ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 301




                                               

Qrammatika yoxlayıcısı

Qrammatika yoxlayıcısı - cümlələrin qrammatik düzgünlüyünü yoxlayan proqram. Uğursuz ifadələri, buraxılmış vergülləri, hallanma səhvlərini və s. yanlışlıqları tapa, qeyd edə və dəyişdirməyi tövsiyə edə bilər. İnkişaf etmiş mətn prosessorlarının ə ...

                                               

Qrid-hesablamalar

Qrid-hesablamalar - – hesablama baxımından çətin problemlərin həlli üçün onların bir hissəsinin İnternetə bağlanmış və geniş ərazidə paylanmış kompüterlər yığının istifadə olunmayan resursları arasında bölüşdürülməsi prosesi. Qrid texnologiyası ə ...

                                               

Qruplaşdırmaq

Qruplaşdırmaq – rəsm proqramlarında: obyektlər çoxluğunu, bir tam kimi yeri dəyişdirilə və şəkli dəyişdirilə bilən bir obyektə çevirmək. 2. Группа ~ grup ~ qrup – Microsoft Windows NT sistemində: qrupun üzvləri adlandırılan başqa büdcələri özündə ...

                                               

Quraşdırmaq

Quraşdırmaq – kompüterin fayl sisteminin fiziki diskə və ya lentə erişiminin təmin edilməsi; adətən, Apple Macintosh’da və UNIX əməliyyat sistemində erişiləbilən diskləri təsvir etmək üçün istifadə olunur. Termin ilk meynfreymlər zamanında meydan ...

                                               

Quru

Quru - - kompüterdən çox yaxşı başı çıxan kimsə. O, yaranan problemləri həll edə, suallara cavab verə və, demək olar ki, çıxılmaz vəziyyətlərdə çox dəyərli məsləhətlər verə bilər. Quru sanskrit kökənli bir termin olub, hinduizm və buddizm mistisi ...

                                               

LabVIEW

LabVIEW, Amerikan National Instruments firmasının inkişaf etdirmiş olduğu proqram platformasıdır. 1986-cı ildən bəri mühəndislər və elm adamları tərəfindən siqnal emal mövzularında mütəmadi istifadə edilməkdədir. Ənənəvi mətn əsaslı text based pr ...

                                               

Linux nüvəsi

Linux nüvəsi - Linux əməliyyat sistemləri ailəsinin istifadə etdiyi əməliyyat sistemi nüvəsidir. Linux nüvəsi azad proqram təminatının ən məşhur və geniş yayılmış nümunələrindədir. Linux nüvəsi GNU General Public License ikinci versiyası əsasında ...

                                               

Loqarifmik xətkeş

Loqarifmik xətkeş - 1622-ci ildə ingilis riyaziyyatçı Uilyam Otred tərəfindən yaradılmış və hesab əməllərinin yerinə yetirilməsi üçün nəzərdə tutulan xətkeş. Dörd hesab əməli ilə yanaşı, qüvvətə yüksəltmə əməlini, loqarifmanın hesablanması və bəz ...

                                               

Loqo

Loqo – çox zaman uşaqlara proqramlaşdırmanı öyrətmək üçün istifadə olunan, ilkin olaraq 1968-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda Seymur Papert tərəfindən işlənib hazırlanmış proqramlaşdırma dili. LOQO-da xüsusi komandalar icraçısı – Bağa ...

                                               

LRC

LRC – maqnit lentində saxlanılan və ya rabitə xətti ilə ötürülən verilənlərin düzgünlüyünün yoxlanılması proseduru. Lentdə, müəyyən sayda mərtəbədən ibarət olan hər bir sətir üçün yardımçı bitdən istifadə etməklə, lentin hər bir çığırı üzrə uzunu ...

                                               

Luhn alqoritmi

Luhn alqoritmi - ABŞ alimi Hans Peter Luhn tərəfindən yaradılmışdır. Alqoritm Kredit kartlarınının, IMEI nömrələrinin doğruluğunu yoxlamaq üçün yaradılmışdır. Kredit kartlarının 16 rəqəmli Buraxıcı identifikasiya nömrəsi olur və hər bir kartın öz ...

                                               

Macintosh (Mac)

Macintosh - Apple Inc. şirkətinin işləyib hazırladığı, istehsal etdiyi və satdığı fərdi kompüterlər cərgəsi. Mac OS əməliyyat sisteminin idarəsi altında işləyir. Adını" McIntosh” alma sortunun adından götürüb. Hazırda Macintosh kompüterləri aşağı ...

                                               

Makefile

Makefile – MAKE komandasının işini idarə edən fayl. Adətən, makefile proqramları necə kompilyasiya edib bir yerə yığmağı təsvir edir. Bu fayl qaydalardan və dəyişənlərdən ibarətdir. Qaydalar aşağıdakı sintaksisə malikdir: Qayda, komandalar toplus ...

                                               

Makroassembler

Makroassembler - makroəvəzləməni və makrogenişlənməni yerinə yetirməyə imkan verən assembler; yəni bir neçə göstərişdən ibarət makros təyin etmək olar və sonra onun adını proqramda istifadə etməklə həmin operatorların yenidən yazılmasından qurtul ...

                                               

Makros

Makros - 1. Tətbiqi proqramlarda: klavişlərin basılmasının və komandaların, yeni şərti komanda kimi yazılmış və saxlanılmış kombinasiyası, yaxud makrokomandanın adı. Bu şərti komandanı və ya makrokomandanın adını başlatdıqda tətbiqi proqram onlar ...

                                               

Maqnit diski

Maqnit diski -qoruyucu korpusa və ya zərfə yerləşdirilmiş çoxlu sayda kiçik seqmentlərin maqnit sahəsinin gərginliyini dəyişməyə imkan verən maqnit materialla ötürülmüş disk. Sahənin dəyişməsi – maqnit materialın hissəciklərinin maqnit polyarlığı ...

                                               

Maqnit sahəsi

Maqnit sahəsi - materiyanın elə növüdür ki, onun aşkara çıxması bu sahəyə gətirilmiş və müəyyən qaydada istiqamətlənmiş elektrik cərəyanınına təsir edən mexaniki qüvvə ilə xarakterizə olunur. Elektrik və cazibə sahələri kimi maqnit sahəsinin də ö ...

                                               

Manipulyatorlar

Manipulyatorlar -kursoru idarə etmək istifadə olunan xüsusi qurğulardır.Maus kompüterlə xüsusi blok-adapter vasitəsi ilə kabellə əlaqələnmişdir və onun hərəkətləri displeyin ekranında kursorun uyğun yerdəyişmələrinə çevrilir. Qurğunun yuxarı hiss ...

                                               

Marşrutlama cədvəlləri

Marşrutlama cədvəlləri - Verilənlərin ötürülməsi mümkün olan bir neçə giriş kanalının olduğu halda, marşrutlama cədvəli əsasında həyata keçirilir. Marşrutlama cədvəlinin görünüşü şəbəkədə istifadə edilən marşrutlama alqoritmindən asılıdır. Sadə h ...

                                               

Marşrutlayıcının modeli

Marşrutlayıcının fəaliyyətinin konseptual modeli şəkildə göstərilmişdir.Giriş əlaqə kanalları vasitəsi ilə paketlər marşrutlayıcının giriş buferinə daxil olur. Mərkəzi prosessor ardıcıl olaraq paketlərin başlıqlarını analiz edir və marşrutlama cə ...

                                               

Maska (informatika)

Maska - Proqramlaşdırmada: qiymətin müəyyən bitlərinin seçmə yolu ilə götürülməklə əks etdirilməsi və ya göstərilməsi üçün istifadə olunan ikilik qiymət. Maskanın qoyulması, maskanın və verilənlərin qiymətinin münasibətini göstərən aşağıdakı mənt ...

                                               

Maşın kodu

Maşın kodu - Assembler dilindən, yaxud C və ya Pascal kimi istənilən yüksək səviyyəli dildən translyasiyanın son nəticəsi; maşın kodu modu9clları mikroprosessor tərəfindən yüöklənən9 və yerinə yetirilən 1 və 06-ların ardıcıllığından ibarət olur. ...

                                               

Maşın öyrənməsi

Maşın öyrənməsi - verilənlər bazasından və ya sensorlardan giriş olaraq empirik verilənləri alıb, əldə edilən verilənlərin arxasında duran mexanizmin xüsusiyyətlərinə bənzər nümunələrə və ya proqnozlara gətirib çıxaran alqoritmləri dizayn edən və ...

                                               

Maşın tərcüməsi

Maşın tərcüməsi - lüğətlər və tərcümə qaydaları toplusu əsasında mətnin bir dildən başqa bir dilə avtomatik çevrilməsi texnologiyası. Kompüterlərdən tərcümə üçün istifadə olunması ideyası 1947-ci ildə, ilk kompüterlərin yaranmasından dərhal sonra ...

                                               

Maşın tərəfindən oxunabilir

Maşın tərəfindən oxunabilir - kompüterə, onun giriş verilənləri kimi interpretasiya və istifadə edə bildiyi formada daxil edilən informasıya. İkilik formada kodlaşdırılmış və münasib daşıyıcıda, məsələn, maqnit lentində saxlanılan informasiyanı t ...

                                               

Maşından-asılı proqram təminatı

Maşından-asılı - müəyyən kompüterlə bağlı olan və onun spesifik və ya unikal xüsusiyyətini gerçəkləşdirən proqram və ya qurğu. Maşından-asılı proqramları, yaxud qurğuları başqa bir kompüterdə asanca istifadə etmək olmur. Maşından-asılı olan yüksə ...

                                               

MATLAB

MATLAB. 4-cü nəsil proqramlaşdırma dili olub, rəqəmsal hesablama sistemidir. MATLAB-la aşağıdakı əməliyyatlar yerinə yetirilə bilər: Alqoritmlərin tətbiqi; Matriks əməliyyatları; Funksiya və dataların qrafiklərinin çəkilməsi və təhlili; Başqa dil ...

                                               

Meqahers, MHs

Meqahers, MHs, ru. мегагерц, МГц) - saniyədə 1 milyon dövrəyə bərabər olan tezlik ölçüsü vahidi. Mikroprosessorların takt tezliyi adlandırılan sürəti meqaherslə ölçülür. Məsələn, 200 MHs tezliklə işləyən mikroprosessor saniyədə 200 000 dövr yerin ...

                                               

Mel tezlik kepstral əmsallar

Mel tezlik kepstral əmsallar – kepstrin filtrlər bankından istifadə edilməklə mel-şkala üzrə paylanmış qiymətləridir. MFCC əlamətlərin çıxarılması alqoritminə aşağıdakı mərhələlər daxildir: seqmentlərə bölmə, sürətli Furye çevirməsi, dəyişilmiş s ...

                                               

Menyu (informatika)

Menyu - proqramın parametrlərinin, komandalarının və s. elə strukturlaşdırılmış yığınıdır ki, istifadəçi lazım olan əməliyyatı yerinə yetirmək üçün onlardan birini seçə bilər. Tətbiqi proqramların əksəriyyəti, xüsusən, qrafik interfeysi olan proq ...

                                               

Metaməlumatlar

Metaməlumatlar və ya Metaverilənlər - verilənlər haqqında verilənlər. Metaməlumatlar verilənlərin strukturunu və onların emalı metodlarını təsvir edir. Verilənlərin repozitariyalarında/lüğətlərdə saxlanılır. Metaməlumatlarla idarəetmə sisteminin ...

                                               

Meynfreym

Meynfreym – ümumi məqsədli yüksək məhsuldarlığa malik universal elektron hesablama maşınlarıdır. Bu kompüterlərdən müdafiə, maliyyə və sənaye sahələrində geniş istifadə olunur. Meynfreym kompüterləri böyük, mürəkkəb hesablamalar aparmaqla yanaşı ...

                                               

Meynfreym kompüteri

Meynfreym kompüteri, ru. мейнфрейм)-daha intensiv hesablamalar tələb edən məsələlər üçün işlənib hazlırlanmış yüksək güclü kompüter. Meynfreymlər, adətən, ona qoşulmuş terminallarda eyni vaxtda işləyən çoxlu istifadəçilər tərəfindən istifadə olun ...

                                               

Məlumat (İnformatika)

Məlumat, ru.сообщение) - 1. Rabitə sahəsində: elektron rabitə vasitəsilə bir qurğudan başqasına ötürülən verilən elementi. Baxış nöqtəsindən asılı olaraq" məlumat” termininin dəqiq anlamı bir qədər dəyişir. Məsələn, elektron poçtdan istifadə edən ...

                                               

Mənbə-filtr modeli

Mənbə-filtr modeli - İsveç alimi Qunnar Fant tərəfindən 1960-cı ildə "Nitqin yaranmasının akustik nəzəriyyəsi" əsərində təklif olunan model. Mənbə-filtr modelində Helmhols rezonatoru filtrlə əvəz olunur, yəni səs mənbəyi – səs telləridir, səs tra ...

                                               

Məntiqi fayl

Məntiqi fayl – konseptual baxımdan: yaddaşda və ya saxlama qurğusunda fiziki gerçəkləşdirilməsindən asılı olmayan fayl. Məsələn, məntiqi fayl, yazıların kəsilməz sırasından ibarət ola bilər, baxmayaraq ki, fiziki olaraq o, disk boyunca və ya hətt ...

                                               

Mətn sənədi və onun obyektləri

Kompüterdən ən geniş istifadə olunan sahələrdən biri mətnlərin hazırlanmasıdır. Mətnlər hazırlanarkən çox zaman bir neçə dəfə dəyişdirilir. Kağızda edilən hər hansı dəyişikliyin izi qalır və buna gorə də istənilən kompüterdə mətnlərlə işləmək üçü ...

                                               

Microsoft Excel

Elektron cədvəllər kompüter istifadəçiləri tərəfindən müxtəlif hesabatların aparılmasında çox geniş istifadə olunan proqramlardandır. Elektron cədvəllərin yaradılmasına və onun verilənlərinin manipulyasiyasına imkan verən proqram paketləri cədvəl ...

                                               

Microsoft FrontPage

Vizual redaktorlardan ən çox yayılmış və istifadəçilərin daha çox istifadə etdiyi Microsoft Front Page Microsoft Word redaktorunu xatırladır proqram redaktorudur. Bu redaktorun köməyi ilə qısa bir zamanda gözəl sayt yaratmaq mümkündür. Microsoft ...

                                               

Microsoft Office Outlook

Microsoft Office Outlook - Microsoft Office paketinə daxil olan şəxsi kommunikator proqramıdır. Proqramlarda aşağıdakılar istifadə edilir: elektron poçt təqvim ünvanlar kitabçası. tapşırıqlar planı Bu proqramla elektron ərizə yollamaq mümkündür. ...

                                               

Microsoft PowerPoint

Microsoft PowerPoint - təqdimat yaratmaq üçün istifadə olunan Microsoft Office proqramıdır, Microsoft Windows və Mac OS əməliyyat sistemlərində istifadə olunur.

                                               

Mikrofiş

Mikrofiş – bir neçə kadrın ardıcıl düzüldüyü şəffaf plyonkadan ibarət sənəd növü.Fotoqrafik kiçildilmiş görüntüləri saxlamaq üçün istifadə olunan, təqribən 1012 sm ölçüdə kiçik" plyonka” vərəqi; mikrofişləri oxumaq üçün xüsusi qurğudan istifadə ...

                                               

Mikroprosessor

Mikroprosessor - fərdi kompüterlərin düşünən beyni olub ana plata üzərində yerləşir, ədədlər üzərində hesab-məntiq əməllərini və idarəni həyata keçirir. Mikroprosessor hesab-məntiq və idarə qurğusunu özündə birləşdirir.Ayrıca qurğu şəklində düzəl ...

                                               

Mikroprosessorun arxitekturası

Mikroprosessorun arxitekturası onun bir neçə xüsusiyyəti ilə təyin edilir. Bunlardan başlıcası təlimat sistemini təşkil edən təlimatların xüsusiyyəti və onların icra mexanizmi ilə bağlıdır. Mikroprosessorların əsasən iki tip arxitekturası mövcudd ...

                                               

Miniatürləşdirmə

Miniatürləşdirmə - inteqral sxemlərin işlənib hazırlanmasında: yarımkeçirici mikroprosessorda tranzistorların və başqa elementlərin ölçülərinin kiçildilməsi və sıxlığın artırılması prosesi. Kiçik ölçülərin verdiyi faydadan savayı, elektron sxemlə ...

                                               

Minikompüter

Minikompüter - meynfreymlər və iş stansiyaları arasında aralıq sinfə aid kompüter. 1970-1985-ci illərdə populyar idi. Başlanğıcda bu kateqoriyaya qiyməti 50000 dollardan aşağı olan elektron hesablayıcı maşınları aid edirdilər, ancaq sonradan Digi ...

                                               

MMO

MMO - 1. Eyni zamanda çoxlu sayda oyunçunun oynadığı şəbəkə kompüter oyunu. MMO oyunlarının başqa standart şəbəkə kompüter oyunlarından başlıca fərqi iki amillə bağlıdır: MMO yalnız İnternetdə fəaliyyət göstərir, standart multimedia oyunlarını is ...

                                               

Mnemonik (sxem)

` Mnemonik - mürəkkəb və ya uzun sözlər yığınının yadda saxlanılmasını asanlaşdırmaq üçün istifadə olunan söz, qafiyə və ya başqa obraz. Mnemonik vasitələr hesablama texnikasında geniş istifadə olunur. Məsələn, proqramlaşdırma dilləri simvolik di ...

                                               

Modal dialoq boksu

Modal dialoq boksu - qrafik istifadəçi interfeysində: bu dialoq boksunu qapadanadək istifadəçinin ana proqramla işini bloklayan dialoq boksu. Modal dialoq bokslarından, adətən, aşağıdakı hallarda istifadə olunur: İstifadəçinin hansısa informasiya ...

                                               

Model

Model - orijinalın hər hansı bir xüsusiyyətlərinin öyrənilməsini təmin edən obyekt-orjinalın əvəzcisidir. Mülahizələri sadələşdirən və hadisələrin təbiətini dəqiqləşdirən eksperiment keçirilməsinə imkan verən məntiqi sxemlər və məntiqi quruluşlar ...