ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 347




                                               

Araliya

Araliya - araliyakimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Kiçik ağaclar,çox vaxt kollar, yaxud hündür çoxillik otlardır. Yarpaqları lələkvarı bölümlüdür. Çiçəkləri iri süpürgə çiçək qrupunda toplanmışdır. Şərqi və Cənub-Şərqi Asiyada, Şimali Amerikanı ...

                                               

Araliyakimilər

Harmsiopanax Stilbocarpa Pseudosciadium Brassaiopsis Gastonia Motherwellia Hedera Anakasia Cephalaralia Macropanax Kalopanax Arthrophyllum Boninofatsia Eleutherococcus Panax Trevesia Heteropanax Aralioideae yarımfəsiləsi Metapanax Mackinlaya Scia ...

                                               

Araukariya

Araukariya - araukariyakimilər fəsiləsindən çılpaqtoxumlu bitki cinsi. Həmişəyaşıl, adətən ikievli, 30–60 m hündürlüyündə olan ağacdır. Çətiri piramidaşəkilli, yaxud çətirə bənzərdir; yaşlı ağacların gövdələrinin səthi halqa şəklində qalınlaşmışd ...

                                               

Ardıc

XVII əsr müəllifi Məhəmməd Möminə görə, ardıc həlimi sidikqovucu təsirə malikdir, ələş xəstəliyində və bağırsaqda bəzi qurd növlərinə qarşı kömək еdir. Ovxalanmış ardıcın iynəyarpağından hazırlanmış komprеs xoralarda, bədənin kеyiməsində, uyuzda ...

                                               

Argyranthemum

Argyranthemum lidii Humphries Argyranthemum tenerifae C.J.Humphries Argyranthemum thalassophytum Svent. Humphries Argyranthemum lemsii Humphries Argyranthemum escarrei Svent. Humphries Argyranthemum webbii Sch. Bip. Argyranthemum hierrense Humphr ...

                                               

Arı qaş səhləbi

Arı qaş səhləbi - səhləbkimilər fəsiləsinin ofris cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu" Nəsli kəsilməyə həssas olanlar ” kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir, endemik növüdür.

                                               

Arktotis

Arctotis flaccida Jacq. Arctotis hirsuta Harv. Beauverd Arctotis incisa Thunb. Arctotis angustifolia L. Arctotis amplexicaulis Less. Arctotis pusilla DC. Arctotis candida Thunb. Arctotis campanulata DC. Arctotis serpens S.Moore Lewin Arctotis pet ...

                                               

Armeriya

Armeria - cinsin adı qədim fransız sözündən götürülmüş, mənası saqqallı qərənfil deməkdir. Armeriya xarici görünüşcə qərənfilə çox oxşardır. Bu çoxillik ot bitkisi Avropa, Şimali Afrika və Qərbi Asiyanın dağlıq və sahilyanı vilayətlərində bitir, ...

                                               

Armud

Armud - gülçiçəyikimilər fəsiləsinə aid bitki cinsidir. Armud ağ çiçəkli bir ağacın yumşaq, sulu və şirin meyvəsidir. Armud sarı-yaşıl arası rənglərdə, lifli, həzmi asan və mineral baxımından olduqca zəngin bir meyvədir. Vətəni Çindir. Hünd. 30 m ...

                                               

Artişok

Artişok, Ənginar – mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Azərbaycanda artişokun iki növü əkilir. Bunların biri əkin artişoku, digəri isə İspaniya artişoku adlanır. Hər iki növ çoxillik, göy – yaşıl rəngdə bitkidir, 2 m-ə qədər hündürlükd ...

                                               

Aşı sumaq

Meyvələri qonurtəhər-qırmızı rəngli, dairəvi-böyrəkşəkilli formada olub, qırmızı vəzili tükcüklərlə sıx örtülmüşdür, diametri 5-6 mm-dir. Toxumları qonur, parıldayan və çox bərkdir.

                                               

Atlantik qızılbalığı

Atlantik qızılbalığı - qızılbalıqlar fəsiləsinin qızılbalıq cinsinə aid balıq növü. Ömürünün çoxunu Atlantik okeanında keçirər. Yalnız çoxalma zamanı Avropanın və Şimali Amerikanın çaylarına girər və dağların ətəklərində olan qaynaqlarına qədər k ...

                                               

Atlas sidri

Vətəni Əlcəzair və Şərqi Mərakeşdir. Dəniz səviyyəsindən 1350–2000 m yüksəklikdə bitir. Hündürlüyü 40 m olan ağacdır. Çətiri yuxarıdan azca əyilən, aşağıdan enliləşən konusvarıdır. Budaqları iti bucaq altında gövdədən ayrılır və müxtəlif istiqamə ...

                                               

Avokado

Avokado – dəfnəkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Avokado həmişəyaşıl meyvə bitkiləri cinsidir. Tropik meyvədir. Hünd. 10–20 m-dir. Çiçəkləri ikicinsiyyətli və ağımtıldır. Armud formalı meyvələri tündyaşıl, yaxud qara və birtoxumlu olur. Əkilənd ...

                                               

Avropa ağ şamı

Vətəni Orta və Cənubi Avropa dır. Hündürlüyü 55 m, gövdəsinin dimateri 1.5 m olan ağacdır. Çətiti konusvarıdır, gövdəsinin aşağı hissəsi qurumuş budaqlardan tədricən təmizlənir. Gövdəsinin qabığı ağımtıl-bozdur, hamardır, 50 yaşından sonra üzərin ...

                                               

Avropa tüviyi

Böyük qırğıya oxşayır, amma ondan çox kiçikdir. Göyərçin boydadır. Səsi uzun fit kimidir. Ağımtıl boğazında qonur zolaqlar uzanır. Gözləri qonur-qırmızıdır. Yanaqları bozumtul-qonurdur.

                                               

Ayı soğanı

Ayı soğanı - Soğankimilər fəsiləsinin soğan cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu" Nəsli kəsilməyə həssas olanla r” kateqoriyasına aiddir – VU A2c + 3c. Azərbaycanın nadir növüdür.

                                               

Ayıdöşəyi

Ayıdöşəyi Qıjının bir çox növlərindən gülçülükdə istifadə olunur. Erkək qıjı Dryopteris filix-mas- açıq sahələrdə yaxşı bitir, Vel Pteridium aquilinum bizim planetin ən qədim bitkilərindəndir, Braun cərgəvari Polystichum braunii yabanı halda Rusi ...

                                               

Ayzonkimilər

Tanquana H.E.K.Hartmann & Liede Leipoldtia L.Bolus Vanzijlia L.Bolus Delosperma echinatum Rhombophyllum Schwantes Stomatium Schwantes Carpobrotus glaucescens Lithops fulviceps Carpobrotus N.E.Br. - Karpobrotus. Fenestraria N.E.Br. Gibbaeum Haw. e ...

                                               

Azarol yemişan

Hündürlüyü 6 m-ə çatan, cavan zoğları bozumtul tükcüklü, yayın axırlarında təxminən çılpaqlaşan ağac və ya koldur.Tikanları çox və ya azsaylı, bəzən isə tikansızdır, uzunluğu 0.5-1.5 sm-dir. Yarpaqları tünd yaşıl, uzunluğu 3-7 sm, eni 2.5- 6.5 sm ...

                                               

Bakxaris

Baccharis alpina Kunth Baccharis bigelovii A.Gray Baccharis alamosana S.F.Blake Baccharis arizonica Eastw. Baccharis bairdii Hook. & Arn. Baccharis brachylaenoides var. oblanceolata Hieron. Cuatrec. Baccharis bogotensis Kunth Baccharis alpestris ...

                                               

Balina köpəkbalığı

Balina köpəkbalığı - Orectolobiformes dəstəsinin balina köpəkbalıqları fəsiləsindən balıq növü. 40 ölkədən olan ekspertlər qrupu balina köpək balıqlarının mühafizəsi üçün bir araya gəliblər. Qeyd edək ki, bu növ planetin ən iri balıqlarıdır. Bu h ...

                                               

Balkan küknarı

Balkan yarımadasındakı əkinlər dəniz səviyyəsindən 950-1500 m hündürlükdə, kölgəli qayalıq yamaclarda yayılmışdır. Hündürlüyü 30-40 m-ə qədər, qısa budaqlarla inkişaf edən, ensiz-piramidal ucu biz çətirli olub, ikinci dərəcəli sallaq budaqlı, qab ...

                                               

Ballı evkalipt

Hündürlüyü 60 m-ə çatır. Qabığı pulcuqvari-pambıqvari və ya yarımlifli, rəngi yaşılımtıl-bozdur. Cavan yarpaqları üzbəüz, 3-5 cüt, saplaqlı, uzunsovdan ellipsvariyədək dəyişir, rəngi açıq göyümtül, uzunluğu 2-5 sm, eni 1.5-2.5 sm-ə çatır. İri yar ...

                                               

Baltadimdik

Baltadimdik - Sərçəkimilər dəstəsinə aid quş növüdür. Uzunluğu 16.5-18 sm olan bu quşun ayırdedici xüsusiyyəti başına nisbətdə olduqca iri olan dimdiyidir. Müxtəlif bitkilərin toxumlarını qırmaqda istifadə etdiyi bu dimdiyi ilə 50 kq-lıq güc tətb ...

                                               

Baobab

Adansonia digitata - əməköməcikimilər fəsiləsinin adansoniya cinsinə aid bitki növü. Böyük baobab, Madaqaskarda olan 6 növdəki baobab ağacının ən böyüyü və ən məşhurudur. Adansonia cinsi altında nəsli təhlükə altında olaraq təsnif edilmişdir. Növ ...

                                               

Başınağacı

Başınağacı – adokskimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Azərbaycanda yabanı halda 3 növü yayılıb, təbabətdə adi başınağacı Viburnum opulus istifadə edilir. Adi başınağacı – yaşıltəhər, qonur – boz rəngdə qabıqlı gövdəyə malik koldur. Qarşı-qarşıya ...

                                               

Bat-bat

İkiillik, 30-80 sm hündürlükdə, yumşaq tüklü, vəzili, pis qoxulu, gövdəsi düz, budaqlı, bəzən sadə, düzdayanan, yuxarısı qövsvari əyilmiş, sıx yarpaqlanmış bitkidir. Yarpaqlarının uzunluğu 4-25 sm, eni 1.5-11 sm, aşağıda saplaqlı, uzunsov-yumurta ...

                                               

Bessey albalısı

Çətiri şaхələnmiş, çılpaq qırmızı zoğlu, hündürlüyü 30-120 sm olan koldur. Gövdələri və bəzi budaqları sürünəndir. Yarpaqlarının uzunluğu 2-6 sm, ellipsvari-neştərvari, ucu biz, kənarları dişli, çılpaqdır. Yarpaq saplağının uzunluğu 4-10 mm-dir. ...

                                               

Betula alleghaniensis

Betula alleghaniensis və ya Sarı tozağacı və ya Amerika sarı tozağacı – tozağacıkimilər fəsiləsinin tozağacı cinsinə aid bitki növü.

                                               

Bəbir

Bəbir və ya qaplan - pişiklər fəsiləsinin panter cinsinə aid heyvan növüdür. Bədəninin uzunluğu 120-170 sm-dək, quyruğu 95 sm-ə qədər, iri fərdlərinin kütləsi 32-60 kq, erkəklərin kütləsi 75 kq-dək, dişilərinki bir qədər az olur. Erkək fərdlər ad ...

                                               

Bəlğəmotu

Dərman bəlğəmotu, gülxətmi - əməköməcikimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Althaea officinalis L. - Алтей лекарственный – Medicinal marshmallow

                                               

Bənövşə (bitki)

Bənövşə - bənövşəkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Şimal yarımkürəsində dağlarda və mülayim iqlim zonalarında bitən 500-ə bəzi mənbələrə görə isə 700-ə yaxın bioloji növü məlumdur.

                                               

Bənövşəyi ağəsmə

Uzunluğu 3-4 m оlаn sаrmаşаn kоldur. Yаrpаqlаrı 5-7 yаrpаqcıqdаn ibаrət mürəkkəb ikili-lələkvаridir. Çiçəkləri tək və yа 3 ədəd оlub, sаllаq, yаrım аçılmış və yа gеniş аçılmışdır. Diаmеtri 2.5-5 sm-ə çatıb, hаmаşçiçəklərə toplanmışdır. Kаsаyаrpаq ...

                                               

Bərabərpulcuqlu ağ şam

Yaponiya da dəniz səviyyəsindən 800-2000 m hündürlükdə, dağlarda təbii halda bitir. Qərbi Avropa da 1854-cü ildən mədəni şəraitdə becərilir. Qafqazın Qara dəniz sahillərində 1897-ci ildən Adler də, Suxumi də, Batumi də və s. məlumdur. Hündürlüyü ...

                                               

Birgöz

Yarpağıtökülən, yaxud həmişəyaşıl kollar, bəzən ağaclardır hünd. 10 m-ədək. Yarpaqları qarşılıqlı, sadə, ellipsşəkilli, tamkənarlıdır. Süpürgəvarı və ya salxımvarı, təpə, yaxud qoltuq çiçək qrupunda birləşən çiçəkləri xırda, ağ, ətirli, çiçək tac ...

                                               

Birmeyvəli sarıkol

Hündürlüyü 4 m-ə çatan, uzun sallanan budaqlara malik olan kol və ya alçaqboylu ağacdır. Çiçəklərinin ləçəkləri ağ rəngli olub, mərkəzi bənövşəyi-qırmızımtıl, incə və ətirli, gümüşü rəngli yarpaqların fonunda olduqca dekorativ görünür. Paxlaları ...

                                               

Biyan

Biyan - paxlakimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Biyan qiymətli texniki bitkilərdən biridir. Biyan latın dilində "qlisseraza" adlanır,"şirin kök" mənasını verir. Biyan bitkisinin dünyada 18 növü yayılmışdır. Azərbaycanda onun 8 növünə təsadüf olu ...

                                               

Boyaqotukimilər

Boyaqotukimilər - ikiləpəlilərin acıçiçəkkimilər dəstəsinə aid bitki fəsiləsi. Fəsiləyə 600-dən çox cins və 10 000-dən çox növ daxildir.

                                               

Boz dovşan

Bədən uzunluğu 57 – 68 sm, çəkisi 4 – 6 kq-a, nadir hallarda 7 kq çatır. Ən iri fərdləri arealın şimal və şimal – şərq hissələrində qeydə alınır. Xarici görünüşcə boz dovşan daha uzun qulaqları 9.4 – 14 sm və üst tərəfdən qara və ya qaramtıl – qo ...

                                               

Boz qarğa

Ala qarğa və ya Boz qarğa - qarğalar fəsiləsinin qarğa cinsinə aid quş növü. Bəzən qara qarğa ilə eyni növə aid edilirlər. Buna müvafiq olaraq Qara qarğaya Corvus corone corone, Boz qarğaya isə Corvus corone cornix adı verilir.

                                               

Boz siçovul

Kütləsi 500 q-a, bədəninin uzunluğu 250, quyruğu 120 mm-ə həmişə bədənindən gödəkdir çatır. Sifəti küt və enli, qulaq seyvanı 22 mm irəli əyilmiş, gözlərinə çatmır. Quyruğu seyrək tüklərlə örtülmüşdür. Pəncəsi nisbətən uzundur 47 mm. Bədəninin üs ...

                                               

Bozqır haçaquyruğu

Avropa, Asiya və Afrikada yayılıb. Azərbaycanda Samur çayının deltasında, Dəvəçi limanında, Kür-Araz ovalığında–Mahmudçala-Ağçala, Ağgöl və Sarısu göllərində, Naxçıvan MR ərazisində Arazboyu maili düzənlik və orta dağlıq qurşağında yayılıb.

                                               

Böyük fındıq

Böyük fındıq və ya İri fındıq - tozağacı – Betulaceae fəsiləsindən olub, Azərbaycanın meşəliklərində geniş yayılmışdır. Tərkibində 70 % piyli yağ, 9, 6 % şəkər, dəmir duzu, B1 vitamini, qabığında isə boyayıcı və aşı maddələri vardır. Fındıq ləpəs ...

                                               

Bromeliyakimilər

Acanthostachys Klotzsch Aechmea Ruiz & Pav. Nidularium Lem. Ronnbergia E.Morren & Andre Hohenbergia Schult.f. Neoglaziovia Mez Fascicularia Mez Pepinia Brongn. ex André Pseudaechmea L.B.Sm. & Read Edmundoa Leme Glomeropitcairnia Mez Greigia Regel ...

                                               

Burserkimilər

Boswellia socotrana Protium correae Santiria dacryodifolia Tetragastris Boswellia frereana Canarium Protium panamense Bursera tonkinensis Canarium whitei Bursera graveolens Boswellia ameero Canarium reniforme Protium attenuatum Bursera malacophyl ...

                                               

Calycanthaceae

Chimonanthus 6 növ; Şərqi Asiya Idiospermum 1 növ; Kvinslend, Avstraliya Calycanthus 3 növ; Şimali Amerikanın şərqi və cənub-şərqində, bir növü Asiyada

                                               

Cenevrə dirçəyi

Çoxillikdir. Gövdəsi düz, 15-40 60 sm hündürlükdə, hər tərəfi xovlu-tüklü, sadədir. Yarpaqları hər iki tərəfdən tüklü, kökətrafı yarpaqlar uzunsov-belvari, tərsyumurtavari və ya belvari-tərsyumurtavari, iri dairəvi dişli, saplağa daralan, çiçək ə ...

                                               

Cephalanthera damasonium

Cephalanthera acuminata Ledeb. 1852 Serapias alba Crantz Salisb. 1796 Cephalanthera yunnanensis Hand Mazz. 1936 Serapias lancifolia F.W. Schmidt Roth 1799 Serapias tota-alba Gilib. 1792 Serapias damasonium Mill. 1768 Basionym Cephalanthera lancif ...

                                               

Cephalanthera rubra

Çoxillik bitkidir. Gövdəsi 20-60 sm hündürlükdə, yuxarı hissəsində sıx, xırda vəzili-tükcüklüdür. Kökümsovu iri olmayan, 1sm-dək yoğunluqdadır. Yarpaqları uzunsovlansetvari, yuxarı yarpaqlar nisbətən ensiz, iti, kökümsovətrafı yarpaqları qınlıdır ...