ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 333




                                               

Bazar uğursuzluğu

Bazar uğursuzluğu - bazar tarazlığının Pareto səmərəli olmadığı bazar vəziyyətidir, yəni" bazarın görünməz əli” olan bazar tənzimləmə mexanizmi işləmir. Beləliklə," uğursuzluqlar” ümumiyyətlə bazar mexanizminin mənfi nəticələrini düzəltmək və ya ...

                                               

Xarici təsir

Xarici təsir və ya xarici effekt iqtisadi nəzəriyyədə - bazarın vasitəçiliyi ilə olmayan bir bazar əməliyyatının üçüncü tərəflər üzərində təsiri. Konsepsiyanın əsasları 1920-ci ildə Artur Sesil Piqu tərəfindən İqtisadi Rifah nəzəriyyəsində təqdim ...

                                               

Milliləşdirmə

Milliləşdirmə - özəl investorların əlində olan təbii resurs, xidmət və müəssisələrin siyasi, cəmiyyət və iqtisadi səbəblərdən millətin xeyrinə dövlətin mülkiyyətinə keçirilərək ictimai məqsədlər üçün istifadəsi siyasəti. Milliləşdirmə dedikcə dah ...

                                               

Özəlləşdirmə

Dövlət mülkiyyətinin ümumi üstünlüyü ilə müəyyən olunan bazar təsərrüfatının formalaşmasının əsası, sahibkarlığın quruluşunun optimallaşma yolu kimi dövlətsizləşdirmə və özəlləşmənin labüdlüyünü tələb edir. Dövlətsizləşdirmə dövlət mülkiyyətinin ...

                                               

Sosial xərc

Sosial xərc iqtisadi nəzəriyyədə - əməliyyatdan irəli gələn özəl xərclərin və istehlakçılara heç bir kompensasiya və ya ödəmə ala bilmədikləri bir əməliyyata təsirləri nəticəsində yaranan xərclərin cəmi.

                                               

Kəraimlər milli rəmzləri

Kəraimlər milli bayrağı üç bərabər həttən ibarət düzbucaq formadadır. Yuxarı hətti mavidir, orta hətt ağdır, aşağı hətt isə sarıdır. Mavi rəng göyün, ağ xeyirin, sarı isə günəşin və odun rəmzidir.

                                               

Serb qartalı

Serb qartalı - Serbiya heraldika və veksillologiyası tarixində ikibaşlı heraldik qartal şəklində təsvir edilən əsas simvoldur. İkibaşlı qartal və serb xaçı əsrlər boyu Serb xalqının milli kimliyini təmsil edən əsas heraldik simvollar olmuşdur. Or ...

                                               

Asunsyon

Asunsyonun əhalisi 1.3 mln. nəfərdir. Əhalinin əksəriyyəti 90%-dən çoxu - quarani etnosuna mənsubdur. Şəhərdə, həmçinin, Argentina və Braziliyadan gəlmələr, almanlar, italyanlar, portuqallar, yaponlar, ukraynalılar və ruslar yaşayır. Paraqvayın d ...

                                               

Belmopan

Belmopan - Mərkəzi Amerika ölkəsi Belizin paytaxtı. Əhalisi - 13 654 nəfər. Belizin paytaxtı olan Belmopan dünyanın ən kiçik paytaxtıdır.

                                               

Havana

Havana - Kubanın paytaxtıdır. 2.2 milyon əhalisi ilə həm Kubanın, həm də Karib dənindəki ərazilərin ən böyük şəhəridir. Dolanışıq qaynağı başda siqar, şəkər qamışı və qarğıdalıdır. Havana ayrıca bir turizm şəhəridir. Şəhərdə yaz aylarında sürəti ...

                                               

Numea

Numea - Fransanın dəniz ərazisi olan Yeni Kaledoniya adasının paytaxtı. Əhalisi 2004-cü il siyahıya alınmaya görə 91 386 nəfərdir, şəhərətrafı da daxil olmaqla - 146 245 nəfər.

                                               

Paytaxtların dəyişdirilməsi

Paytaxtların dəyişdirilməsi - paytaxt funksiyalarının ölkə daxilində bir şəhərdən digərinə keçirilməsi.

                                               

Tarava

Tarava - Sakit Okeanında yerləşən Kiribati ada dövlətinin paytaxtıdır. Paytaxt Tarava Mərcan adasında yerləşir. 1979-cu ildən paytaxt statusundadır, o vaxta qədər isə Gilbert və Ellis adalarında Britaniya müstəmləkəsinin paytaxtı olmuşdur.

                                               

Pul

Pul - müasir dövrdə hamının maddi, sosial və mədəni maraqlarını əhatə edən məhsul. Pul vasitəsilə insanlar, xalqlar, ölkələr arasında iqtisadi və mədəni münasibətlər həyata keçirilir. Pul vasitəsilə həyata keçirilən mübadiləyə əmtəə tədavülü deyi ...

                                               

Bonistika

Cəmiyyətin iqtisadi və siyasi vəziyyətini əks etdirən tarixi sənədlər, istifadədən çıxan pul nişanları və bonları öyrənən köməkçi tarixi fənn olan bonistika XX əsrin əvvəllərində yaranmışdır və numizmatika ilə sıx bağlıdır. Belə hesab edilir ki, ...

                                               

Darbxanə

Darbxanə, Osmanlı Dövlətində pul kəsilən yer. Darbxanənin tarixi qədimlərə söykənir. Osmanlı Dövlətində ilk pul Osman Qazi zamanında düzəldiyi məlum olursa da, harada buraxıldığı bilinmir. Məlum olan ilk Osmanlı darbxanəsi, Orxan Qazi zamanında p ...

                                               

Dollar diplomatiyası

Uilyam Horvard Taftın 1908-ci ilin sonlarında hakimiyyətə gəlişindən sonra ABŞ-ın təcavüzkar siyasəti daha da gücləndi. Taftın prezidentliyi dövründə ABŞ-in Kubaya olan münasibəti qismən dəyişdi. Bu suyasət iki xüsusiyyətlə – prezident Taft və dö ...

                                               

Kassa aparatı

Tacirlər uzun əsrlər boyu öz gəlirlərini dəqiqliyi ilə təyin edə bilmirdilər. Müəssisə sahibi heç bir halda öz satıcılarını dürüst olmağa məcbur edə bilmirdi. Bu isə satıcılar tərəfindən gəlirin mənimsənilməsinə gətirib çıxarırdı. Amerikanın Ohay ...

                                               

Monometallizm

Monometallizm – bu pul sistemində bir metal ümumi ekvivalent rolunu oynayır, tədavüldə bu metaldan hazırlanmış sikkələr və ya onunla dəyişdirilə bilən pul nişanları dövr edir. Bu halda pul tədavülü sahəsində başqa metallardan hazırlanmış sikkələr ...

                                               

Sikkə

Sikkə - metaldan və ya başqa materialdan düzəldilmiş müəyyən forma, kütlə və dəyərə malik pul kütləsidir. Hazırda xırda pul kimi işlənən, eləcə də kolleksiya, xatirə və investisiya sikkələri buraxılır. Adətən sikkələr dairə formasında hazırlanır. ...

                                               

Valyuta məzənnəsi

İki müxtəlif valyutanın qiymət nisbəti kimi xarakterizə olunan m.m. aşağıdakı üsullarla müəyyən olunur: 1. Birbaşa kotirovka – 1 vahid milli valyutanın müəyyən həcmdə xarici valyuta ilə ifadə olunması. Məsələn, 1 Azərbaycan manatı = 1.18 ABŞ doll ...

                                               

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü - Azərbaycan Respublikasının rəsmi dövlət bayramı. 2009-cu ildən etibarən noyabr ayının 9-da qeyd olunur. Qeyd olunma tarixi isə 1918-ci ilin 9 noyabrında AXC tərəfindən Azərbaycan bayrağının dövlət ...

                                               

Mossad

Mossad - kəşfiyyat və xüsusi təyinatlı əməliyyatlar həyata keçirən İsrail xüsusi xidmət orqanı. İsrailin məxfi kəşfiyyat orqanı olan Mossad dünyanın ən effektiv və peşəkar işçi heyətlərindən birinə malikdir. 1949-cu il 13 dekabr tarixində yaradıl ...

                                               

Aksiz

Aksiz - kütləvi istehlak mallarının bəzilərinə, xidmətlərə, həmçinin zinət əşyalarına və mineral xammala onların qiymətlərinə daxil edilməklə qoyulan dolayı vergi növü. Aksiz vergisi yüksəkrentabelli məhsul istehsalından əldə olunan mənfəəti büdc ...

                                               

Əlavə dəyər vergisi

Əlavə dəyər vergisi istehlak vergisinin növüdür. Bu vergi məhsula və ya materiala hər bir istehsal və çatdırma mərhələsində əlavə olunan bazar dəyərinə qoyulur, və axırda istehlakçının üzərinə düşür. Bu satış vergisindən fərqlidir, çünki satış ve ...

                                               

Gəlir vergisi

Fiziki şəxslərin gəlir vergisi müəyyən şəxsin ümumi gəlirindən götürülür. Əsasən vergi ödəyən gəliri əldə etdikcə bu öhdəliyi yerinə yetirir. Vergi ilindən sonra isə kiçik dəyəşiklər baş verə bilər. Bu dəyişikliklər dövlətə ya verginin ödəyiciyin ...

                                               

Saqqal vergisi

Saqqal vergisi - müxtəlif dövrlərdə saqqal saxlayan kişilərə tətbiq olunan vergidir. 5 sentyabr 1698-ci ildə Rusiya çarı I Pyotr saqqal saxlayanlardan saqqal vergisi ödəmələrini tələb edən fərman vermişdi. Keşişlərdən və kəndlilərdən başqa bütün ...

                                               

Torpaq vergisi

Maddə 1. Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasında torpaqdan istifadə pulludur. Torpağa görə haqq torpaq vergisi və icarə haqqı şəklində alınır. Torpaq mülkiyyətçilərindən, torpaq sahiblərindən və torpa ...

                                               

Vergi

Vergi - dövlətin və bələdiyyələrin fəaliyyətinin maliyyə təminatı məqsədi ilə vergi ödəyicilərinin mülkiyyətində olan pul vəsaitlərinin özgəninkiləşdirilməsi şəklində dövlət büdcəsinə və yerli büdcələrə köçürülən məcburi, fərdi, əvəzsiz ödənişdir.

                                               

Vergi uçotu

Vergi uçotu - vergi bazasının və həmin verginin məbləğinin hesablanması ilə bağlı təsərrüfat əməliyyatlarının tam, fasiləsiz və sənədlə rəsmiyyətə salınmış uçotunu aparmaqla konkret vergi üzrə vergi bazasının formalaşması haqda informasiyaların p ...

                                               

Vegetarianlıq

Vegetarian - ət yeməyən insan. "Vegetarian" latın sözü olub "sağlam həyat" mənasını bildirir. Adi halda vegetarianlıq dedikdə heyvan mənşəli məhsullardan - ət, süd, yumurtadan pəhriz etmək nəzərdə tutulur. Bir insanın sadəcə ət məhsullarından çək ...

                                               

İntihar

İntihar - qəsdən özünün ölümünə səbəb olan hərəkətdir. Risk faktorlarına depressiya, bipolyar pozuntu, şizofreniya, şəxsiyyət pozğunluğu kimi ruhi nasazlıqlar da aiddir. İntihar maliyyə çətinliklərindən, münasibətlər ilə bağlı çətinliklərdən və y ...

                                               

Kamikadze

Kamikadze, Tokko Tay və ya Tokko) - İkinci dünya müharibəsinin son dövrlərində Sakit okeandakı hərbi əməliyyatlarda ABŞ donanmasına qarşı istifadə olunan yapon intiharçı pilotlarına verilən ad. "Kamikadze" - daha geniş məna ifadə edən və təkcə pi ...

                                               

Mavi Balina

"Mavi Balina" - Rusiya şəhər əfsanəsi. Bir çox ölkələrdə oynanıldığı iddia olunan internet oyunu. İddialara görə, oyun 50 təlimatdan ibarətdir və son təlimatda oyunçudan intihar etməsi istənilir. Oyunun xarakteri gəncləri cəlb etmək, onlara yüngü ...

                                               

Ölmək hüququ

Ölmək hüququ - insanın öz həyatını sonlandırmaq və ya könüllü evtanaziyaya məruz qalmaq hüququ haqqında fikirlərə əsaslanan konsepsiya. Bu hüquqa görə, ölümcül xəstəliyi olan və ya yaşamaq arzusunda olmayan şəxslərə öz həyatlarını bitirməsinə, kö ...

                                               

Sati ritualı

Sati ritualı - Sadiqlik rəmzi hesab olunur. İnduizm dəyərlərinə görə qadının ölmüş əri ilə birlikdə yandırılması ritualı. 1987-də qəbul olunan qanunla qadağan olunmasına baxmayaraq hər il yüzlərlə belə cəhd qeydə alınır. Hətta bu sahədə qadınlara ...

                                               

Friş Elastikliyi

Əmək Təklifinin Friş Elastikliyi Friş elastikliyi iqtisadiyyatda ən mühüm struktur parametrlərdən biridir Prescot 1986). Makroiqtisadiyyatda istifadə edilən dinamik ümumi tarazlıq modellərində, endogen dəyişənlərin şoklara qarşı cavabları əsasən ...

                                               

Kibbutz

Kibbutz - İsraildə kollektiv icma növü. 2010-cu ildə İsraildə 270 Kibbutz var idi. Onların fabrikaları İsrailin sənaye hasilatının 9%-i və ya 8 milliard ABŞ dolları, fermaları isə kənd təsərrüfatı hasilatının 40%-i və ya 1.7 milliard ABŞ dolları ...

                                               

Minimum aylıq əməkhaqqı

Minimum aylıq əməkhaqqı - işçinin əməyinə görə ona ödənilən maaşın ən aşağı pilləsidir. Minimum aylıq əməkhaqqı siyasətinin dəstəkçiləri iddia edirlər ki, bu siyasət işçilərin həyat şəraitini yüksəldir, yoxsulluq səviyyəsini azaldır və biznesin e ...

                                               

Əmək bazarı

Əmək bazarı - tələb və təklifin qarşılaşdığı yerdir. Əmək bazarı cəmiyyətin sosial-siyasi və iqtisadi həyatında vacib və planlı sahədir. Əmək bazarında iş qüvvəsinin dəyəri qiymətləndirilir, əməyin şəraiti, əmək haqqının kəmiyyəti, təhsil almaq i ...

                                               

Əmək məzuniyyəti

Əmək məzuniyyəti - işçilərə verilən məzuniyyət İşçilərə əmək məzuniyyətlərinin verilməsi XIX əsrin ikinci yarısından, onun qanunvericiliklə tənzimlənməsinə isə ötən əsrin əvvəllərindən başlanılıb. 1903 və 1908-ci illərdə İsveçrə, 1909-da İslandiy ...

                                               

İşəgötürənlər

İşəgötürən - tam fəaliyyət qabiliyyəti olub işçilərlə əmək müqaviləsi bağlamaq, ona xitam vermək, yaxud onun şərtlərini dəyişdirmək hüququna malik mülkiyyətçi və ya onun təyin etdiyi müəssisənin rəhbəri, səlahiyyətli orqanı, habelə hüquqi şəxs ya ...

                                               

Mülki Hüquqlar Qanunu

1964-cü il Mülki Hüquqlar Qanunu ABŞ-da məktəblərdə, ictimai yerlərdə, işəgötürmədə qaradərililərə qarşı mənfi ayrı-seçkiliyi qadağan edən əlamətdar bir qanun idi. ABŞ-ın o zamankı Prezidenti Lyndon Johnson tərəfindən 2 İyul 1964-cü ildə imzalana ...

                                               

Ştreykbrexer

Ştreykbrexer - tətil zamanı ümumiyyətlə yan tərəfdən işə götürülən, tətildə iştirak etməyi və tətilləri dəstəkləməyi rədd edən, tətilçilərlə mübahisəsində rəhbərliyin tərəfini tutan və tətil zamanı işə gedərək dəstəkləyən şəxs. Məcazi mənada satq ...

                                               

İşçi təbəqə

İşçi sinif və ya İşçi təbəqə - işçi qüvvələrini sataraq yaşayan və istehsal vasitələrinə sahiblənməyən bütün maaş alanların daxil olduğu sosial sinif. Almaniya filosofu Karl Marksa görə, işçi sinifin xarakteristikasının əsas xüsusiyyəti işçi qüvv ...

                                               

İqtisadi staqnasiya

Staqnasiya - İqtisadiyyatda uzunmüddətli sürünən iqtisadi artımı ifadə edir və adətən yüksək işsizliklə müşaiyət olunur. Beləliklə, ÜDM-dəki artımın sürətinin gözləniləndən çox aşağı olması iqtisadi durğunluğu, yəni depressiya vəziyyətini şərtlən ...

                                               

İşsizlik dərəcəsinə görə ölkələrin siyahısı

Bu ölkələrdə olan işsizlik dərəcəsini göstərmək üçün hazırlanmış siyahıdır. İşsizlik dərəcəsini ölçülmə və təqdim olunma metodları ölkədən ölkəyə fərqlənir. Bəzi ölkələr yalnız sığortalanmış işsizləri bu hesablamaya daxil edərkən, bəziləri isə ya ...

                                               

NAIRU

NAIRU - inflyasiyanı sürətləndirməyən təbii işsizlik nisbəti. NAIRU, inflyasiyanın artdığı bir azalma ilə işsizliyin nəzəri səviyyəsini təyin edir. İlk dəfə 1975-ci ildə Franko Modilyani və Lukas Papademos tərəfindən NAIRU olaraq Milton Fridman t ...

                                               

Ouken qanunu

Ouken qanunu- işsizlik dərəcəsi ilə ÜDM-in artımı arasındakı əlaqəni əks etdirən qanundur. İşsizliklə ÜDM artımı arasındakı əlaqə ilk dəfə 1960-cı illərdə ABŞ İqtisadi Məsləhətçilər Konsulunun sədri vəzifəsində çalışan Artur Ouken tərəfindən araş ...

                                               

Ağacişləmə

Ağacişləmə - bol xammal ehtiyatının mövcudluğu və ağac məmulatının təsərrüfat və məişətin müxtəlif sahələrində, memarlıqda geniş tətbiqi ilə şərtlənmişdi.