ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 305




                                               

Gecə qırıcısı

Gecə qırıcısı, gecə və ya pis hava şəraiti zamanında istifadə edilə biləcək şəkildə yaradılmış qırıcı təyyarə növüdür. Gecə qırıcı təyyarələrindən Birinci dünya müharibəsi dövründən başlayaraq istifadə edilməyə başlanılmış və xüsusi ilə gecələr h ...

                                               

General Dynamics F-111 Aardvark

General Dynamics F-111, 1960-cı illərdə yaradılmış olan orta mənzilli bombardmançı, strateji bombardmançı, kəşfiyyat təyyarəsi, və taktiki hücum təyyarəsidir. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri modelləri rəsmi olaraq" Aardvark” adlandırılmışdırlar. 1998-ci ...

                                               

Grumman F-14 Tomcat

F-14 Tomcat - Grumman Aerospace tərəfindən istehsal olunmuş supersonik, iki mühərrikli və dəyişən həndəsi qanadlı önləmə təyyarəsidir. Əsas vəzifəsi ABŞ Hərbi Donanmasını düşmənin supersonik hərbi təyyarələrindən və qanadlı raketlərindən müdafiə ...

                                               

HAL Tejas

HAL Tejas Hindustan Aeronautics Limited şirkəti tərəfindən Hindistan Hərbi Hava Qüvvələrini təmin etmək məqsədilə hazırlanmış çoxməqsədli qırıcıdır. Təyyarə artıq köhnəlmiş MiQ-21 qırıcılarının yerini alması məqsədilə hazırlanmışdır. İlk uçuşunu ...

                                               

Hava gəmisinə yerüstü xidmət

Təyyarənin qarşılanması üzərində iş dayanacaqda taksilər zamanı əyani siqnallarla idarə edilməsini, yastiqciqlar quraşdırılmasını, təyyarənin uçuşdan sonrakı müayinəsini əhatə edir.

                                               

Hərbi nəqliyyat təyyarəsi

Hərbi nəqliyyat təyyarəsi qoşunların, silah sistemlərinin və digər hərbi təchizatın bir yerdən başqa yerə daşınması üçün istifadə olunan təyyarələrdir. Bu cür təyyarələr lazım olan hərbi ləvazimatın uzaq məsafədə yerləşən döyüş bölgəsinə çatdırıl ...

                                               

Hidrotəyyarə

Hidrotəyyarə; su səthində enmə, qalxma və manevr edə bilən təyyarələrə verilən addır. Hidrotəyyarələrin iki əsas növü mövcuddur: üzən təyyarələr və uçan gəmilər.

                                               

IAI Kfir

IAI Kfir IAI tərəfindən buraxılmış İsrail istehsalı bir döyüş təyyarəsidir. Təyyarənin ilk prototipi 19 oktyabr 1970-ci ildə istehsal edilmiş, ilk uçuşunu 1973-cü ilin iyununda etmiş və 1976-cı ildə istismarına başlanılmışdır. Kfir, Fransa mənşəl ...

                                               

Junkers Ju 87

Junkers Ju 87 digər adıyla Stuka, Junkers firması tərəfindən İkinci dünya müharibəsi zamanı Alman Hava Qüvvələri üçün istehsal edilən yüngül bombardman təyyarəsi. Əsas xüsusiyyətləri qağayı şəklindəki yuxarıya doğru qalxmış qanadları, sabit eniş ...

                                               

Junkers Ju 88

Junkers Ju 88, İkinci dünya müharibəsi zamanı Luftwaffe tərəfindən istifadə edilən, cüt mühərrikli, çox məqsədli hava vasitəsi. Döyüşün ən çox yönlü təyyarələrindən biridir. Dalış bombardmanı, taktika bombardman, yaxın hava dəstəyi, gecə ovçusu, ...

                                               

Kabinə

Kabinə - sərnişinlərin səyahət etdiyi kokpit və yük bölməsindən başqa təyyarələrdəki hissəyə verilən addır. Düz bir uçuş rejimi əsnasında təyyarənin qalxdığı hündürlükdə atmosfer təzyiqi çox aşağı olduğundan, sərnişinlərin oksigen dəstəyi olmadan ...

                                               

Kəşfiyyat təyyarəsi

Kəşfiyyat təyyarəsi – havadan hərbi kəşfiyyat aparmaq məqsədilə yaradılmış və ya modernizasiya edilmiş olan bir hərbi təyyarə növüdür. Bu cür təyyarələr, adətən, çox yüksəkdən uçaraq düşmənin radar sistemlərinə yaxalanmamaq şərti ilə düşmən torpa ...

                                               

Qırıcı

Qırıcı - hərbi təyyarədir, əsasən hava hədəflərini vurmaq üçün nəzərdə tutulub. Yüksək manevrli və sürətlidir. Hava hədəflərini vurmaqla yanaşı, həm də bombardmançıları və mülki aviasiyanı müşayiət etmək, yerdəki obyektləri düşmənin aviasiyasında ...

                                               

Qırıcı-bombardmançı təyyarə

Qırıcı-bombardmançı təyyarə, birinci olaraq bir yüngül bombardmançı və ya hücum təyyarəsi olaraq istifadə edilən qırıcıdır. Qırıcı-bombardmançı təyyarələr, bombardmançı və hücum təyyarələrindən başda kök olaraq fərqli olub digər vəzifələr üçün ya ...

                                               

Lockheed AC-130

AC-130 Gunship, Lockheed C-130 Hercules nəqliyyat təyyarəsinin xüsusi təyinatlı qüvvələrə qaynar müharibə bölgələrində yaxın hava dəstəyini təmin edə bilmək üçün modifikasiya edilmiş versiyasıdır. Standart bir Lockheed C-130 Hercules nəqliyyat tə ...

                                               

Lockheed C-130 Hercules

Lockheed C-130 Hercules hərbi nəqliyyat təyyarəsi. İstehsalçı: ABŞ İstehsalçı firma: Lockheed Martin Tip: Hərbi nəqliyyat təyyarəsi İlk uçuş: 23 avqust 1954-cü il İstismara verilib: 1956-cı il İstismar müddətinin sonu: davam edir İstehsal sayı: 2 ...

                                               

Lockheed F-104 Starfighter

F-104 Starfighter, ABŞ Lockheed Martin şirkəti tərəfindən yaradılmış olan bombardmançı hərbi təyyarə növüdür. SSRİ-dəki rəqibi Mikoyan-Gurevich MiG-21 supersonik hərbi təyyarəsi olmuşdur. Amerika Birləşmiş Ştatları, Kanada, Almaniya, İtaliya, Yap ...

                                               

McDonnell Douglas F-15 Eagle

F-15 Qartal - ABŞ istehsalı olan IV nəsil taktiki-qırıcı təyyarə. İstənilən hava şərtlərində fəaliyyət göstərmək imkanına malik olan təyyarə havada üstünlük əldə etmək üçün yaradılmışdır. 1976-cı ildə silahlanmaya qəbul edilən F-15 Eagle ABŞ-İraq ...

                                               

McDonnell Douglas F-4 Phantom II

McDonnell Douglas F-4 Phantom II McDonnel Aircraft şirkəti tərəfindən ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri və Hərbi Dəniz Qüvvələrinin aviasiya bölmələrinin döyüş gücünü artırmaq məqsədilə istehsal olunmuş, iki oturacaqlı, iki mühərrikli, istənilən hava şəra ...

                                               

MiQ-27

MiQ-27 - 1974-cü ildə Mikoyan Qureviç Konstruktor Bürosu tərəfindən yaradılan təyyarə MiQ-23-ün modernizasiya edilmiş variantıdır. Tək motorlu, bir yerli təyyarənin qanadları dəyişə bilən əyilmə bucağına malikdir. Təyyarədə: 1 ədəd 30 mm-lik top ...

                                               

MiQ-29

MiQ-29 Sovet İttifaqında dizayn olunmuş iki mühərrikli, çoxməqsədli, dördüncü nəsil döyüş təyyarəsidir. 1970-ci illərdə Mikoyan dizayn bürosu tərəfindən konstruksiya olunmuş bu qırıcı öz ölçülərinə görə daha böyük olan Su-27 ilə birlikdə ABŞ iste ...

                                               

Miraj 2000

Dasso "Miraj" 2000 - 1970-ci ildə Dasso şirkəti tərəfindən hazırlanan dördüncü nəsil fransız çoxməqsədli qırıcısı. XX əsrin sonu XXI əsrin əvvəli Fransanın əsas hərbi təyyarəsi. Asiya, Avropa və Latın Amerikasının bir neçə ölkəsinin arsenalına da ...

                                               

North American F-100 Super Sabre

F-100 Super Sabre ; ilk prototip uçuşu 25 may 1953-cü ildə reallaşdırılmış, North American firması tərəfindən yaradılmış və dizaynı North American F-86 Sabre modelinə əsaslanan bir qırıcı-bombardmançı təyyarədir. SSRİ rəqibi Mikoyan-Gurevich MiG- ...

                                               

North American F-86 Sabre

F-86 Sabre," North American” şirkəti tərəfindən istehsal olunan transonik qırıcı təyyarəsidir. İlk uçuşunu 1947-ci ildə həyata keçirmiş və təxmini olaraq bu qırıcıdan 9860 ədəd istehsal edilmişdir. Müasir F-15 təyyarələri meydana çıxana qədər ABŞ ...

                                               

Northrop T-38 Talon

Northrop T-38 Talon, ABŞ-ın Northrop Corporation şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş olan reaktiv mühərrikli təlim təyyarəsidir. İlk uçuşunu 10 mart 1959-cu ildə etmişdir. 1961-ci ildə xidmətə qəbul edilmiş və hal-hazırda da aktiv şəkildə istifad ...

                                               

PAC Super Mushshak

Super Mushshak Pakistan istehsalı MFI-17 "Mushshak" təlim təyyarəsinin təkmilləşdirilmiş variantı. "Pakistan Aeronautical Complex" şirkəti tərəfindən dizayn olunub və istehsal olunur. İstehsalına 1995-ci ildən başlanılıb. Super Mushshak” xarici a ...

                                               

Reaktiv təyyarə

Reaktiv təyyarə Reaktiv mühərriklər tərəfindən hərəkətə gətirilən təyyarələrdirlər. Reaktiv təyyarələr ümumi olaraq pər gücü ilə işləyən təyyarələrdən daha sürətli və daha çox hündürlüyə dırmana bilirlər - dırmanma hündürlüyü 10.000 ilə 15.000 me ...

                                               

Regional reaktiv təyyarə

Regional reaktiv təyyarə və ya ingilis dilində olan adı ilə Regional Jet sürətli, çox qənaətcil və qısa uçuş zolaqlarından asanlıqla havaya qalxan bilən bir təyyarədir. İlk dəfə 1978-ci ildə ortaya çıxdı. Aviasiyada bilet qiymətlərinin azalması, ...

                                               

Republic F-105 Thunderchief

1951-ci ildə" Republic Aviation” firması F-84F təyyarəsinin yerini alacaq supersonik taktiki bombardman təyyarəsi üstündə işləməyə başladı. Bunun nəticəsi olaraq F-105" Thunderchief”, daha sonralar" Thud” olaraq adlandırılacaq təyyarə dünyaya gəl ...

                                               

Republic F-84 Thunderjet

Arxaya doğru əyilmiş qanadlara sahib olan F-84F qırıcı-bombardmançı hərbi təyyarə modelləri düz qanadlı F-84 təyyarələrinin bazası əsasında yaradılmışdır. İlk prototip uçuşu 3 iyun 1950-ci ildə baş tutmuş və tədarükü quru qoşunlarına yardım təyya ...

                                               

Rockwell B-1 Lancer

B-1B Lancer, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin arsenalında olan uzun mənzilli strateji bombardmançı təyyarə. Boeing B-52 Stratofortress və Northrop B-2 Spirit ilə birlikdə ABŞ uzunmənzilli bombardmançı qüvvələrinin onurğasını təşkil edir.1973-1974 və 1 ...

                                               

Sərnişin təyyarəsi

Sərnişin təyyarələri, ümumiyyətlə, yalnız sərnişin daşımaq üçün nəzərdə tutulub. Bunlar həm sərnişin kimi, həm də sərnişinlərin baqajlarını və qismən digər materialların daşınmasında istifadə olunur. Sərnişin təyyarəsi termini, əsasən hava yollar ...

                                               

Stels təyyarə

Stels təyyarə Stels Texnologiyalarından istifadə edərək düşmənin sonar, infraqırmızı və digər növ radarlarına mümkün qədər az görünən və bəzən də görünməyən təyyarələrdir. Stels təyyarələrin hazırlanması ikinci dünya müharibəsi dövrünə təsadüf ed ...

                                               

Strateji bombardmançı təyyarə

Strateji bombardmançı təyyarə - düşmənin strateji əhəmiyyətli obyektlərini bombalamaq və ya raket zərbələri endirmək məqsədilə aviasiya silahlarının, o cümlədən nüvə silahlarının daşınması üçün nəzərdə tutulmuş hərbi təyyarədir. Düşmənin mobil və ...

                                               

Sud Aviation Caravelle

Sud Aviation Caravelle - Sud Aviasiya tərəfindən istehsal olunan Fransa mənşəli regional reaktiv sərnişin təyyarəsidir. Təyyarə ilk uçuşunu 27 may 1955-ci ildə etdi və 26 aprel 1959-cu ildə xidmətə başladı. Caravelle, qısa və orta həcmli bazar üç ...

                                               

Suxoy Su-1

Suhoy Su-1, Suxoy tərəfindən istehsal olunan SSRİ mənşəli bir qırıcı prototipidir. Təyyarə İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində yaradılmışdı və inkişaf etdirilmiş versiyası Su-3 adı altında tanınırdı. Hər iki təyyarə test mərhələsindən keçsə də, kü ...

                                               

Suxoy Su-11

Suxoy Su-11, Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal olunan SSRİ mənşəli reaktiv önləmə təyyarəsidir. Təyyarə 1960-cı illərdə istehsal edilmişdir və Suxoy Su-9 qırıcı təyyarələrinin təkmilləşdirilmiş versiyasıdır.

                                               

Suxoy Su-15

Suxoy Su-15, Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş SSRİ mənşəli reaktiv önləmə təyyarəsidir. Təyyarə ilk uçuşunu 30 may 1962-ci ildə həyata keçirmişdir. 1965-ci ildə xidmətə qəbul edilmişdir. Suxoy Su-9 və Suxoy Su-11 təyyarələrinin yerini tu ...

                                               

Suxoy Su-2

Suxoy Su-2, Suxoy tərəfindən istehsal olunan SSRİ mənşəli kəşfiyyat təyyarəsi və yüngül bombardmançı təyyarədir. Təyyarə 1930-cu illərin sonlarında Andrey Tupolev və Pavel Suxoy tərəfindən yaradılmışdır. Suxoy Su-2 təyyarəsi Pavel Suxoyun konstru ...

                                               

Suxoy Su-26

Suxoy Su-26, Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal olunan Rusiyaya məxsus olan akrobatika təyyarəsidir. Təyyarə, orta montajlı düz qanadlara və sabit bir eniş sisteminə sahibdir. Bu eniş sistemi ana dişli bir titanium ark üzərinə yerləşdirilmişdir. D ...

                                               

Suxoy Su-29

Suxoy Su-29, Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş Rusiya akrobatik təyyarəsdir. Təyyarə, Su-26 təyyarələrinin baza modelinin üzərində yaradılmış və iki nəfərlik olduğu üçün çəkisi 60 kq artmışdır. Su-29 təyyarələri pilotların akrobatik təlim ...

                                               

Suxoy Su-31

Suxoy Su-31, Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal olunan Rusiyaya məxsus olan bir akrobatik təyyarədir. Təyyarə Su-29 təyyarələrinin baza modeli əsasında təkmilləşdirilmiş versiyasıdır və Su-29 təyyarəsindən daha yüngül və daha güclü hesab olunur. N ...

                                               

Suxoy Su-39

SU -39 Döyüş təyyarəsi. Su-39, SU-25-in dərin modernizasiyasıdır. Təyyarənin üzərində işlər 1986-ci ilin yanvar ayından başlanmışdır. Həmin dövrdə SSRİ müdafiə nazirliyi tərəfindən belə qərara gəlinmişdi ki, sutkanın istənilən vaxtı döyüş apara b ...

                                               

Suxoy Su-6

Suxoy Su-6, Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş SSRİ mənşəli hücum təyyarəsidir. Təyyarə İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində yaradılmış olub çeşidli səbəblərə görə istehsalına başlanılmamışdır. Təyyarə kütləvi istehsala buraxılmamışdır, bunu ...

                                               

Suxoy Su-7

Suxoy Su-7, Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal olunan SSRİ mənşəli reaktiv qırıcı-bombardmançı təyyarədir. Təyyarə əvvəllər it savaşında istifadə edilə bilən taktiki və aşağı hündürlükdə uçan bir qırıcı təyyarə olaraq yaradılmışdır, ancaq bu rolda ...

                                               

Suxoy Su-9

Suxoy Su-9, Suxoy şirkəti tərəfindən yaradılmış olan SSRİ mənşəli reaktiv önləmə təyyarəsidir. Təyyarə, 1950-ci illərdə Suxoy Su-7 ilə birlikdə yaradılmışdı və delta qanadlara sahib idi.

                                               

Suxoy Su-9 (1946)

Suxoy Su-9, Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş SSRİ mənşəli hücum təyyarəsi prototipidir. Təyyarə İkinci dünya müharibəsindən dərhal sonra yaradılmışdır və dizaynı müharibədə ələ keçirilmiş olan Üçüncü Reyxin reaktiv təyyarələrindən ilhaml ...

                                               

Təlim təyyarəsi

Bir sıra ölkələrin hərbi hava qüvvələrində təlim təyyarələri öz əsas məqsədləri ilə birlikdə, həmçinin döyüş əməliyyatlarında da istifadə olunur. Lakin, bu cür təyyarələr qırıcılara nisbətən qarşı tərəfdən gələcək hər hansı bir hücuma qarşı qorum ...

                                               

Təyyarənin uçuşa nəzarət səthləri

Aviasiya uçuşu nəzarət səthləri − pilota təyyarəni tənzimləməyə və nəzarət etməyə imkan verən aerodinamik qurğulardır. Uçuşa nəzarət səthinin inkişafı təyyarənin inkişafında kritik bir addım idi. Sabit qanadlı təyyarə dizaynında erkən səylər təyy ...

                                               

Tupolev Tu-123

Sovet istehsalı Tupolev" TU-123” pilotsuz uçuş aparatı. Mənşəyi: SSRİ Dizayn: Tupolev Dizayn Bürosu İstehsalçı: Zavod № 64 Tip: Pilotsuz Uçuş Aparatı İlk uçuş: 1961 İstismara verilib: 23 may 1964 İstehsal tarixi: 1964 – 1972 İstehsal sayı: 52 ədə ...