ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 37




                                               

Rasional ədədlər

Rasional ədədlər - sonsuz dövri onluq kəsr şəklində olan ədədlərə deyilir. Yəni, istənilən natural ədəd, tam ədəd və kəsr ədəd rasionaldır. Kəsr şəklində olan rasional ədədlərdə surətdə tam ədəd,məxrəcdə isə natural ədəd olur Rasional ədədlər m n ...

                                               

Riyazi fizika

Riyazi fizika fizikada olan problemlər üçün riyazi metodların inkişafına istinad edən tətbiqi riyaziyyatın bir qoludur, lakin fiziki problemlərlə məşğul olur.

                                               

Riyazi isbat

Riyazi isbat - elm aləmində qəbul olunmuş aksiom və qaydalar əsasında, ardıcıl məntiqi nəticələrdən istifadə edərək, müəyyən riyazi fərziyyənin doğru olmasını göstərmək deməkdir. Riyaziyyatda isbat fərziyyə müddəalar teorem adlanırlar. Misal üçün ...

                                               

Riyazi məntiqin elementləri

Hər bir elm sahəsi öz tədqiqat obyektinə və tədqiqat üsullarına malikdir. Riyaziyyatın tədqiqat obyekti real aləmlə bağlı olaraq meydana gələn, lakin mücərrəd, ancaq təsəvvürdə və təfəkkürdə mövcud olan obyektlərdən ibarətdir. Məsələn, ədəd, düz ...

                                               

Riyazi sabitlər

Riyazi sabit - qiyməti dəyişməyən ölçü. Fiziki sabitlərdən fərqli olaraq, riyazi sabitlər hər hansı fiziki ölçülərdən asılı olmayaraq müəyyən edilmişdir.

                                               

Sabit kəmiyyət

Sabit kəmiyyət - verilmiş prosesdə öz qiymətini dəyişməyən kəmiyyətdir. Sabit kəmiyyət kimi işarə olunur. Məsələn, ideal qazı sıxanda Boyl-Moriott qanununa görə qazın həcminin onun təzyiqinə hasili sabit kəmiyyətdir.

                                               

Səthin düzxətli doğuranı

Səthin düzxətli doğuranı - hərəkəti nəticəsində verilmiş səthi əmələ gətirən düz xəttdir. Bu cür səthi xətli səth adlandırırlar. Məsələn, birörtüklü hiperboloiddə və hiperbolik paraboloiddə səthin iki ailə düzxətli doğuranı yerləşir və səthin hər ...

                                               

Səyyar Abdullayev

Səyyar Həbib oğlu Abdullayev - 2014-cü ilin iyul ayından AMEA Azad Həmkarlar İttifaqının sədr müavinidir. Hazırda institutda şöbə müdiridir, AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun Həmkarlar İttifaqının sədri.

                                               

Sfera

Sfera - Fəzanın verilmiş nöqtəsindən müsbət r məsafədə olan nöqtələr çoxluğuna deyilir. Sfera həmçinin yarımçevrənin öz diametri ətrafında fırlanmasından alınan fiqurdur. Üçölçülü Evklid fəzasında verilmiş nöqtədən verilmiş müsbət məsafədə olan n ...

                                               

Sferik həndəsə

Sferik həndəsə - həndəsənin sfera üzərində yerləşən fiqurların xassələrini öyrənən bölməsidir. Sferik həndəsə müəyyən dərəcədə planimetriyaya, yəni həndəsənin müstəvi üzərində yerləşən fiqurların xassələrini öyrənən bölməsinə bənzəyir. Sferanın b ...

                                               

Sürüşən vektorlar

Sürüşən vektorlar - başlanğıc nöqtəsi düz xətt üzərində ixtiyari götürülə bilən vektordur. Deməli,sürüşən vektoru yerləşdiyi düz xətt üzərində istənilən qaydada sürüşdürmək olar. Bu zaman vektorun istiqaməti dəyişməməlidir. Sərbəst vektorlardan f ...

                                               

Şteyner qurmaları

Şteyner qurmaları - müstəvi üzərində, təkcə, xətkeşlə yerinə yetirilən həndəsi qurmalardır. Şteyner qurmaları, əsasən, İsveçrə riyaziyyatçısı Y. Şteyner tərəfindən araşdırılmışdır. Şteyner isbat etmişdir ki, əgər müstəvi üzərində çevrə və onun mə ...

                                               

Şvars prinsipi

Əvvəlcə teormi xüsusi hal üçün isbat edək. Fərz edək ki, γ {\displaystyle \gamma } həqiqi oxun } funksiyası z {\displaystyle z} nöqtəsini daxilinə alan və γ {\displaystyle \gamma } -nın hissəsi olan müəyyən bir γ z 0 {\displaystyle \gamma _{z_{0} ...

                                               

Təkliflər hesabı

Təkliflər hesabı - riyazi məntiqin təkliflər üzərində əməlləri öyrənən bölməsidir. Təkliflər üzərində əsas əməllər bunlardır: konyuksiya, dizyunksiya, implikasiya, inkar və s. Sadə təkliflər üzərində bu əməllərin köməyi ilə mürəkkəb təkliflər qur ...

                                               

Tənlik

Tənlik - məchulu olan bərabərliyə deyilir. Məsələn, x + 1 = 4, x 2 + 3 = 2 x, 3 x = 8 {\displaystyle x+1=4,~x^{2}+3=2x,~3^{x}=8} Dəyişənin dəyişənlərin tənliyi doğru bərabərliyə çevirən qiymətinə qiymətlərinə tənliyin kökü deyilir. Həqiqi ədədlər ...

                                               

Tərs funksiya

Tutaq ki, y = f {\displaystyle y=f}, x ∈ D {\displaystyle x\in D} ədədi funksiya verilmişdir. Onda hər bir x 0 ∈ D {\displaystyle x_{0}\in D} ədədinə yeganə y 0 = f ∈ E {\displaystyle y_{0}=f\in E} ədədi uyğundur. Funksiyanın verilən y 0 {\displa ...

                                               

Tərs matris

Tərs matris - n tərtibli A kvadrat matrisinin tərsi elə bir B matrisinə deyilirki, A B = B A = E n {\displaystyle AB=BA=E_{n}} şərti ödənilsin. Burada E n, n tərtibli vahid matrisdir. E n = 1 0 ⋯ 0 1 ⋯ 0 ⋮ ⋮ ⋱ ⋮ 0 ⋯ 1 {\displaystyle E_{n}={\begin ...

                                               

Topologiya

Ümumi topologiya kəsilməzliyi aksiomatik oyrənir və cəbrlə birgə nəzəri çoxluq üsulunun əsasıdır. Əsas anlayışları topoloji fəza və kəsilməz inikasdır. Belə fəza elə x,τ cütüdür ki, Χ ixtiyarı çoxluq, τ isə onun altçoxluqlarının boş çoxluğunu və ...

                                               

Universal onluq təsnifat dili

Universal onluq təsnifat dili - Universal onluq təsnifat əsasən onluq prinsipinə görə qurulmuşdur, yəni bütün biliklər sahəsi ardıcıl olaraq 10 sahəyə bölünür. Bu sistemdən istifadə etməklə, istənilən sənədi indeksləşdirmək olar. Universal ona gö ...

                                               

Üç perpendikulyar teoremi

Üç perpendikulyar teoremi - Evklid həndəsəsində belə bir teorem: "Müstəvi üzərində olan düz xətt mailin bu müstəvi üzərindəki proyeksiyasına perpendikulyardırsa, bu mailin özünə də perpendikulyardır. Tərsinə, müstəvi üzərindəki düz xətt mailə per ...

                                               

Üçbucaqda dörd mühüm nöqtə

Üçbucaq - müstəvinin bir düz xətt üzərində olmayan 3 nöqtəsini cüt-cüt birləşdirən 3 parçası ilə hüdüdlanmış hissəsinə deyilir. Üçbucağın təpələri adətən böyük latın hərfləri ilə A, B, C, uyğun təpədəki bucaqların dərəcə ölçüsü yunan hərfləri α,β ...

                                               

Vahid matris

Vahid matris o matrisə deyilir ki, sağdiaqonalı elementləri 1, digər elemetlər 0 olsun. Kvadrat matris prinsipi zəruridir. I 3 = {\displaystyle I_{3}={\begin{bmatrix}1&0&0\\0&1&0\\0&0&1\end{bmatrix}}}

                                               

Vilson teoremi

Ədədlər nəzəriyyəsində bir vacib teorem də ingilis riyaziyyatçısı C.Vilsonun adı ilə bağlıdır. Teorem. İxtiyarı p {\displaystyle p} sadə ədədi üçün \vdots p,} yaxud p − 1! + 1 ≡ 0 {\displaystyle p-1!+1\equiv 0} mod p {\displaystyle p}. p = 2 {\di ...

                                               

Axıncı

Axıncı və ya cəm şəklində Axıncılar - Osmanlı İmperiyasının hərbi təşkilatında, sərhəd bölgələrində, düşmən ölkələrinə hücumlar, basqınlar təşkil edərək zəiflətmə hərəkatında olan yüngül süvari birlikləri.

                                               

Azad (komanda)

Komanda əsasən Farağat komandasından sonra verilir.Komanda hərbi qulluqçular və ya başqa qurumların qulluqçuları özlərin sərbəst hiss etmək üçün verilir. Azad - bu zaman qullquçular əlləri yanda saxlamaq şərti ilə sol ayağı sağ ayaqdan 30 sm kimi ...

                                               

Belarus Hərbi Hava Qüvvələri

Belarus Hərbi Hava və Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələri Belarus Silahlı Qüvvələrinin tabeçiliyi altında fəaliyyət göstərən xüsusi hərbi birləşmədir. 1992-ci ildə Belarus ərazisində dislokasiya olunmuş Sovet Hərbi Hava Qüvvələrinin 26-cı Hava Ordu ...

                                               

Bosniya və Herseqovina Silahlı Qüvvələri

Bosniya və Herseqovinanın Silahlı Qüvvələri Bosniya-Herseqovinanı kənardan gələ biləcək təhlükələrə qarşı qorumaqla vəzifəli olan Boşnak, Xorvat və Serblərdən ibarət olan silahlı qüvvələrdir. Bosniyalı Serblər, 1992-2006 illəri arası ayrı bir ord ...

                                               

Butan Silahlı Qüvvələri

Butan Silahlı Qüvvələri - Butan Kral Ordusu, Butan Kral Qvardiyası, polis və Butan Kral polisindən ibarətdir. Butanın dənizə çıxışının olmadığına görə Hərbi Dəniz Qüvvələri yoxdur. Butan Kral Ordusu BKO - Butan Silahlı Qüvvələrinin bir hissəsidir ...

                                               

Döyüş bayrağı

Döyüş bayrağı - quruda olarkən bir ölkənin hərbi qüvvələri tərəfindən istifadə olunan milli bayrağın bir növü. Dəniz ekvivalenti dəniz bayrağıdır. Hazırda az sayda ölkə müvafiq müharibə bayraqlarına sahibdir və əksəriyyəti bu məqsədlə dövlət bayr ...

                                               

Farağat

Farağat - mənası: Sakit, səssiz, dinməz-söyləməz deməkdir. Sıra Nizamnaməsinə aid olan bu komanda, əsasən hərbi qulluqçuların sıra intzamını pozmayaraq, sırada düz duraraq verilən komandaları dinləmək və ya rəislərin tapşırıqlarına sakit, səssiz ...

                                               

Hərbi salam

Orduda qəbul olunan hərbi salamlaşmanın – sağ əli furajkanın günlüyünə qoymaq ənəsinin tarixi isə çox əsr əvvələrə gedir. Hansı ki, o dövrlərdə cəngavərlər yaraq-əsləhəni tam komplektdə daşıyırdılar. İki cəngavər qarşılaşdıqda qarşılarındakı şəxs ...

                                               

Kanada Silahlı Qüvvələri

Kanada Silahlı Qüvvələrində aşağıdakı iyerarxiya var: Ali Baş Komandan - Kraliça II Elizabet, 2010-cu ildən Kanada general-qubernatoru David Lloyd Conston tərəfindən təmsil olunur; Kanada Ordusunun komandiri general-leytenant Paul Vinnik Kanada K ...

                                               

Kazarma

Kazarma, hərbçilər, hərbi heyət, hərbi təşkilat və hərbi hissə üçün inşa edilmiş bir bina və ya bina qrupudur. Söz ayrı-ayrı bloklara və ya bütün komplekslərə tətbiq oluna bilər. Cəm forması ümumiyyətlə tək bir quruluşa aiddir və konstruksiyada t ...

                                               

Komandir

komandir alm. Commanding Officer ‎ Hərbi komandir - Hərbi birləşməyə,hissəyə və ya gəmiyə başçılıq edən şəxs.Məs:Bölük komandiri,Hərbi Hissə komandiri vəs.Komandirlər birləşmə və ya hissələrə görə bölünürlər,beləki manqayarımqrup,tağımqrup və ya ...

                                               

Qvardiya

Qvardiya - imtiyazlı seçmə qoşun hissəsi. Qədim Şərq ölkələrində meydana gəlmişdir. Daha çox Əhəmənilər dövlətində 10 minlik "ölməzlər" korpusu və Qədim Romada pretorianlar inkişaf etmişdir. XII əsrdə İtaliyada meydana gələn "qvardiya" anlayışı d ...

                                               

Qvineya-Bisau Silahlı Qüvvələri

Qvineya-Bissau silahlı qüvvələri quru qoşunları, hərbi hava qüvvələri, hərbi dəniz qüvvələri və jandarma qüvvələrini əhatə edən və dövlət quruluşunun qorunması, əhalinin və Qvineya-Bisau Respublikasının ərazi bütövlüynü qorumaqla səlahiyyətli ola ...

                                               

Oberkommando der Wehrmacht

Oberkommando der Wehrmacht Wehrmachtın 1938-1945-ci illər arasında baş komandanlığıdır. Adolf Hitler, Müdafiə Naziri Werner von Blomberg i vəzifəsindən azad etdikdən sonra, 4 fevral 1938-ci ildə Üç Orduya şəxsən rəhbərlik edəcəyini bəyan etdi. Bu ...

                                               

Peşmərgə

Peşmərgə - Kürd silahlısında verilən ümumi ad. Kürd dilində Peş arxasından Merg isə ölüm deməkdir. Sözün kürd dilində tərcüməsi "ölümün arxasından gedən" anlamını verir. Bununla Peşmərgələrin ölümdən qorxmadıqları fikri ifadə olunur. Peşmərgə əsg ...

                                               

Araşdırma mərkəzi

Araşdırma mərkəzi və ya siyasi tədqiqat institutu - ölkələrin siyasi qərar qəbulu prosesində idarəçilərə doğru və həqiqi siyasətlər müəyyən etmək məqsədi ilə müxtəlif tövsiyələr və hesabatlar nəşr edən araşdırma mərkəzidir.

                                               

Aristokratiya

Aristokratiya - - dövləti idarəetmə formalarından biri, dövlət hakimiyyətinin imtiyazlı kübar azlığın əlində cəmləşdiyi idarəçilik formasıdır.

                                               

Azərbaycan siyasi partiyalarının siyahısı

Azərbaycan siyasi partiyaları - Azərbaycanda fəaliyyət göstərən və göstərmiş siyasi partiyalara verilən ad. Azərbaycanda siyasi partiyalar və onların fəaliyyəti "Siyasi partiyalar haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu" ilə tənzimlənir. Azərb ...

                                               

Azərbaycanın birinci xanımlarının siyahısı

Azərbaycanın birinci xanımı - Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sahibəsi titulunu daşıyır. Ənənəvi sahibə vəzifəsini Azərbaycanın prezidentinin xanımı yerinə yetirir, bəzən bu titulu o qadın ki, sahib olur ki, o, dövlət başçısının həyat yo ...

                                               

Birləşmək azadlığı

Birləşmək azadlığı - insanın birləşmələrə qovuşmaq və ya tərk etmək azadlığı və birləşmələrin öz üzvlərinin marağlarına əsasən birgə hərəkət azadlığı və birləşmələrin müəyyən kriteriyalara əsasən üzvləri qəbul etmək ya etməmək azadlığı. Birləşmə ...

                                               

Debat

Debat - özündə mübahisə, müzakirə, ziddiyyət, xüsusilə də Parlamentdə və ya hər hansı bir toplantıda ictimai mövzularla bağlı müzakirəni birləşdirən çəkişmə fəaliyyətidir. Debat interaktiv və müxtəlif əks tərəflərin təmsilçilərindən ibarət müzaki ...

                                               

Dövlət quruluşu formaları

Dövlət quruluşunun forması - dövlətin və ya birliyi təşkil edən dövlətlərin ərazi təşkili metodu. Dövlətin daxili quruluşunu, onun tərkib hissələrinə bölünməsini və onların bir-biri ilə münasibətləri prinsiplərini müəyyənləşdirir. Federal bir döv ...

                                               

Əfqanıstanizm

Əfqanıstanizm – yerli məsələləri iqnor etməklə dünyanın digər və uzaq hissələrində olan problemlər üzərində diqqəti cəmləmək deməkdir. Digər kontekstlərdə isə termin "ümidsiz gizli və lazımsız təqaüd", "ekzotika ilə doğlu cazibə, uzaq torpaqlar", ...

                                               

Fulton çıxışı

Fulton çıxışı - 1945-in sonu 1946-cı ilin əvvəllərində Uinston Çörçill bir neçə ay ABŞ-da səfərdə olduğu müddətdə prezident Harri Trumenlə, dövlət departamentinin rəhbərləri və digər siyasi xadimlərlə görüşlər keçirir. Çörçill bir neçə həftə Flor ...

                                               

Hərbi kommunizm

"Hərbi kommunizm" siyasətinin ən mühüm tədbirləri: iqtisadiyyatın hərbi tələbat üçün yenidən qurulması, iri, orta və qismən də xırda sənayenin milliləşdirilməsi, xüsusi ticarətin qadağan edilməsi, ərzaq sapalağının yəni kəndlilərin artıq ərzaq mə ...

                                               

İkili standart

İnsanlara, xalqlara, dövlətlərə, dinlərə, irqlərə və digər insan topluluqlarına eyni gözlə baxmamaq, onları fərqli qiymətləndirmək, tərəfkeşlik etmək. Haqqı, ədaləti birinin xeyrinə və digərinin ziyanına şərh etmək və pozmaq.

                                               

İqtisadi və Siyasi elmlər jurnalı

"İqtisadi və siyasi elmlər" jurnalı 1 dekabr 2015-ci ildə dosent Laçın Vəzir oğlu Abışlı, dosent İkram İsmayıl oğlu Cəbrayılov tərəfindən təsis edilmiş və 4022 qeydiyyat nömrəsi ilə Azərbaycan Respublikasının dövlət reyestrinə alınmışdır. Jurnal ...