında Papa I Qriqori tərəfindən hazırlanmış və insanların həyatı boyunca yayınmalı oldu ...

                                               

Yevxaristiya

Yevxaristiya - həmçinin Rəbbin Süfrəsi kimi bilinən bu ayin xristianlıqda ən mühüm müqəddəs mərasimlərdən biridir. Katolik, pravoslav və anqlikan kilsələrində İsa Məsihin inananlarla birlikdə olmağını və inananların Onun qurbanında iştirakını ifa ...

                                               

Allah

Allah adətən monoteist dinlərdə və daha çox İslamda istifadə olunan ən böyük qüvvəyə, yaradıcıya verilən addır. Sözün mənbəyi Qurandır. Bəzi müsəlmanlar "Allah" sözünün ardınca ərəbcə "onun şanı ucadır" mənasına gələn "cəllə cəlaluhu" deyirlər. M ...

                                               

Ayətullah

Ayətullah, Şiəlikdə xüsusilə Cəfərilikdə istifadə edilən bir dərəcədir. Şiəlikdə istifadə edilən bir dərəcədir. İranda dini bir dərəcə olaraq da tanınır. Ayətullah dərəcəsində olanların fətva vermək səlahiyyəti var. Tarixdə ilk dəfə müctəhid Əlla ...

                                               

Bəktaşilik

Bütün böyük dini sistemlərdə – buddizm, iudaizm, induizm və xristianlıqda özünə yer alan təsəvvüf ideyaları İslamda da ilkin çağlardan özünü göstərib. İslamda bu ideyaları yayanlardan biri bütün türk sufilərinin ulu atası sayılan, əslən Türküstan ...

                                               

Cariyə

Cariyə - sosial vəziyyətinə görə məşuqdan daimi asılı olan məşuqə. XIX əsrin ortalarında Rusiyada Vladimir İvanoviç Dal tərəfindən tərtib edilmiş lüğətə əsasən cariyə termini aşağıdakı mənalarda izah olunurdu: "qeyri-qanuni arvad", "yataq yığışdı ...

                                               

Cümə namazı

Cümə namazı - cümə günləri zöhr namazı əvəzinə qılınır. İslam dinində, müsəlmanlar cümə namazını məsciddə camaatla bərabər qilmalıdılar. Bu namaz iki xütbə və iki rəkətlı namazdan ibarətdir. Xütbələr ayaq üstə oxunur. Peyğəmbərin s xütbəni ayaq ü ...

                                               

Cüz

Cüz - Cüz kəlməsi "hissə" mənasını verir. "Quran" ilə bağlı bir termin olan bu söz, Quranın bərabər uzunluqda bölmələrə ayrılmış hissələrindəm birini ifadə edir. Müəyyən bir müddət ərzində Quranı oxuyub bitirmək istəyən oxuyucuya, gündə nə qədər ...

                                               

Dəbbətül-ərz

Dəbbətül-ərz - İslamda Qiyamət gününün əsas əlamətlərindən biridir. Quranın Nəml surəsində, bu canlı günəş qərbdən çıxdığı zaman baş verəcək. Bu vaxt tövbə aradan götürüləcək; heç bir tövbə qəbul edilməyəcək, heç bir əməl qəbul edilməyəcək. Canlı ...

                                               

Dərviş

Dərviş, - səyahət edən, fiziki dünyadan imtina edən, mənəvi dünyada yaşayan, sufiliyi təbliğ edən dindar insan. Dərvişlər hər zaman özlərini Allah-taala, peyğəmbər və əhli-beytin mədhiyyəçiləri sayıblar. "Dərviş öz evini çiynində gəzdirər" deyimi ...

                                               

Əd-Dar

Əd-Dar - Allahın adlarından biri. Mən heç Ondan qeyri tanrılarmı qəbul edərəm?! Əgər Rəhman mənə bir zərər yetirmək istəsə, onların şəfaəti mənə heç bir fayda verməz və onlar məni Allahın əzabından xilas edə bilməzlər. Anidən gələn ölüm, gözlənil ...

                                               

Əl-Fəttah

Əl-Fəttah - Allahın adlarından biri. Rəhmət və rizq ruzi qapılarını açan, çətinlikləri asanlaşdıran, məzlumlara zülmə uğrayanlara kömək edən” deməkdir. Bu ad həm maddi, həm də mənəvi aləmə aiddir. Onun inanan bəndələrinə, düşmənlərinə qalib gəlmə ...

                                               

Əl-Həmid

Əl-Həmid - Allahın adlarından biri. əl-Həmid sözü təriflənən, həmd edilən deməkdir. əl-Həmid olan Allah, məxluqlarının yanında həmd ediləndir. Lüğəti məna: Əl-Həmd sözü məzəmmətin əksidir. Həmçinin ət-təhmid əl-həmd sözündən daha əbləğdir, genişd ...

                                               

Əl-Xaliq

Əl-Xaliq - Allahın adlarından biri. Yoxdan var edən, yaratdığı hər şeyin bütün incəliklərini bilən, məxluqatına verdiyi ömür ərzində onların görəcəyi halı, hər hadisəni təsbit edən deməkdir. "Yaratmaq" mövcud olmayan bir şeyi meydana gətirməkdir. ...

                                               

Əl-İrşad

14-cü hicri əsrin ən görkəmli şiə alim və fəqihlərindən olan Şeyx Mufidin qələmə aldığı "Əl-İrşad" kitabı İmamların həyatı barəsində mövcud olan ən mötəbər hədis mənbələrindən biri hesab olunur. Əsər 411-ci hicri ilində müəllifin vəfatından iki i ...

                                               

Əl-Kəbir

Mənası: Ən uca, Onu heç kim və heç nə zəiflədə bilməz, oxşarı olmayan. Uca Allahın əl-Kəbir adı Qurani-Kərimdə altı dəfə zikr edilir. Uca Allah buyurur:" Həqiqətən, Allah Ucadır, Böyükdür əl-Kəbir ” əl-Həcc, 62. Həmçinin buyurur:" Allah qeybi və ...

                                               

Əl-Qaffar

Əl-Qaffar - Allahın adlarından biri. Daim əfv edən, bütün günahları örtən deməkdir. Bu ad" örtmək”," gizlətmək”," çirklərdən qorumaq” mənasını verən" ğafr” kökündən törəmişdir." əl-Ğafir” kəlməsi Qurani-Kərimdə iki dəfə," əl-Ğafur” doxsan bir dəf ...

                                               

Əl-Qahhar

Əl-Qahhar - Allahın adlarından biri. Məğlub olmayan, daim qalib gələn, güc sahibi, hər şeyə hakimiyyəti çatan deməkdir. Bu ad Qurani-Kərimdə altı dəfə keçmişdir. "əl-Ənam" surəsinin 18-ci ayəsində buyurulur: "O Öz qulları üzərində hakimi-mütləqdi ...

                                               

Əl-Qayyum

Əl-Qayyum - Allahın adlarından biri. Qayyim - kökündən qayyam və qayyum mübaliğəli ismi fail olub, başlanğıcı və bənzəri olmayan Allahın adlarındandır. Eyni kökdən olan "qayyim", sifəti-müşəbbəhə olub, lüğətdə; bir şeyin idarəsini vəya müəyyən bi ...

                                               

Əl-Quddus

Əl-Quddus - Allahın adlarından biri. Bu adın lüğət mənası xətadan, əskiklikdən və nöqsanlardan uzaq, təmiz olan, kamal sifətləri özündə birləşdirən və bütün təriflərdən üstün deməkdir. Qurani-Kərimdə iki yerdə keçir:" Göylərdə və yerdə nə varsa, ...

                                               

Əl-Məcid

Əl-Məcid - Allahın adlarından biri. Ərşin sahibidir; Məcid çox Ucadir. Büruc Surəsi, 15 Allahın şanı bütün kainatda özünü açıq-aşkar dəlillərlə göstərir. Onun şanının Ucalığını tanımayan heç bir insan yoxdur. Onu inkar edənlər, "inanmırıq" deyənl ...

                                               

Əl-Məlca

Geri qalmış üç nəfəri də. Hətta yer üzü öz genişliyinə baxmayaraq onlara dar gəlmiş, ürəkləri sıxılmış və yəqin bilmişdilər ki, Allahdan, ancaq Onun Özünə sığınmaqdan başqa çarələri yoxdur. Sonra peşman olsunlar deyə onların tövbəsini qəbul etdi. ...

                                               

Əl-Məlik

Əl-Məlik - Allahın adlarından biri. De: "Ey mülkün sahibi Allahım! Sən istədiyin kəsə mülkü verir və istədiyindən də onu geri alırsan; istədiyin kimsəni yüksəldir və istədiyini də alçaldırsan. Xeyir Sənin Əlindədir. Həqiqətən, Sən hər şeyə qadirs ...

                                               

Əl-Mətin

Əl-Mətin - Allahın adlarından biri. Həqiqətən, Allah ruzi verəndir, qüvvət sahibidir, Mətindir. Zariyət Surəsi, 58 İnkarçıların ən çox yanıldıqları mövzu Allahın varlığı deyil, Allahın sifətləridir. Bəziləri Allahın hər şeyi ən başda yaradıb bura ...

                                               

Əl-Muhəymin

Əl-Muhəymin - Allahın adlarından biri. Yaratdıqlarını qoruyan, qorxularını uzaqlaşdıran, hər şeyə şahid olan, mühafizə edən deməkdir. Bu ad Uca Yaradanın əş-Şəhid, ər-Raqib və əl-Hafiz adları ilə sinonimdir və Onun Öz bəndələrini daim nəzarətdə s ...

                                               

Əl-Muhsin

Əl-Muhsin - Allahın adlarından biri.O, yaratdığı hər bir şeyi gözəl biçimdə yaradan və mükəmməl edəndir. Həmçinin, Öz yaratdıqlarına əzəmətli nemətləri və ehsanı ilə yaxşılıq edəndir. Lüğəti məna: Əl-Husn pisin, çirkinin əksidir, yəni yaxşı, gözə ...

                                               

Əl-Muqaddim

Əl-Muqaddim - Allahın adlarından biri. Əgər Allah insanları hər etdikləri zülmə görə cəzalandırsaydı, yer üzündə heç bir canlını sağ qoymazdı. Lakin Allah onlara müəyyən vaxta qədər möhlət verir. Onların əcəlinin çatdığı an bircə saat belə nə yub ...