ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 351




                                               

İri ağacdələn

Tüklərinə baxmayaraq əksəriyyətlə gözə dəyən bir quş deyildirlər. Böyük ağ çiyin yamağı və göz yamağı vardır. Böyüklükləri 23-26 sm, qanad açıqlıqları isə 38-44 sm qədərdir. Kişinin üst parçaları düz və parlaq qaradır, peysərdə tünd qırmızı bir n ...

                                               

İriyarpaq hortenziya

Hündürlüyü 1-2 m, düz qalxan budaqlara malik koldur. Yarpaqları sadə, yumurtavari və tünd yaşıl, uzunluğu 7-15 sm, kənarları dişlidir. Çiçəkləri iri, çəhrayı, bəzən mavi və ağ rəngdə olub, enli, qalxanvari çiçək qrupunda toplanır. Kasayarpaqları ...

                                               

İtaliya qoyunqulağı

Silene viscosa Schleich. Cucubalus italicus L. Cucubalus catholicus Ficinus Cucubalus mollissimus Waldst. & Kit. Cucubalus silenoides Vill. Cucubalus clavicarpus Schult. Cucubalus pilosus Willd. ex Spreng. Silene multifida Edgew. Cucubalus flocco ...

                                               

İtburnu

İtburnu - gülçiçəklilər fəsiləsindən bitki cinsi. Bu cinsin 300 növündən Azərbaycanda 42 növ itburnu rast gəlinir ki, bunların 36-ı yabanıdır. Sənaye üçün 2 növ daha əhəmiyyətlidir. Bunlar qəhvəyi və qırışıq itburnulardır.

                                               

İydə

İydə - iydəkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Azərbaycanda 2 növü yayılıb: ensizyarpaq iydə Eleagnus angustifolia və Xəzər iydəsi Eleaegnus caspica. Yuxarıda göstərilənlərdən başqa, Azərbaycanda 2 növ iydə becərilir. Onlardan biri tikanlı və ya ...

                                               

Jenşen

Jenşen bitkisi haqqında ilk tarixi məlumat e. ə. I əsrə aid olan və" Şennunbentsao” adlanan dərman maddələri haqda qədim çin yazısında qeyd olunub. Buna baxmayaraq şərq təbabətində onun istifadəsinin 4-5 min illik tarixi var. Tibb tarixində jenşe ...

                                               

Juncaginaceae

Siyahı Germplasm Resources Information Network GRIN məlumatlar bazasının məlumatları əsasında hazırlanıb. Triglochin L. Tetroncium Willd. - Tetronsium Lilaea Humb. & Bonpl. - Лилея

                                               

Kap fırtınaquşu

Kap fırtınaquşu - Fırtınaquşular fəsiləsinə və Fırtınaquşukimilər dəstəsinə aid olan dəniz quşu. Öz cinsinin Daption yeganə nümayyəndəsi. Əsasən onlar Antarktidanın sahil zolağında və subantarktik bölgələrdə yerləşən adalarda yuva qururlar. Üstəl ...

                                               

Karika

Carica candicans = Vasconcellea candicans Mito Carica sphaerocarpa = Vasconcellea sphaerocarpa Carica baccata = Vasconcellea microcarpa subsp. baccata Carica pubescens = Vasconcellea cundinamarcensis Carica goudotiana = Vasconcellea goudotiana Ca ...

                                               

Keçəli albalı

Hündürlüyü 3 m olan, enli yumurtavari dağınıq çətirli koldur. Çoxillik budaqlarının qabığı boz- qonur rəngli olub, qalındır. Budaqları sıx keçə tükcüklüdür. Yarpaqları enli ellipsvari olub, 5 sm uzunluğundadır. Üstdən bozumtul-yaşıldır, payızda q ...

                                               

Keçi doqquzdonu

Sarmaşan və ya sürünən koldur, 8 m-dək uzana bilir. Cavan zoğları çılpaq, açıq-yaşıl, işıq düşən tərəfdə isə bənövşəyi-qırmızı olur. Yarpaqları 4-10 sm uzunluğunda, möhkəm, dərili, ellipsvari və ya enli-ellipsvari, üst tərəfi tünd-yaşıl, alt hiss ...

                                               

Kəkilli pinqvin

Pinqvinlər 55-62 sm uzunluğa, 2-3 kq təşkil edir. Əsasən Subantarktik qurşaqda, Tasmaniya və Odlu Torpaq ərazilərində yayılmışlar. Onları hətta Cənubi Amerika sahillərində belə görmək mümkündür. Bu pinqvinlərin ayaqları qısadır. Onlar bədənin arx ...

                                               

Kəklikotu

Kəklikotu – dalamazkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Hündürlüyü 20 sm-dən 35 sm-ə qədərdir. 400-ə qədər növü var. Kəklikotunun yaşıl yerüstü hissəsini bitki çiçəklədikdə və ya ondan əvvəl yığırlar. Kəklikotundan kulinariyada, həmçinin kosmetika ...

                                               

Kələkötür qırxbuğum

Persicaria attenuata subsp. pulchra Blume K.L. Wilson Discolenta scabra Raf. Dioctis maculatum Raf. Discolenta lapathifolia Raf. Dioctis vernum Raf. Persicaria lapathifolia var. nodosa Pers. Qaiser Persicaria hypanica Klokov Tzvelev Persicaria la ...

                                               

Kələm güvəsi

Kələm güvəsi Azərbaycan şəraitində və eləcə də Quba-Xaçmaz bölgəsində pup mərhələsində qışlayır. M.B.Həsənova görə Quba-Xaçmaz bölgəsində kələm güvəsi pup mərhələsində 95%, yetkin imaqo fərd mərhələsində isə 15% qışlayır.

                                               

Kələmçiçəyikimilər

Xaççiçəklilər və ya kələmçiçəyikimilər - ikiləpəlilərə aid bitki fəsiləsi. Xaççiçəklilər fəsiləsin ən tanınmış nümayəndəsi kələmdir. Xaççiçəklilər fəsiləsinin 3 minə yaxın növü var. Əksrəriyyəti ot bitkisidir. Bəzilərində əsas köklər yoğunlaşaraq ...

                                               

Kənafkimilər

Çətənəkimilər və ya kənafkimilər - gülçiçəklilər sırasına aid bitki fəsiləsi. Əsasən, mülayim iqlimli rayonlarda yayılmış bir və ya ikievli otlardır. Erkək çiçəkləri süpürgə, dişi çiçəkləri isə başcıq və ya qozayabənzər çiçək qrupunda yerləşir. 3 ...

                                               

Kəvərkimilər

Sarcotoxicum Cornejo & Iltis Mesocapparis Eichler Cornejo & Iltis Cladostemon A.Braun & Vatke Boscia Lam. ex J.St Hil. Ritchiea R.Br. ex G.Don Puccionia Chiov. Buchholzia Engl. Neocalyptrocalyx Hutch. Crateva L. Dhofaria A.G.Mill. Borthwickia W.W ...

                                               

Kiçik qarağac

Hündürlüyü 30 m, diametri 1.5 m olan, yarpağı tökülən ağacdır. Yarpaqları dişli, uzunsov, əks-yumurtavaridir. Narıncı – qırmızı, balverici çiçəkləri çiçək yanlığı ilə dəstələrə yığılmışdır. Martda - apreldə, yarpaqlar açılanadək çiçəkləyir. Meyvə ...

                                               

Kiçik maygülü

Cütləşmə dövründə bədəninin üstü qonur-qara, altı ağımtıl, boğazı, yanaqları və boynu şabalıdı rəngdə olur. Maygülülərin o biri növlərindən fərqli olaraq başında bəzək lələkləri olmur. Qışda bədəninin üstü ağımtıl qonur, altı isə ağ olur.

                                               

Kiçik zolaqlı balina

Kiçik Zolaqlı balina, və ya Kiçik Şimal Zolaqlı balinası, Cırtan Zolaqlı balina - Balinakimilər dəstəsinə, Zolaqlı balinalar fəsiləsinə aid nov. Öz cinsinin ən kiçik növündən biri hesab edilir. Cırtan Zolaqlı balina üç yarımnövə bölünür: Şimal Ki ...

                                               

Kleoma

Bu fəsiləyə 150 növ birillik və çoxillik bitki aiddir.Onlar əsasən tropik və subtropik ərazilərdə geniş yayılmışdır.Bəzi növlər mülayim qurşaqlarda da bitir.Azərbaycanda quşayaq kleoma-C.Ornithopodioides,steven kleoması-C.steveniana növü bir çox ...

                                               

Kolxida daş sarmaşığı

Hündürlüyü 30 m-ə çatan güclü,lianaşəkilli,həmişəyaşıl koldur.Zoğları nazik,qısasorucu köklüdür.Meyvə verən zoğları isə qalın və tüklüdür.Yarpaqlarının uzunluğu 25 sm-ə qədər,müxtəlif formaalı: parlaq dərili,bütöv,bəzən üç hissəli,yaşıl və spesif ...

                                               

Kosmos (bitki)

Kosmos - astraçiçəklilər sırasının mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinə aid biki cinsi. Bitkinin vətəni Şimali və Cənubi Amerikanın tropik vilayətləridir.Növün adı yunan sözü olub, "bəzək" deməkdir.Kosmos cinsinin 25 növündən ikisi yaşıllaşdırmada geniş ...

                                               

Köpəkdili

Cynoglossum magellense Cynoglossum furcatum Cynoglossum grande Cynoglossum clandestinum Cynoglossum creticum Cynoglossum boreale Cynoglossum cheirifolium Cynoglossum glochidiatum Cynoglossum occidentale Cynoglossum hungaricum Cynoglossum australe ...

                                               

Kral pinqvini

Kral pinqvini imperator pinqvininə bənzəyir. Ancaq ölçü baxımındam ondan kiçik və parlaq rənglərə sahibdir. Bədənin uzunluğu 91 sm - 1 metr arasında dəyişir. İri fərdlər boz rəngli belə sahibdirlər. Balalar qonur rəngə sahil olurlar. Böyür nahiyə ...

                                               

Ksiriskimilər

Abolbodoideae yarımfəsiləsi Achlyphila Maguire & Wurdack - Axlifila, 1 növ Abolboda Humb. & Bonpl. - Abolboda, 22 növ. Achlyphila disticha Maguire & Wurdack Aratitiyopea Steyerm. & P.E.Berry, 1 növ Aratitiyopea lopezii L.B.Sm. Steyerm. & P.E.Berr ...

                                               

Kultera şamı

Pinus coulteri - şamkimilər fəsiləsinin şam ağacı cinsinə aid bitki növü. Cənubi Kaliforniya dan Monte Diabloya qədər sahilyanı dağlarda, quru yamaclarda və çınqıllarla örtülmüş təpələrdə tək-tək və ya kiçik qruplarla bitir, sahilyanı rayonlarda, ...

                                               

Küli şəbpərəsi

Küli şəbpərəsi və ya Aralıqdənizi şəbpərəsi - Şəbpərə cinsinə aid yarasa növüdür. Xırda heyvandır. Yetkin fərdlərin tükləri bel tərəfdə kürənvari-noxudu, cavanlarda isə boz-noxududur. Omaarası və qanad pərdəsinin kənarı ilə səciyyəvi ağ zolaq uzanır.

                                               

Külvari evkalipt

Avstraliyanın Cənubi Uels və Viktoriya ştatlarında dəniz səviyyəsindən 600 m hündürlükdə yayılmışdır. XVIII əsrdə Avropaya gətirilmiş və bəzək bitkisi kimi becərilir.

                                               

Küncüt

Küncüt sortları vegetasiya müddətinin uzunluğuna, məhsuldarlığına və toxumunun rənginə görə seçilir. Ağ toxumlu sortları xüsusilə qiymətli sayılır. Onlar az məhsuldardırlar ancaq yüksək keyfiyyətli yağ verirlər. Belə sortları qüvvəli düzən torpaq ...

                                               

Kürən vağ

Leylək formalı iri quşdur. Ayaqları, boynu və dimdiyi uzundur 10 sm. Dimdiyi düz və ucu biz kimidir. Bel tərəfi boz-qonur, qarın tərəfi qaramtıldır. Başı, boynu və döşü kürəndir. Qanadları çirkli-boz, amma ucları qaradır. Ayaqları və dimdiyi sarı ...

                                               

Kütyarpaq püstə

Kütyarpaq püstə yaxud Atlantika püstəsi - - Sumaqkimilər fəsiləsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu" Təhlükəli həddə yaxın olanlar ”– NT. Azərbaycanın nadir növüdür.

                                               

Qafqaz ağ şamı

Qafqaz ağ şamı təbii şəraitdə Qafqazın qərb hissəsində, Kiçik Qafqaz sıra dağlarının, əsasən, şimal istiqamətli yamaclarında, Böyük Qafqaz ın şimal və cənub yamaclarında, Türkiyə də yayılmışdır. Hündürlüyü 50 m, gövdəsinin diametri 2 m-ə çatan nə ...

                                               

Qafqaz zımbırtikanı

Zımbırtikan - çətirkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Синеголовник кавказский С. биберштейна - Caucasian eryngo Bieberstein eryngo

                                               

Qar balinaquşu

Uzunluğu 28 sm, qanadları arasında məsafə 55-60 sm-ə malikdir. Fırtınaquşular fədiləsinə daxil olan kiçik növdür. Üts hissəsi qara olur. Ön hissəsi isə ağdır. Zəif ayaqlara sahib olması səbəbindən quru sahəsində hərəkəti olduqca zəifdir.

                                               

Qara istiot

Bəzən asqırdan, bəzən üzümüzü buruşduran istiotun əslində bir çox faydası var. İstiot potasium, maqnezium, dəmir, vitamin K və C ilə zəngindir. Öskürəyi yox etməyə kömək edir, soyuqdəymə və həzmə xeyirdir. Minerallarla zəngindir. Təbii antibiotik ...

                                               

Qara kərkəs

İri quşdur, kütləsi 12.5 kq-a çatır. Ümumi rəngi qonur, çalma lələkləri qaradır. Başı keçəldir qonur qu lələklərlə örtülüb. Boynunun dərisi lələksiz göyümtüldür, dibində sərt lələklərdən" yaxalıq” var. Yayılması: Avropa, Asiya və Şimal-Qərbi Afri ...

                                               

Qara qarğa

Qara qarğa ilk olaraq Karl Linney tərəfindən XVIII əsrdə "Systema Naturae" işi çərçivəsində növ olaraq qeydə alınmışdır. Bu gündə növün lanın adı ilkin variantını qoruyur. Latın adı olan Corvus corone lat. corvus "Quzğun" və q.yun. κορώνη "Qarğa" ...

                                               

Qara siçovul

Bir sıra morfoloji əlamətlərinə görə boz siçovuldan fərqlənir. Quyruğu həmişə bədənindən uzun olur. İrəli qatlanmış girdə qulağı gözünü örtür. Bədəninin uzunluğu 190, quyruğu 228 mm-ə qədərdir. Sifəti ensizdir. Quyruğu sıx tüklərlə örtülmüşdür. Q ...

                                               

Qaraçöhrə

Qaraçöhrə - qaraçöhrəkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Hündürlüyü 18 m-ə qədər və diametri 60-80 sm olan ağac və ya böyük koldur.Qabığı boz çalarlı qırmızı-qonur rəngdə olub,hamar və ya lövhəşəkillidir.

                                               

Qaraçörəkotu

Bitkinin adı toxumlarının parlaq qara rənginə görə verilmişdir. Bu cinsə 20 növ daxildir. Azərbaycanda 5 növü bitir. Onlardan ikisi gülçülükdə geniş istifadə edilir. Dəməşq qaraçörəyi yabanı halda Avropada, Asiyada və Afrikada bitir. Hündürlüyü 6 ...

                                               

Qarağat

25-30 dərəcə şaxtaya və 30-40 dərəcə istiyə dözən, bol və sabit məhsul, tez bar verən qiymətli çoxbudaqlı kol bitkisidir. Qarağat üzüm kimi çoxillik meyvədir. Xəstəlik və ziyanvericilərə qarşı çox dözümlüdür. Əsasən qələm və kök vasitəsi ilə çoxa ...

                                               

Qaraqaytaran

Şimal yarımkürəsinin mülayim iqlim rayonlarında, Amerikada, Afrikanın tropik zonalarında bu bitkinin təxminən 150 növü məlumdur. Gülçülükdə əsasən 25 növündən istifadə olunur. Sırğagülü, yarpaqlı qaraqaytaran Th. Aquilegifolium növü hündürlüyü 12 ...

                                               

Qarğasoğanı

Qarğasoğanı, çöl sarımsağı, qalibsoğan Gladiolus L. -cinsinin adı latınca "gladus" sözündən götürülmüşdür, tərcüməsi "qılınc" deməkdir. Yabanı halda Cənubi Afrikanın Kap vilayətində bitən 200 növü məlumdur. Gülçülükdə təxminən 40 növdən istifadə ...

                                               

Qarpız

Qarpız əsasən sidik ifrazı sistemi üçün faydaları məhsul hesab olunur. Lakin bu şirin giləmeyvənin digər də çoxsaylı faydaları var. 1. Azkalorili və qidalı liflərlə zəngin olan qarpız insanı tox saxlayır və arıqlamağa yardım edir. 2. Likopinlə zə ...

                                               

Qatıqotu

Aparine Guett. 1754 Aspera Moench 1794 Relbunium Endl. Hook.f. 1873 Aparinanthus Fourr. 1868 Gallion Pohl 1810, orth. var. Bataprine Nieuwl. 1910 Trichogalium Fourr. 1868 Eyselia Neck. 1790 Galion St Lag. 1880, orth. var. Gallium Mill. 1754, orth ...

                                               

Qatırquyruğu

Qatırquyruğunu dəmləyib içmək böyrəklərdə və sidik yollarındakı daşlaşmanı, kirəcləşməni, oynaqlardakı duzlaşmanı və ağrıları azaldır, sidik ifrazını asanlaşdırır. Bədən orqanlarında baş verən ağrıları azaltmaq üçün qatırquyruğunu, şüyüd zoğunu v ...

                                               

Qatırquyruğukimilər

Müasir qatırquyruğukimilər üçün özünəməxsus yarpaqlar xarakterikdir. Onların yarpaq ayaları reduksiyaya uğrayıb tünd yaşıl və ya rəngsiz dişciklər və ya qın formasına çevrilib. Qın gövdəni sıx əhatə edir və aşağı meristem toxumaların müdafiəsini ...

                                               

Qaylardiya

Qaylardiya - astraçiçəklilər sırasının mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinə aid biki cinsi. Qaylardiya bitkisi XVIII əsrdə mesenat Qaylara de Bondaruanın şərəfinə adlandırılmışdır. Qılçıqlı qaylardiya G.aristata Pursh 75 sm hündürlüyə çatan, sıx, sallaq ...