ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 300




                                               

Katolisizm

Katoliklik və ya Katolisizm - Xristian dininin bir cərayanı. Dini cərəyanın teologiya və doktrinalarını, onun mərasim, əxlaqi, mənəvi və davranış xüsusiyyətlərini, bütövlükdə həmin dinin mahiyyətini əhatə edir

                                               

Kiril və Mefodi

Kiril və Mefodi - IX əsrdə Saloniki şəhərində doğulmuş Bizanslı yunan qardaşlar. Moraviya və Panoya ərazilərində Xristianlığın yayılması üçün misyonerlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdular. Qardaşların misyonerlik fəaliyyəti nəticəsində Slavyan xal ...

                                               

Konstantinopol Pravoslav Kilsəsi

Konstantinopol Pravoslav Kilsəsi, - VI əsrdən etibarən Xristianlıq dünyasında mühüm rol oynamağa başlamış dini mərkəz. Konstantinopol Ortodoks Kilsəsi Şərq Ortodoks Kilsəsi məzhəbini əsas mərkəzlərindən biri hesab olunur. 1453-cü ildə İstanbul şə ...

                                               

Labarum

Labárum - Roma imperiyasının bayrağı, özəl görkəmli hərbi simvol. Labarum imperator Konstantinin bayrağı olmuşdu. Onun hakimiyyəti dövründən başlayaraq Xristianlığın rəmzinə çevrilmişdir. Bayrağın üzərində "Xristos" sözünün yunanca ilk iki hərfi ...

                                               

Mariya Maqdalena

Mariya Maqdalena ya Maqdalalı Mariya - İsa peyğənbərin sədaqətli davamçısı, xristianlıqda müqəddəs sayılan, həvarilərə bərabər tutulan bir qadın. İsanın çarmıxa çəkilməsinin şahidi. Bəzi fərziyələrə görə İsanın zövcəsi. Pravoslav və katolik kilsə ...

                                               

Milad

Milad bayramı - hər il İsanın doğulmasının qeyd edilməsi üçün, əsasən 25 dekabrda keçirilən, geniş mədəni ənənələri olan və bütün dünyada həm də qeyri-xristian olan milyonlarla insan tərəfindən qeyd edilən bayram. Xristian təqviminin mərkəzində d ...

                                               

Monofelitlik

Monofelitlík - İsanın iki təbiətə və bir iradəyə malik olmasını iddia edən Xristian təriğətlərindən və cərəyanlardan biri. Xristoloji mübahisələrin getdiyi zaman yaranmışdır.

                                               

Monofizitizm

Monofizitízm - İsanın yalnız bir Tanrı təbiətinin olduğunu və onda insan təbiətinin olmadığını iddia edən xristian təriqətidir. Bu təlim xristianların çoxu tərəfindən rədd edilir.

                                               

Ortodoks xristianlıq

Yunancada Ortodoks" Doğru fikir, inanc və doğru etiraf” mənasını verər. Bu məzhəbin Dinlər tarixindəki digər adları bunlardır: Şərqin Ortodoks, katolik və Apostolik Kilsəsi, Ortodoks Şərq Kilsəsi, Şərq Kilsəsi, Ortodoks Kilsəsi və Rum Ortodoks Ki ...

                                               

Pasxa

Pasxa – el arasında həm də Qızıl yumurta bayramı kimi tanınan Əhdi-Cədiddə təsvir edildiyinə əsasən, İsanın çarmıxa çəkilməsindən üç gün sonra dirilməsi münasibəti ilə qeyd edilən xristian festival və bayramıdır. Pasxa, qırx günlük oruc və ibadət ...

                                               

Pavlikanlar hərəkatı

Pavlikanlar hərəkatı - VIII əsrin ən böyük sosial hərəkatlarından biridir. Qafqaz Albaniyasında VII əsrdə yaranmış hərəkat buradan Ermənistana, daha sonra isə bütün Bizans ərazisinə yayılmışdır.

                                               

Rekonkista

Rekonkista - Pireney yarımadasında yaşayan müsəlmanların xristianlar tərəfindən sıxışdırılaraq çıxarılmasına səbəb olmuş, dini məzmunlu hərəkat. Rekonkista hərəkatı Qranada əmirliyinin 1492-ci ildə dağılması nəticəsində uğurla başa çatmışdır. Ərə ...

                                               

Sevilyalı İsidor

Sevilyalı İsidor - Məşhur xristian alimi, Kilsə Atalarından biri. Sevilyalı İsidoru orta əsrlərin ilk ensiklopedisti adlandırırlar.

                                               

Şərq və Qərb kilsələrinin ayrılması

Şərq və Qərb kilsələrinin aralanması - Bizans-Ortodoks və Roma-Katolik kilisələrinin birbirindən 1054-cü ildə ayrılmasıdır. Ona Böyük skizma deyilir.

                                               

Şərqi pravoslav kilsəsi

Şərqi pravoslav kilsəsi - xristianlığın üç əsas cərəyanından biri. 988-ci ildən Kiyev Rus dövlətinin rəsmi dini olmuşdur. Bizans İmperiyası dağıldıqdan sonra onun ərazisində və qonşu dövlətlərdə hər biri öz hökmdarına tabe olan müstəqil pravoslav ...

                                               

Üç üqnum

Üç üqnum və ya təslis - xristianlıqda Tarının üç sifətdən ibarət olması əqidəsi. Xristianlar bu əqidənin insan ağlından üstün olduğunu qəbul etdikləri halda, onu ağla zidd hesab etmirlər. Üç üqnum əqidəsini bəsit bir" üç tanrı” inancı kimi nəzərd ...

                                               

Üçüncü Efes Məclisi

Üçüncü Efes Şurası 475-ci ildə Anadolunun Efes şəhərində keçirilmişdir. İsgəndəriyyə Papası II Timoteyin sədrliyi ilə keçirilən iclasda Peter Fuller, sonra Antakiyanın Patriarxı və Efes Exarxı Paul da iştirak etmişdir. Bu, Xalkidon kilsə məclisin ...

                                               

Vəftiz

Su qədimdən bir çox xalqlarda həyat və paklanma rəmzi olmuşdur. Yəhudilərin adəti üzrə, başqa bir millətdən yəhudiliyə dönən şəxs müqəddəs paklanma mərasimini yerinə yetirməli idi və həmin mərasim ibrani dilində" טבילה” tvila, yunan dilində isə" ...

                                               

Qədr gecəsi

Qədr gecəsi - Qurani-Kərim məhz Ramazan gecələrinin birində lövhi-məfhuzdan tam şəkildə nazil edilib. Buna Qurani-Kərimdə iki ayə dəlildir. İnsanlara doğru yolu göstərən, bu yolu açıq dəlilləri ilə aydınlaşdıran və haqqı batildən ayıran Quran Ram ...

                                               

Azan

Azan - kişi və qadının gündəlik vacib namazlardan qabaq azan deməsi müstəhəbdir. Digər vacib və müstəhəbb namazlar üçün isə, azan və iqamə şəri qanun deyildir. Amma camaatla qılınan Fitr və Qurban bayramı namazlarından əvvəl üç dəfə "Əs-saləh" de ...

                                               

Bəraət gecəsi

Bəraət gecəsi - Şaban ayının 15-ci gecəsidir. Bəraət borc, xəstəlik, günah və cəzadan qurtulmaq deməkdir. Rəsulullahdan bu gecəyə məxsus nəql olunan xüsusi ibadət şəkli yoxdur. Bəraət gecəsi Ramazan ayına hazırlaşmaq üçün fürsət sayıla bilər. Bu ...

                                               

Bərzəx aləmi

Bərzəx aləmi - İslam inancına görə insanların öldükdən sonra qaldığı müvəqqəti yer. İslama görə insanlar öldükdən sonra bir başa cənnət və ya cəhənnəmə yox, Bərzəx aləminə gedirlər. Qiyamət günündən sonra insanların əməllərinə görə hara getdiyi m ...

                                               

Bidət

Bidət - dində olmayan şeyi qanun kimi dinə daxil etmək - İslam dinində böyük günahlardan biri sayılır. Bu işə İslam dinindəki qanunlara təcavüz kimi baxılır. Müqəddəs İslam dinində qanuna ehtiram göstərmək ən mühüm məsələlərdən biridir. Hər bir k ...

                                               

Böhtan

İslamda böhtan böyük günahlardandır. Qurani-Kərimdə insana böhtan atmağın günah olması aşkar şəkildə qeyd edilir: "Mömin kişiləri və qadınları etmədikləri bir işdən günahdan ötrü incidənlər, şübhəsiz ki, öz üzərlərinə böhtan və açıq-aydın bir gün ...

                                               

Buxari

Buxari və ya tam adı ilə Əbu Abdullah Məhəmməd ibn Əbülhəsən İsmayıl ibn İbrahim əl-Muğirə ibn Əhnəf Bərdizbəh əl-Cufi əl-Buxari - tanınmış hədis alimi.

                                               

Cahiliyyət dövrü

Cahiliyyə - müsəlman ənənəsinə görə, islamaqədərki tarixdə insanların peyğəmbərsiz yaşadığı dövr. Tarixdə ilk və son Cahiliyyə dövrləri fərqləndirilir. İslam dövründə meydana gələn Cahiliyyə termini islamdanəvvəlki ərəblərin yanlış inancları və h ...

                                               

Cihad

Cihаd, yәni Аllаh yоlundа sаvаşmaq - İslamda dinin vacib əməllərindən biridır. Bu sаvаşdа mәqsәd hаqq аyinlәrin kаfirlәrә qәbul еtdirilmәsi, İslаm hаkimiyyәtinin bәrpаsıdır. Qurаn bir çох аyәlәrdә cihаdı әn hәyаti bir prinsip kimi önә çәkir. Belə ...

                                               

Dua

Ərəb dilindən tərcümədən, çağırmaq və səsləmək mənalarını ifadə edir. Dini termində isə dua, müxtəlif hacətlərin həyata keçməsi üçün, Allah-taala ilə danışıb, Ondan kömək diləmək mənasını daşıyır. Allah-taala Qurani-Kərimdə buyurur: "Ya Peyğəmbər ...

                                               

Əbabil

İslam ənənəsinə görə, Yəmən hökmdarı Əbrəhə döyüş filləri ilə birlikdə Kəbəni dağıtmaq üçün Məkkə üzərinə hücum edəndə Allahın əmri ilə bir dəstə quş Qırmızı dəniz tərəfdən uçub gəlmişdi. Onların hər biri dimdiyində və iki caynağında bişmiş gildə ...

                                               

Əhli-Beyt

Cahiliyyә dövrü әrәb cәmiyyәtindә qәbilәnin hakim ailәsini bildirәn "Əhli-Beyt" ifadәsi islam meydana gәldikdәn sonra Məhəmməd peyğәmbәrin ailәsinә şamil olundu. Quranda "әhl" sözü sahib, tәrәfdar, eyni mәkanı paylaşanlar, bir dinә, yaxud peyğәmb ...

                                               

Əmanətdarlıq

Əlidən nəql olunur ki, əmanətdarlıq imanın üstünlüyünün göstəricısıdır və əmanəti istənilən halda sahibinə qaytarmaq vacibdir: "İmanın ən üstünü əmanətdarlıq, ən pis xislət isə xəyanətkarlıqdır." Sənə etibar edib əmanət tapşıran şəxsə xəyanət etm ...

                                               

Ərəfat dağı

Ərəfat dağı Məkkənin 21 kilometr cənub şərqində olan Harəm sərhədləri xaricində qalan ovalıq görünümlü bir yerdir. Ərəfat dağı 454 metr hündürlükdədir. Bu dağ din tarixində Adəm və Həvvanın cənnətdən qovulduqdan sonra görüşdükləri yer olaraq bili ...

                                               

Əshabi-Kəhf (mağara)

Əshabi-Kəhf - Culfa rayonunda mağaradır. Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Aracı yüksəkliyindən cənub-qərbə ayrılan Dibəkli qolunun Qırxlardağ şaxəsinin qərb istiqamətli eyniadlı ayrılmasının qurtaracağında, Orta Miosenin Tarxan reğiomərtəbə ...

                                               

Fatimiyə günləri

Fatimiyə günləri - Şiələr, xüsusilə də İranlılar, hər il Cəmadiyələvvəl və Cəmadiyəlaxır aylarında 20 gün ərzində Məhəmməd peyğəmbər qızı Fatimənin şəhid olmasının ildönümü münasibəti ilə mərasimlər keçirirlər.

                                               

Ficar döyüşləri

Ərəb qəbilələri arasında döyüşmənin haram olduğu bəzi aylar var idi. Məkkə, Mədinə və Taifə görə Zilqədə, Zilhiccə, Məhərrəm və Rəcəb ayları haram aylardır. Bu sistemin nə vaxtdan bəri tətbiq edildiyi tam dəqiq bilinmir. Haram ayları qəbilədən-qə ...

                                               

Fitnəkarlıq

Fitnə Fitnənin lüğətdə mənası, qarışıqlarının çıxarılması və xalisləşdirilməsi üçün qızılın közərdilməsi deməkdir. Fitnə sözü bir nəfər və ya bir cəmiyyətdən asayiş və əmin-amanlığın alınması, iki və ya daha çox insanı bir-birinin canına salıb ik ...

                                               

Heyz

Heyz, qadınların rəhimindən hər ayda bir neçə gün xaric olan qandır. Heyz qanı gördüyü zaman, qadına "haiz" deyilir. Heyz qanı çox vaxt qatı, isti, qara rəngli, yaxud qırmızı olur, təzyiqlə və bir az da yandırıcı halda xaric olur. Qadınların altı ...

                                               

Həcc

Həcc – İslam dinin sütunlarından biri. Qurani-Kərimdə qeyd olunur: "Camaatı Həccə çağır ki, piyada ya dəvələrin üstündə uzaq yerlərdən sənin yanına gəlsinlər."

                                               

Hədis

Hədis - İslam dinində, Məhəmməd peyğəmbərin dəyişik hadisələr və çətinliklər qarşısında inananları aydınlatmaq, Quranın bəzi ayələrini daha açıq bir dillə ifadə etmək üçün söylədiyi iddia edilən sözlər məcmuəsidir. Şiələr imamlardan rəvayət oluna ...

                                               

Hırka-i Səadət

Hırka-i Səadət vaya Bürdə-i Səadət - Məhəmməd peyğəmbərə aid olduğuna inanılan və Topqapı sarayında xüsusi otaqda mühafizə edilən, keçi tükündən hazırlanmış geniş qollu əbadır. Rəvayətə görə, Məhəmməd peyğəmbər əbanı şəxsən özü səhabələrindən şai ...

                                               

Hicrət

Hicrət - ərəb sözü olub başqa yerə getmək, köçmək mənasını ifadə edir. Məhəmməd peyğəmbərin və onun tərəfdarlarının 622-ci ilin sentyabrında Məkkədən Mədinəyə köçməsi kimi tarixdə qalmışdır. Xəlifə Ömərin dövründə Hicrət ili müsəlman təqviminin b ...

                                               

Hilfül-Fudul

580-ci illərdə Ficar döyüşlərindən sonra meydana gələn haqsızlıq mühitində, can və mal güvənliyi sağlanılması, zəif və gücsüzlərin qorunması, zülmün mane olunması üçün cəmiyyətdə sözu sayılan adamların və bir ara Məhəmmədində üzv olduğu barış cəm ...

                                               

Xərac

Xərac - orta əsrlərdə islam ölkələrində müsəlman əhalidən alınan əsas torpaq vergisi. "Mal", "mal-cəhət", "bəhrə" terminlərinin sinonimi olan x. pul və ya natura formasında toplanırdı. X ın əsasən 2 forması olmuşdur: 1) müqasəma; 2) misah. Müqasə ...

                                               

İcma

İcma – lüğətdə bir işə əzm etmək və bir mövzuda həmfikir olmaq mənasına gəlir. İslam hüquq terminalogiyasında isə Məhəmmədin ümmətindən olan müctəhidlərin Peyğəmbərin vəfatından sonrakı hər hansı bir dövrdə şəri-əməli bir hökm haqqında həmrəy olm ...

                                               

İftar

İftar - Ramazan ayında oruc tutan müsəlmanların gün batandan sonra yemək yemələridir. İftar əsasən iftar süfrəsi arxasında açılır. İftar süfrəsinə ilk olaraq su gətirilir. Daha sonra qatıq, doğramac və ayran verilə bilər. Isti, uzun günlü avqust ...

                                               

İqta

İqta - feodalizm dövründə əsasən müsəlman ölkələrində yayılmış şərti torpaq mülkiyəti. İqta mülkdən fərqli olaraq, irsən keçmirdi, ancaq xidmət müddətinə verilirdi. Bu xidmət həm hərbi həm də mülki ola bilərdi. İqta kimi bir çox başqa torpaq mülk ...

                                               

İmamət

İmamət - İslam dininin şiə qanadında qəbul edilən dini rəhbərlik və siyasi idarə üsulu. İmamət düşüncəsi İslamda siyasi rəhbərliyin yalnız Məhəmməd peyğəmbərin ailə davamçısı olan imamlara aid olduğunu qəbul edir. Şiəliyin 12-imam və İsmayili tər ...

                                               

İslam dinində ailə əxlaqı

İslamda ailə əxlaqından danışdıqda ailə daxili münasibətlərin məhz sevgi,qayğı fədakarlıq üzərində qurulması nəzərdə tutulur. Əgər ailədəki münasibət qeyd etdiyimiz təməllər üzərində qurularsa, bu cür ailə İslamın bizə tövsiyə etdiyi əxlaqlı ailə ...

                                               

İslam iqtisadi sistemi

İslam insanların həyat tərzini nizamlayan və tənzimləyən sosial-iqtisadi, sosial-siyasi, hüquqi-etik, mədəni-əxlaq qaydalarını əhatə edən bütov bir elmi sistemdir. İslam iqtisadiyyatı İslamın ictimai və əxlaq normaları ilə müəyyən edilən xüsusi i ...

                                               

İslam terrorizmi

İslam terrorizmi - müxtəlif siyasi və ya dini məqsədlərə nail olmaq üçün müsəlmanlar tərəfindən tətbiq olunan bir dini terror formasıdır. İslam terrorizmi; Yaxın Şərq, Afrika, Avropa, Cənubi Asiya və 1970-ci ildən Hindistan, Cənub-Şərqi Asiya və ...