ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 299




                                               

Baba Tahir Üryan

Həyatı haqqında yetərli bilgi yoxdur. Qaynaqlarda ona bəzən Həmədani, bəzən də Lori nisbəsi verilməsi onun Həmədanla Loristan arasında bir yerdə doğulmuş ola biləcəyi ehtimalını xatirə gətirməkdədir. Bu iki yer arasındakı Xürrəmabadda onun adını ...

                                               

Bayrami təriqətı

Təriqətin banisi Hacı Bayram Vəli vəfatı: 1429-cu il Ankara şəhərinin yaxınlığındakı Zülfədl kəndində dünyaya gəlmişdir. Dini elmlərlə yiyələndikdən sonra mədrəsədə müəllimlik etmişdir. Lakin sonralar tədrisdən ayrılaraq məşhur sufi Əbu Hamidəd-D ...

                                               

Cavad Nurbəxş

Cavad Nurbəxş ; - 1953-cü ildən 2008-ci ilədək Nemətullahiyyə təriqətinin Qütbü və ya Piri, görkəmli sufi şairi və mütəfəkkiri, təsəvvüf barəsində 30-dan artıq kitabın müəllifi.

                                               

Eynəlqüzat Miyanəci

Eynəlqüzat Həmədani, Həmədan, Həmədan ostanı) – tanınmış İran filosofu və şairi, sufiliyin panteist fəlsəfəsinin yaradıcısı.

                                               

Əl-Hakim ət-Tirmizi

Məhəmməd ibn Əli Əbu Abdulla əl-Hakim ət-Tirmizi - sufiliyin məşhur nümayəndələrindən biri, səksənə yaxın əsərin müəllifi. Dərin biliklərinə və geniş dünyagörüşünə görə əl-Hakim fəxri adına layiq görülmüşdür.

                                               

Fəridəddin Gəncşəkər

Fəridəddin Gəncşəkər və ya Baba Fərid və ya – 7 may, 1280) - Pakistan və Hindistanın görkəmli din xadimi, şair, filosof, alim.

                                               

Xanəgah

Xanəgah və ya xangah bir təriqətin bütün təkyələrinin bağlı olduğu və şeyxin yaşadığı təriqətdə ən ali məqamdakı təkyəyə deyilir. Təkyələr əsasən təhsil və tərbiyə məkanları olub ara-sıra məscid vəzifəsini də yerinə yetirirdi. Şeyxin ailəsi ilə b ...

                                               

Rifailik

Rifailik - sufi İslam təriqəti. Rifailərin mənəvi təcrübələrinin əsasında insanın öz qüsurları və ehtirasları ilə mübarizə ideyası durmuşdur. Bu yolda çoxlu zikrlər etmək, qırx gün tənhalığa xəlvətə çəkilmək və zahid həyatı sürmək vacib sayılırmı ...

                                               

Yəsəvilik

Yəsəvilər - sufi təriqəti Bu sufi təriqəti əslən türk olan Əhməd Yəsəvinin vəfatı: 1166-cı il adı ilə bağlıdır. O, məşhur sufi Yusif Həmədaninin davamçılarından olmuş və Mərkəzi Asiyada türk xalqlarının İslamı qəbul etmələri prosesində böyük rol ...

                                               

Albiqoy səlib yürüşü

Albiqoy səlib yürüşü - Lanqedok əyalətində katar təriqətinin kökündən ləğv edilməsi məqsədi ilə Roma-Katolik kilsəsinin təşəbbüsü ilə keçirilən səlib yürüşləri. Roma papası III İnnokentinin katar hərəkatının dayandırılması təşəbbüsü yerli ruhanil ...

                                               

Almaniya kəndli müharibəsi

Almaniyada kəndli müharibəsi - Alman kəndlilərinin şəxsi qurtuluşu və zümrə bərabərliyi uğrunda mübarizəsi. Almaniyadakı bütün Reformasiya dövrü müxalif hərəkatın kulminasiyası.

                                               

Hugenotlar

Hugenotlar - Fransada XVI - XVIII əsrlərdə kalvinizm tərəfdarlarını "hugenot" adlandırırdılar. Fransada hugenotlarla mübarizə aparmaq üçün "Odlu palata" adını alan fövqəladə tribunal yaradılmışdı. Tribunal 3 il ərzində 500 adamı məhkum etmişdi. Ş ...

                                               

İsanın çarmıxa çəkilməsi

İsanın çarmıxa çəkilməsi bizim eranın birinci əsrində baş vermiş tarixi hadisədir. Əhdi-Ətiqdə verilən məlumata görə, xristian inancında Tanrının Oğlu və Məsih kimi qəbul edilən İsa, Ponti Pilatın əmri ilə həbs edilmiş, mühakimə edilmiş və nəhayə ...

                                               

İsanın doğulması

İsanın doğulması və ya Doğulma hadisəsi - İsa peyğəmbərin doğulması hadisəsidir. Bu hadisə haqqında olan əsas mənbələr Luka və Matfeyin İncilləri və bir neçə apokrifal mətnlərdir. Kanonik incillər olan Luka və Matfeyin İncillərinə görə İsa İudean ...

                                               

Məhəmməd

Məhəmməd Peyğəmbər ; təxmini 570, Məkkə - 8 iyun 632, Mədinə) - dini, sosial, siyasi lider və islamın qurucusu. İslam təliminə əsasən, Adəm, İbrahim, Musa, İsa və digər peyğəmbərlərin monoteist təlimlərini təbliğ etmək və təsdiqləmək üçün göndəri ...

                                               

Nuh

Nuhun əsl adı müxtəlif rəvayətlərdə gəlmişdir. Bəzilərində Əbdül-Qəffar, Əbdül-Məlik, bəzilərində isə Əbdül-Əla olduğu qeyd olunmuşdur. O, həddindən artıq ağladığına görə onu Nuh deyə çağırırdılar. Onun xüsusiyyətlərində yazırlar ki, sifəti nazik ...

                                               

Vəftizçi İohann

Vəftizçi İohann - səyyar vaiz, Xristianlıq, İslam, Bəhailik və Mandayizmdə əsas dini obrazlarından biridir. İohannın günahların bağışlanması üçün bənzərsiz vəftiz təcrübəsinə malik olması qeyd edilir. Əksər tədqiqatçılar İohannın İsanı da vəftiz ...

                                               

Orakul

Orakul - antik dövrdə ən çox yayılmış fal forması. O, inananların istəyi ilə tanrı adından orakul adlandırılan kahin tərəfindən gələcək haqqında xəbər verməkdən ibarət idi. Daha geniş mənada, orakul həm xəbərin elan olunduğu yer və həmin xəbərin ...

                                               

Səkkizayaq Paul

Səkkizayaq Paul - "öncəgörən" səkkizayaq, İtaliyanın Toskana şəhərinin vətəndaşı, Qərb xurafatı. Səkkizayaq Paul Cənubi Afrikada keçirilən futbol üzrə dünya çempionatı zamanı matçların nəticələri ilə bağlı verdiyi proqnozlarla məşhurlaşmışdır. Sə ...

                                               

Azərbaycanda Bəhailik

Azərbaycanda Bəhailik - Azərbaycanda Bəhai dininin yaranmasını və keçdiyi tarixi yolu özündə ehtiva edir. Azərbaycan ərazisidə Bəhai dininin yayılması dövrü elə dinin yarandığı dövrdən başlamışdır. Babilik hərəkatı ilə başlanan proses nəticəsində ...

                                               

Bəhai məbədləri

Bəhai Məbədləri bəhai ədəbiyyatlarında mašriqu-l-aḏkār olaraq adlandırılan Bəhai dininə məxsus dünyanın müxtəlif ölkələrində yerləşən ibadət və duaların oxunması üçün nəzərdə tutulmuş məbədlər. Mašriqu-l-aḏkār ifadəsinin ərəb dilindəki tərcüməsi ...

                                               

Bəhai terrasları

Bəhayi bağları - Bəhailik dininə məxsus özəl bağ. Hayfa şəhərində yerləşən bu bağ 18 terrasdan ibarətdir. Terraslar və Babın məbədi Karmel dağındadır. Ümumən ərazi Hayfa şəhərinin ərəblər yaşayan Vadi Nisnas və Hadar Karmel rayonuna aiddir. Bəhai ...

                                               

Bəhailikdə zəvvarlıq

Bəhailikdə zəvvarlıq - Bəhailikdə müqəddəs sayılan yerlərə gerçəkləşdirilən ziyarətlərə verilən ümumi ad. Bəhai dinin aktiv müqəddəs ziyarətgahları İsrailin Hayfa şəhərində Babın türbəsi və Əkka şəhərindəki Bəhaullahın yay iqamətgahıdır. Əkka şəh ...

                                               

Əbdül-Bəha Abbas

Əbdül-Bəha və ya 1844, Tehran – 28 noyabr 1921, Hayfa) - Bəhai dininin peyğəmbəri Bəhaullahın böyük oğludur. 1892-ci ildə Əbdül-Bəha atasının vəsiyyətinə əsasən onun varisi və Bəhai dinin ondan sonrakı rəhbəri təyin olunur. O Tehranda əsilzadə ai ...

                                               

İranda Bəhailik

İranda Bəhailik və ya İranda bəhai dini azlığı - İran İslam Respublikasında İslamdan sonra Bəhailik ən çox ardıcı olan ikinci din hesab olunur. İran, Bəhai dinin əsas fiqurlarından olan Bab, Bəhaullah və Əbdül-Bəha Abbasın doğum yeridir. Dəqiq sa ...

                                               

Lotos məbədi

Lotos məbədi - Bəhai dininin Asiya qitəsi üzrə əsas ibadət mərkəzi. Lotus məbədi Hindistanın Nyu-Dehli şəhərində yerləşir. Binanın görünüşü nəhəng lotos gülünü xatırladır və 27 ləçəkdən ibarətdir. Həmin ləçəklər 3 mərtəbə formasında qurulmuşdur. ...

                                               

On doqquz günlük oruc

On doqquz günlük oruc - Bəhai dinin ardıcılları tərəfindən hər il 2 mart və 21 mart tarixləri aralığında gerçəkləşdirilən orucluq dövrü. Bəhai orucu, Bəhai təqviminin sonuncu ayına işarə edir və orucluq bitməklə təqvmin ili də, bitmiş olur. Dinin ...

                                               

Ümumdünya Ədalət Evi

Ümumdünya Ədalət Evi - Bəhai dinində inzibati orqanın adıdır. Bəhai dininin banisi - Bəhaullahın qanunlarının həyata keçirilməsi və əlavələr edilməsi səlahiyyətlərinə və Bəhai rəhbərliyində qərar verici bir funksiyaya malik bir qurumdur. Bu qurum ...

                                               

Alban xaç daşları

Alban xaç daşları - Azərbaycan xalqının əcdadları tərəfindən yaradılmış və Azərbaycanın maddi-mədəni dəyərləri sırasına daxil olan abidələr qrupu. Keçmişdə "böyük, şöhrətli və əhalisi sıx ölkə olan" Qafqaz Albaniyasının erkən xristian xatirə mema ...

                                               

Albiqoylar

Albiqoylar - - XII-XIII əsrlərdə Fransada, İtaliyada və Almaniyada yayılmış bürger bidətinin tərəfdarları.

                                               

Allahın Padşahlığı

Allahın Padşahlığı yaxud Səmavi Padşahlıq - xristianlığın əsas anlayışı, İncilin - İsa Məsihin Müjdəsinin baş mövzusu. İsa Məsihin müasirləri olan yəhudilər bu anlayışı İsrailin siyasi, hərbi qələbəsi və rifahı olaraq anlayırdılar. O dövrdə demək ...

                                               

Arianlıq

Arianlíq - IV - VI yüzilliklərində yaranan və İsanın təbiətinin Ata tərəfindən yaradılmış olduğunu iddia edən xristian təlimlərdən biri. Təlimin yaradıcısı İskəndəriyyə keşişi Arius olmuşdur. Arianlıq öncə Roma imperiyasının Şərq vilayətlərində y ...

                                               

Baptizm

Baptizm - Xristian protestant məzhəbidir. Yunan dilindən tərcümədə "suya batırmaq, suda vəftiz etmək" mənasını ifadə edən baptizmin meydana gəlməsi konkret bir ölkə ilə əlaqədar olmamışdır.

                                               

Barnaba İncili

Barnaba İncili - İsanın həyatından bəhs edən və həvari Barnabanın adından yazılmış ədəbi mətn. XVIII əsrin əvvəllərində bu mətnin iki əlyazması aşkarlanmışdır. Bəzi müstəqil tədqiqatçıların fikrinə görə, "Barnaba İncili" təxminən XV əsrdə müsəlma ...

                                               

Diofizitizm

Diofizit, Nestorun müdafiə etdiyi fikirdir. Monofizit anlayışının əksidir. Bu görüşə görə: Məryəmdən o vaxta qədər anadan olan İsa pak və günahsız bir insan idi. Allahlıq keyfiyyəti yalnız Kəlam gəldikdən sonra gəldi və yalnız bundan sonra həm in ...

                                               

Donatizm

Donatizm - Kartaca kilsəsində baş verən parçalanma və ixtilaflar sonu yaranan dini hərəkat IV yüzilliyin əvvəllərində başlamış və Şimali Afrikanın müsəlmanlar tərəfindən istila edilməsinə qədər davam etmişdir. Donatçıların hərəkatı xristian birli ...

                                               

Ərəb ölkələrində xristianlıq

Ərəb sözü olan kopt yunan mənşəlidir. Koptlar özlərini ilk misir xristianlarınınnəslindən hesab edirlər. misirdə xristianlığın yaranma yeri iskəndəriyyə hesab olunur. Bu şəhərdən başlayaraq rahibə icmaları şəklində bütün ölkəyə sürətlə yayılmışdı ...

                                               

Həvarilər

Həvarilər - xristianlıqda İsa Məsihin seçib xidmətə göndərdiyi on iki ardıcılı; daha sonra həvarilərin sayı artmışdır. Həvarilər erkən xristian cəmiyyətinin nüvəsi olmuş, xristianlığın yayılması onların fəaliyyəti ilə əlaqələndirilir.

                                               

Xristian

Xristian, Xaçpərəst, Nəsrani və ya Məsihi -Əhdi-Cədid məktublarında və incildə qeyd edilmiş Nazaretli İsanın həyatı və təlimlərinə əsaslanan təkallahlı və İbrahimi din olan xristianlığa bağlı şəxsdir.

                                               

Xristian mistisizmi

Şərq Xristianlığında Tanrının mistik cəhətdən duyulması hissi ilahiyyatla sıx münasibətlərdə idi və onlar bir-birini inkar etmirdi. Buna görə də, Qərb ilahiyyatından fərqli olaraq, ilahiyyat sxolastik elmə çevrilməmişdir. Qərbdə Aristotel təlimi ...

                                               

Xristian rahibliyi

Xristian rahibliyi - Xristianlıqda tərkidünyalıq, həyatı Tanrıya ibadət etməyə həsr edərək abidlik həyatı sürməkdir. Xristian rahibliyinin vətəni Misir hesab olunur. Rahibliyin yaradıcısı Böyük Antonius 251-356 olmuşdur. Onun həyatı haqqında İsgə ...

                                               

Xristian simvolikası

Xristian simvolikası - xristian kilsələri və icmaları tərəfindən zaman-zaman istifadə edilən nişanlar və rəmzlərdir. Christian Symbols and Glossary keyword searchable, includes symbols of saints Old Christian Symbols from book by Rudolf Koch Chri ...

                                               

Xristianlıqda bölünmə

Xristianlıqda bölünmə yaxud xristian kilsəsinin parçalanması kilsədə əqidə ixtilafı nəticəsində baş verən hadisədir. Xristian kilsəsi ərslər boyunca dəfələrlə bölünmüşdür. Lakin qlobal miqysada bölünmə üç dəfə baş vermişdir. Birinci dəfə 451-ci i ...

                                               

Xristoloji mübahisələr

Xristoloji mübahisələr - Xristianlıqda İsanın mahiyyəti haqqında gedən mübahisələrdir. IV əsrin sonunda, arianlıq tamamilə məğlub ediləndən sonra, İsanın Ata ilə mahiyyətcə bir olması və Tanrının üçlü trinitar təbiətə malik olması ideyaları Xrist ...

                                               

İkonomaxiya

İkonomáxiya + κλάω - sındırıram, dağıdıram) - VIII - IX-cu yüzilliyin əvvəllərində ikonalara sitayiş edilməsinə qarşı yönəlmiş dini-siyasi hərəkat. Xristianlıqda aparılan xristoloji mübahisələrin nəticəsində yaranan dini siyasi hərəkatdır.

                                               

İlk günah

İlk günah - Adəm və Həvvanın cənnətdə törətdiyi günah, xristian ilahiyyatının və fəlsəfəsinin çox önəmli mövzusu. Yaradılış kitabının 3-cü fəslində Arxivləşdirilib 2014-06-27 at the Wayback Machine ilk insanların Adəm və Həvvanın qadağan olunmuş ...

                                               

İndulgensiya

İndulgensiya - katolik kilsələrdə günaha görə müvəqqəti cəzalardan azad olunma. Bir neçə alman rahibi tərəfindən ortaya atılmış indulgensiya,buna görə məhz Almanyada yaşamış olan alman keşiş Martin Lutherin 95 tezisi yazmasına,buna qarşı çıxıb re ...

                                               

İnkvizisiya

İnkvizisiya - orta əsrlər Qərbi Avropa ölkələrində katolik kilsəsinin keçirtdiyi siyasətin, həmçinin bu siyasəti yerinə yetirən təşkilatın adıdır. İslahatlara dözümsüzlük nümayiş edən katolik kilsəsi geniş şəkildə "kafirlərə" qarşı repressiyalar ...

                                               

İsa Xristianlıqda

İsa Məsih – təqribən e.ə. 4-cü ildən eramızın 30-cu ilinə qədər yaşamış tarixi şəxsiyyət. Sovet İttifaqında və Azərbaycanda nəşr olunan ensiklopediyalarda mif olaraq təqdim edilməsinə baxmayaraq, müasir tarixçilər" mif nəzəriyyəsi”ndən imtina edi ...

                                               

İyeronim Stridonlu

Eusébios Sofrónius İyerónim - latın atalarından ən tanınmış kilsə atalarından biri, kilsə yazarı, Müqəddəs kitabın latın dilinə çevirəni, rahibi. Həm Katolik, həm də Ortodoks kilsəsinin müqəddəsidir. Stridon şəhərində anadan olmuşdur. Öz təhsilin ...