ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 319




                                               

İngilis dili

İngilis dili - Hind-Avropa dillərinin german dillərinə aiddir. Doğma dil kimi 410 milyon insan daşıyıcısıdır. İkinci dil kimi 1 milyard insan danışır. BMT-nin altı rəsmi və işçi dilindən biridir. İngilislərin təbii dili, İngiltərənin, faktiki Böy ...

                                               

İrland dili

İrland dili - İrlandiyada və Şimali İrlandiyada danışılan dil. İrland hökumətinin 2004-cü ilə olan rəsmi məlumatına görə İrlandiya Respublikasında irland dilini bilən 1 570 894 nəfər yaşayır. Onlardan 339 541 nəfər irland dilindən gündəlik danışı ...

                                               

İsim

İsim - əşyanın adını bildirir. Kim? nə? hara? suallarından birinə cavab verir. İsmin 6 halı var: adlıq hal, yiyəlik hal, yönlük hal, təsirlik hal, yerlik hal və çıxışlıq hal. İsim hallanır, cəmlənir, mənsubiyyətə görə isimlər dəyişə bilir, tək və ...

                                               

İspan dili

İspan dili - İspaniyada, Argentinada, Meksikada, Kubada, Kosta-Rikada, Uruqvayda, Venesuelada, Kolumbiyada, Puerto-Rikoda, Nikaraquada, Hondurasda, Çilidə, Peruda, Ekvadorda, Qvatemalada, Boliviyada, Dominikan Respublikasında, Salvadorda, Paraqva ...

                                               

İşkaşim dili

İşkaşim dili - Hind-Avropa dil ailəsinə aid, İran qrupuna bağı dil. Bu dildə İşkaşimlilər danışırlar. Dağlıq Bədəxşan Muxtar vilayətinin İşkaşim rayonunda yaşayan əhalinin əsas dilidir.

                                               

İtalyan dili

İtalyan dili - İtaliya, San-Marino, Vatikan və İsveçrənin dövlət dili. Sloveniya və Xorvatiyanın əsasən italyan mənşəli vətəndaşların məskunlaşdığı bölgələrində ikinci rəsmi dil elan edilmişdir. İtalyan əlifbasında 21 hərf var. İtalyanca musiqi t ...

                                               

İvrit dili

İbri dili və ya İvrit dili - Afro-Asiya dil ailəsinə məxsus sami dillərindən biri. Qədim yəhudi dilinin müasir modifikasiyasıdır. Semit dillərinin yeni mərhələsinə aiddir. İvrit əlifbası 22 samit hərfdən ibarətdir. İsrail dövlətinin rəsmi dilidir ...

                                               

Kartvel dilləri

Kartvel dilləri - Cənubi Qafqazın qərbində əsasən Gürcüstanda yayılmş dil ailəsi. Əvvəllər elmi ədəbiyyatda səhvən Qafqaz dil ailəsinin tərkibinə daxil edilmişdir, hazırda özlüyündə müstəqil dil ailəsi olduğu linqvistiklər tərəfindən təsdiqlənmiş ...

                                               

Ket dili

Ket dili - Sibirin mərkəzindəki Yenisey vadisində Ketlər tərəfindən danışılan dil; danışanların sayı cəmi 200 nəfərdir. Ket dili mürəkkəb qrammatik quruluşa malikdir. Harvard Universitetini bitirmiş dilçi alim və Məhv olmaq Təhlükəsi ilə üzləşmiş ...

                                               

Kiril qrafikası

Kiril qrafikası - bir çox dillərin əlifbalarının qrafiki təsviri. Kiril əlifbası aşağıdakı slavyan dillərində istifadə olunur: makedon dili belarus dili bolqar dili ukrayna dili çernoqor dili rusin dili rus dili serb dili Bu əlifba həmçinin keçmi ...

                                               

Qaraqalpaq dili

Qaraqalpaq dili - qaraqalpaqların danışdıqları dil. Qaraqalpaqstan Muxtar Respublikasının rəsmi dilidir. Qaraqalpaq dili türk dillərinin qıpçaq yarımqrupuna daxildir. Noqay, qazax və qaraçay dilləri ilə birgə qıpçaq-noqay qoluna aid edilir. Leksi ...

                                               

Qarluq dilləri

Qarluq və ya Uyğur dil qrupu - türk dillərinin bir qoludur. Bu qrupa aid türk dillərinə yaxın dildə təxminən 35 milyon insan danışır. Hazırkı qarluq dilləri bunlardır: Uyğur dili Özbək dili Ainu dili Qərbi uyğur dili İli türkcəsi

                                               

Qaşqay dili

Qaşqay dili və ya Qaşqay dialekti - İranda təxminən 1.5 milyon Qaşqayın danışdığı və oğuz dil qrupuna aid türk dili və ya Azərbaycan dilinin dialekti. Qaşqay dili Azərbaycan dilinə çox yaxındır və bir neçə mütəxəssis tərəfindən bu dilin ləhcələri ...

                                               

Qazax dili

Qazax dili - türk dilləri ailəsinin qıpçaq qoluna aid dil, Qazaxıstan Respublikasının rəsmi dili və qazax xalqının doğma dili. Quruluş və tələffüz baxımından qaraqalpaq, noqay, və qırğız dillərini qazaxcaya ən yaxın olan türk dilləri olaraq hesab ...

                                               

Qırğız dili

Qırğız dili – Altay dilləri ailəsinin Türk dilləri qrupunun Qıpçaq boyuna aid olan danışıq dilidir. Həmçinin Qırğızıstanın rəsmi dövlət dilidir. Qırğızıstanın 5.264.000 nəfərlik əhalisinin 3.700.000 nəfərinin ana dilidir.

                                               

Qrız dili

Qrız dili Ləzgi dillər qrupunun Şahdağ yarımqrupuna aiddir. Qrız dilinə ən yaxın dil Buduq dilidir. Həmçinin, Qrız dilində yaxın dillərdə Cek, Əlik, Haput və Yergüc kəndlərində də danışılır. Bu kəndlərdə danışılan dillər Qrız dilindən xeyli fərql ...

                                               

Lak dili

Lak dili - lakların ana dili. Dağıstanın 14 rəsmi dilindən biri, Qafqaz dillərinin Nax-Dağıstan dilləri qrupuna daxildir. 2010-cu ildə keçirilən Rusiya siyahıyaalınmasına əsasən bu dildə 145.895 nəfər danışır. Lak dilində qəzet nəşr edilir, Dağıs ...

                                               

Laz dili

Laz dili, Çan dili - Lazların ana dili, Kartvel dil ailəsinə daxildir. Türkiyənin şimal-şərqində Qara dəniz sahilində və Gürcüstanın Sarpi kəndində yayılmışdır. Üç dialektə bölünür: atin, arxav və xop. Leksik tərkibində türk dillərindən keçmə söz ...

                                               

Ləzgi dili

Ləzgi dili - Ləzgilərin istifadə etdikləri dildir. Ümumilikdə təxminən yarım milyon insan bu dildə danışır. Ləzgi dilləri yarımqrupuna aid dildir. Dağıstanın cənub-şərq və Azərbaycan Respublikasının şimali-şərq bölgəsində yayılmışdır. Kurax, Güne ...

                                               

Lüksemburq dili

Lüksemburq dili - Lüksemburq əhalisinin gündəlik danışıqda istifadə etdiyi dillərdən biri. 1984-cü ildə rəsmi dil statusu alıb.

                                               

Maori dili

Maori ya te reo Maori - Avstroneziya dillərinin Şərqi malay-polineziya dilləri qrupuna aid dil. Kuk adaları ilə Yeni Zelandiyada danışılır.1987-ci ildə qəbul edilən Maori dili Qanununa görə Yeni Zelandiyanın iki rəsmi dilindən biridir. Maori dili ...

                                               

Midiya dili

Midiya dili və ya Maday dili – midiyalıların dili. Bəzi tədqiqatçılar tərəfindən Zaza, Gilək, Mazandaran, Bəluc və Kürd dilləri ilə yanaşı Şimal–qərbi İran dilləri yarımqrupuna aid olduğu deyilir.

                                               

Moldav dili

Moldav dili - Moldova Respublikasında işlədilən rumın dilinin iki adından biri. Moldovanın rəsmi dilinin "moldav dili" adlandırılması daha çox İkinci dünya müharibəsi başlanan zaman Moldovanın SSRİ-yə birləşdirilməsi ilə əlaqədardır. Moldova Prez ...

                                               

Monteneqro dili

Monteneqro dili ya da Qaradağ dili - Qərb yarımqrupuna daxil olan cənubi slavyan dili. Monteneqro dili Monteneqroda istifadə olunan serb-xorvat dil sisteminin iyekav-ştokav dialekti bazasında qurulub. Müqayisəli dilçilik nöqteyi-nəzərindən bu dil ...

                                               

Nəqli cümlə

Nəəqli cümlə - obyektiv gerçəkliyin, xəyali aləmin bu və ya digər faktı, hadisəsi barədə məlumat verən adi təsviri cümlələrə nəqli cümlə deyilir. Nəqli cümlələr vasitəsilə yalnız gördüyümüz, müşahidə etdiyimiz fakt və hadisələr haqqında deyil, ba ...

                                               

Nida cümləsi

Nida cümləsi söylənilən fikrə emosional münasibət bildirən cümlələrə deyilir. Nəqli cümlə, sual və əmr cümlələri adi tonla tələffüz edildiyi kimi, yüksək tonla tələffüz edilərək, hiss-həyəcanla dolğunlaşdırıla bilir və bu zaman nida cümlələri yar ...

                                               

Norveç dili

Norveç dilinin qonşu dillər təsirindən çıxması üçün ilk işə başlayan şəxslərdən biri də İvar Aasendir. 22 yaşında ölkənin fərqli yerlərini gəzərək dialektlər və ləhcələri öyrənməyə başlamışdır. İsland dilinin inkişaf yolunu özünə nümunə kimi götü ...

                                               

Nostratik dillər

Nostratik dillər, bu termini ilk dəfə 1903-cü ildə yazdığı Türkische Lautgesetze adlı məqaləsində danimarkalı dilçi Holger Pedersen işlətmişdir. Hind-Avropa dilləri ilə əlaqəli dillərin mövzu edildiyi bu məqalədə istifadə edilən nostratik termini ...

                                               

Osmanlı türkcəsi

Osmanlı türkcəsi, Lisân-i Türki Osmânî və ya "Qanun-i Əsasi" -də adı keçdiyi kimi Türk dili - müasir türk dilindən əvvəl əsasən, indiki Türkiyə ərazisində işlədilən dil. Osmanlı türkcəsi Osmanlı İmperiyasının rəsmi dili idi. Bu dildə çox sayda ər ...

                                               

Özbək dili

Özbək dili - özbəklərin dili. Özbəkistanın dövlət dili, türk dillərinin cənubi–şərq və ya qarluq qrupuna daxildir. Bu dildə danışanlar əsasən Özbəkistanda, qismən Əfqanıstanda, Tacikistanda, Qırğızıstanda, Qazaxıstanda, Türkmənistanda və Rusiyada ...

                                               

Rutul dili

Rutul dili Azərbaycanda və Dağıstanda danışılan ləzgi dillərindən biridir. Azərbaycanda əsasən Şəki və Qax rayonlarında, Dağıstanda isə Rutul rayonunda yerləşən rutul kəndlərində işlənilir. Danışanların sayı 40 minə nəfərə yaxındır. Rutul dili Da ...

                                               

Saxaravi

Saxaravi - Qərbi Saxara mübahisəli ərazisində yaşayan əhalinin işlətdiyi ərəb dilinin dialektidir. Saxaravilər ərəblərin, bərbərlərin və zəncilərin qarışığıdır. Onlar Saxara səhrasının qərb hissəsində, indiki Mavritaniyada, Mərakeşin cənubunda və ...

                                               

Saxur dili

Saxur dili Azərbaycanda və Dağıstanda danışılan ləzgi dillərindən biridir. Azərbaycanda əsasən Zaqatala və Qax rayonlarında, Dağıstanda isə Rutul rayonunda yerləşən saxur kəndlərində işlənilir. Danışanların sayı 22 min nəfərdir. İlk dəfə saxur di ...

                                               

Sami dilləri

Sami dil ailəsi - Afro-Asiya dilləri ailələsinin alt qrupuna aiddir. Bu dil ailəsinə ərəb, ivrit, uqarit, arami, süryani, aysor və ölü dil sayılan akkad dili daxildir. Sami dilləri ailəsindən günümüzə qədər sağ qalan, müasir dillər aşağıda təqdim ...

                                               

Sebuan dili

Sebuan dili, Filippinin yerli dillərindən biridir. Sebuano dili Avstroneziya dillərinə daxildir. 2007-ci il məlumatlarına görə Sabuanca danışanların sayı 21 milyondur.

                                               

Sibir türk dilləri

Sibir türk dilləri qrupuna bir qayda olaraq aşağıdakı dillər aid edilir: Runa yazılarının dilləri. Dağlıq Altay dilləri o cümlədən qırğız dili; Xakas dilləri; Sayan dilləri; Yakut dilləri yakut dili, dolqan dili;

                                               

Sual cümləsi

Sual cümləsi - Bir şeyi öyrənmək, dəqiqləşdirmək və ya yeni məlumat almaq məqsədilə işlədilən cümlələrə deyilir. Əgər nəqli cümlələr vasitəsilə danışan şəxs müsahibinə məlumat verir, bir məlumat ötürürsə, sual cümlələri dinləyənin fikrini bilmək, ...

                                               

Suriya dili

Suriya dili - Mesopotamiya və Şərqi Ərəbistanda tarixən danışılan, Orta Arami dilinin bir dialekti. I əsrdən öncə əlifbası yox idi lakin 5 əsr boyu danışıq dili olmuşdur. IV-VIII əsrlər arasında Yaxın Şərqin əsas dili olmuşdur. Suriya əlifbası il ...

                                               

Şuqnan dili

Şuqnan dili - şuqnanlıların dili. İran dil qrupunun şərqi İran qrupuna aiddir. Tacikistanın Dağ Bədəhşan muxtar vilayətinin Şuqnan, Ruşan və Murqab rayonlarında və Əfqanıstanda yaşayırlar.

                                               

Şumer dili

Şumer dili, beynəlxalq qəbul olunmuş adı Sümer dili - e.ə. IV - III minilliklərdə Mesopotamiyanın cənubunda danışılmış və insan tarixində ilk dəfə sistemli yazıya alındığı hesab olunan dil. E.ə. XX əsrdə akkad dilləri tərəfindən sıxışdırılıb çıxa ...

                                               

Talış dili

Talış dili - Hind-Avropa dil ailəsinin hind-iran qoluna daxil bir dil, talışların dili. Talış dilindən İranda və Azərbaycanda yaşayan talışlar məişətdə istifadə edirlər. Morfologiyasında fletivlik əlamətlərinə də təsadüf edilir. Sintaktik əlaqələ ...

                                               

Tatar dili

Таtar dili - tatarların milli dili, Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının dövlət dili, yayılmasına görə Rusiyada rus dilindən sonra ən yayqın ikinci dil. Türk dillərinin qıpçaq qrupunun volqaboyu-qıpçaq yarımqrupuna aiddir. Leksikasın ...

                                               

Tay dili

Tay dili - Tay-kaday dilləri ailəsinin tay dili qrupuna aid olan dil. Tailandın rəsmi dili. Danışanların sayı 46 milyona yaxındır. Laos dilinə və şans dilinə çox yaxındır. Tay dilində durğu işarələri yoxdur, cümələlər arasında sadəcə olaraq boşlu ...

                                               

Təsirlik hal

Təsirlik hal və ya ismin təsirlik halı Hərəkətin təsir obyektini, yəni üzərində iş icra olunan əşyanı bildirir. İsmin təsirlik halı da yiyəlik hal kimi iki növə bölünür: müəyyənlik bildirən təsirlik hal, qeyri-müəyyənlik bildirən təsirlik hal. Mü ...

                                               

Tıva dili

Tıva dili - Tıva dili Altay dil ailəsinin türk qrupunun uyğur yarımqrupuna mənsubdur. Təqribən 264 min nəfər bu dildə danışır. Dilin kodu tyv -dir.

                                               

Türk dilinin qrammatikası

Türk dilinin qrammatikası Söz və cümlə durumu hər dildə özünə aid bir qanuna bağlıdır. bu qanunların toplumuna dil qrammatikası deyilir.bu qanunlardan əlavə dillərin ayrıca özəl qanunlarıda var ki düzənli qaydalara bağlı deyillər.örnək:mukəssər c ...

                                               

Udi dili

Udin dili iki dialektə - Nic və Vartaşen dialektinə bölünür. Nic dialekti də öz növbəsində 3 hissəyə bölünür: aşağı, aralıq və yuxarı. Vartaşen dialekti də öz növbəsində 2 hissəyə bölünür: vartaşen və oktomberi zinobiani. Oktomberi danışıq tərzi ...

                                               

Urdu dili

Urdu dili - XIII əsrdə yaranan və Hind-Avropa dilləri ailəsinə daxil olan dil. Pakistanın rəsmi dilidir. Hindistanda urdu dili 23 rəsmi dövlət dilindən biridir. Ölkədə təxminən 50 milyon nəfər bu dildə danışır. Dünyada 63.431.800 nəfər urdu dilin ...

                                               

Vall dili

Valli dili - Kelt dillərindən biridir. Bu dil əsas Böyük Britaniyada Uelsdə və Argentinanın Çubut ərazisində yayılmışdır. 2006-cı ilin siyahı alınmasına görə dunyada bu dilin daşıyıcısı 750.000 nəfərdən çoxdur. Uelsdə şimalı və cənubi Valli dilin ...

                                               

Viçi Lhamtes Nokten

Viçi Lhamtes Nokten və ya Veenhayek dili - Boliviyada yaşayan Viçi xalqının doğma dili. 1994-cü ilin məlumatına görə Boliviyada danışanlarının sayı cəmi 1.810 nəfər, Argentinada isə cəmi 100 nəfərdir. Boliviyada bu dildən Tarixa departamentində, ...