ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 388




                                               

Bağırsaq çöpləri

Escherichia coli- Enterobacteriaceae fəsiləsinin Escherichia cinsinə daxildir. İnsan patologiyalarında əhəmiyyət kəsb edən E.coli növü ilk dəfə 1885-ci ildə T.Eşerix tərəfindən nəcisdən əldə edilmiş və onun şərəfinə də adlandırılmışdır. Morfo-bio ...

                                               

Bağırsaq lyambliası

Bağırsaq lyambliası ilk dəfə Xarkov Universitetinin professoru D.F.Lyamble tərəfindən öyrənilmiş və elmə daxil edilmişdir. Parazit müxtəlif onurğalıların, o cümlədən, insanın onikibarmaq bağırsağında yaşayır.

                                               

Bağırsaqboşluqlular

Bağırsaqboşluqlular yalnız su və əksər hallarda dəniz həyat tərzi keçirirlər. Onların bəziləri sərbəst üzən, sayca çox olan bəzi formaları isə oturaq və dibə yapışan heyvanlardır.Onların oturaq formaları polip, sərbəst üzənləri isə meduzalardır. ...

                                               

Balıqlar

Balıqlar – Orqanizminin bütün mərhələsində qəlsəmə ilə tənəffüs etmək xüsusiyyətinə malik olan çənəağızlı onurğalı su heyvan qruplarının sinifüstü. Balıqların əksəriyyəti bütün ömrü boyu qəlsəmələrlə, az qismi isə həm də atmosfer havası ilə tənəf ...

                                               

Balkan vaşaqı

Balkan vaşaqı - pişikkimilər fəsiləsinə aid olan, Adi vaşaq növünə daxil olan yarımnöv. Yoxa çıxma təhlükəsi ilə əlaqədar Qırmızı kitaba daxil edilmişdir. Onlara Şərqi Albaniya və Qərbi Makedoniya ərazilərində müşahidə etmək mümkündür. Üstəlik Ko ...

                                               

Bankroft sap qurdu

Parazit həyat tərzi keçirir. Bu qurdlar limfa damarlarında külli miqdarda olduqda insanda" fil xəstəliyi” – elefantiazis törədir, ətrafların, xayaların, döş ve digər orqanların həddindən artıq şişməsinə səbəb oldularına görə də bu xəstəliyə fil x ...

                                               

Baribal

Ursus americanus – ayı cinsinə aid heyvan növü. Qara ayı yaxud Baribal Şimali Amerikada yaşayır. Onların həyat tərzi Himalay ayısının həyatb tərzlərini xatırladır. orta ölçülü ayının çəkisi 150 kiloqrama çatır. Digər ayılar kimi Baribal da qış yu ...

                                               

Bayquşlar

Bayquşlar və ya əsl bayquşlar - bayquşkimilər dəstəsinə aid quş fəsiləsi. Bayquşun bədəni 17–74 sm uzunluğunda, ağırlığı isə 50 qr-dan 3.25 kq-dək olur. Yırtıcı qarmaqdimdik, qüvvətli iri caynaqları olan bayquşlar əsasən gecələr ova çıxırlar. Səs ...

                                               

Belibağlı

Mavi ley Circus cyaneus Manqrov leyi Circus spilonotus Otluq leyi Circus pygargus Meşə leyi Circus dossenus nəsli kəsilb Rəngbərəng leyAla-bula ley Circus melanoleucos Uzun qanadlı ley Circus buffoni Qara ley Circus maurus Eyles leyi Circus eyles ...

                                               

Berq çömçəxulu

Berq çömçəxulu - Çömçəxullar cinsinin bir nümayəndəsidir. Xəzər dənizinin endenik canılısdır. Xəzər dənizinin bütün hövzəsi boyunca yayılmışdır. Bircə dənizin daxili Volqa çayının aşağı axarları istisnadır. Səfidrud çayı və Oğurca adası ətrafında ...

                                               

Beyin qurdu

Ev heyvanlarının parazitlərindən söhbət açdıqda ilk növbədə qoyunlara" firlanma” və ya 2 dəlicə” xəstəliyi törədən beyin qurdu multiceps parazitini yada salmaq lazımdır. Yetkin lentvari mərhələdə beyin qurdu çoban itlərinin bağırsağında rast gəli ...

                                               

Bənövşəyi çanaqlı yastıca

Çanaqlı yastıcanın çanağı ovaldır, bəzən hətta dəyirmidir, ağdır, bəzən bozumtul ağdır, sürfə çanaqcığı böyükdür, tünd yaşıl, qəhvəyi və yaxud qaradır. Dişinin çanaqdaxili bədəni bənövşəyi rənglidir. Bədən oval və yaxud geniş ovaldır, arxa döş ən ...

                                               

Bığlı çılpaqçalar

Bığlı çılpaqçalar - Nemacheilidae fəsiləsinə daxil olan cins. Cinsə daxil olan balıqlar əsasən Avropa və Qərbi Asiyada yayılmışdır.

                                               

Birbelüzgəcli şimal terpuqu

Birbelüzgəcli şimal terpuqu - Terpuqkimilər fəsiləsinə daxil olsn balıq növü. Sakit okeanda yayılmışdır. Balıqçılık sənayesi üçün qiymətli balıq növüdür.

                                               

Birləpəlilər

Birləpəli bitkilər, yaxud birləpəlilər - örtülütoxumluların, yaxud gülçiçəklilərin siniflərinin sayına görə ikinci yerdədir. Birləpəlilərin 50000-ə yaxın növü, 2800-ə yaxın cinsi, 60 fəsiləsi məlumdur. Birləpəlilər müxtəlifliyinə görə gülçiçəklil ...

                                               

Bitkilər

Bitki - mamırlar, qıjılar, qatırquyruğular, plaunlar, çılpaqtoxumlular və çiçəkli bitkiləri özündə birləşdirən çoxhüceyrəli orqanizmlərin əsas qruplarından biri. Bəzi mütəxəssislər isə onların bir qismini bitkilər qrupuna aid edirlər.

                                               

Bitlər

Bitlər məməlilərin daimi paraziti olan xırda, qanadsız cücülərdir. Hər iki cinsi qansorandır. Bitlərin bədəni bel-qarın istiqamətində yastılanmış, oval, uzunsov və ya enli, 1-5 mm uzunluğundadır. Erkəklər adətən dişilərdən kiçik olur. Başı qabaq ...

                                               

Boçkaşəkilli xilokorus

Boçkaşəkilli xilokorus - Bədəni ovalşəkillidir, üzərində iki ləkəsi var, parlaqdır, başın yanları tükcüklə örtülüb.

                                               

Boruquyruqlar

Bığcıqları 8, bəzən 7 buğumludur MDB-də aşkar edilməmiş Urothripidae fəsiləsinin nümayəndələrində 4-5 buğumlu. Bığcıqların trixomaları pulcuqlu, bəzən çoxsaylıdır. Qabaq və arxa qanadlar uzunluğuna və eninə görə təxminən eynidir. Damarsızdır, yal ...

                                               

Boşbuynuzlular

Boşbuynuzlular - cütdırnaqlılar dəstəsinə aid fəsilə. Bura camışlar, bizonlar, antiloplar, ceyranlar, öküzlər, qoyunlar və dağ keçiləri daxildir.

                                               

Boz peloziya

Kəpənəyi kiçikdir. Qanadları açılmış halda 14-15 mm-dir. Ön qanadları açıq-boz rəngdə olub, üst tərəfində köndələn yerləşən qara nöqtələr, arxa tərəfində isə iki qara nöqtə vardır. Arxa qanadları boz-sarı bədəni boz rəngdədir. Tırtılı qonuru-qara ...

                                               

Boz siçancıq

Yunanıstandan və Ruminiyadan Monqolustan və Çinə qədər Avroasiyada yayılmışdır. Azərbaycanda Xəzər sahilindən 2200–2400 m hündürlüyə qədər hər yerdə müşahidə edilir. Sistematikası öyrənilməmişdir. Görünür, C.m.issabellinus de Flippi formasına aiddir.

                                               

Bozbığlı uzunbığ

Bədənin uzunluğu 12–20 mm. Erkəklərin bığcıqlarının uzunluğu bədənindən 3-5 dəfə uzundur, ölçülərinə görə dişilərdən kiçik olurlar, amma onların bığcıqları dişilərin bığcıqlarından çox uzun olur. Bozumtul-qəhvəyi rəngdə olurlar. Üzərində 4 xarakt ...

                                               

Bövlər

Bövlər - iri hörümçəkkimilərdir, 50–70 mm, az qismi 10–15 mm ölçüdə olurlar. Qonur-sarı, sarımtıl, nadir hallarda alabəzək və ya tünd rəngdə olurlar. "Solpuqi" sözü latın dilindən tərcümədə "günəşdən qaçan deməkdir.

                                               

Böyük qayalıq sittası

Böyük qayalıq sittası - phytoseiidae fəsiləsinin sitta cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.

                                               

Böyük qısaqanad uzunbığ

Böyük qısaqanad uzunbığ - Sərtqanadlılar dəstəsinin uzunbığlar fəsiləsinə aid böcək növü. Nadir növdür. Mənfi təsirlərə həssasdır.

                                               

Böyük nalburun

Böyük nalburun - Nalburunlar fəsiləsinə aid yarasa növü. Bu fəsiləyə aid növlər arasında ən uzunudur. Uzunluğu 5.2 - 7.1 sm, qanadlar arasında məsafə 35 - 40 sm-dir. Çəkisi 13 - 34 q-dır. Cavan varasalar bütünlüklə boz rəngdə olur.

                                               

Böyük palıd uzunbığı

Böcəklərin uçuşu may ayından avqust ayınadək davam edir. Əsasən meyvə, meşə və introduksiya edilmiş bəzək ağaclarına palıda, cökəyə, tuta, əriyə, qoza, at şabalıdına və şama zərər verir. Bakı və Sumqayıt şəhərlərində daha çox yayılmışdır. Yaşlı f ...

                                               

Böyürtkən

Böyürtkən – gülçiçəklilər fəsiləsinin moruq cinsinə aid yarımcins. Böyürtkən və moruğun 250-dən çox növü vardır. Yabanı halda Asiya, Avropa və Amerika qitələrində geniş yayılmışdır. Qərbi Sibir, Qazağıstan, Orta Asiya və Qafaqazda yetişir. Azərba ...

                                               

Brachylecithum petrowi

Bədənin uzunluğu 4.9-6 mm, eni isə 0.567-0.891 mm-dir. Ağız sormacı qqarın sormacından kiçikdir, onun diametrи 0.243-0.275 mm-dir. Farinksа malikdir, onun uzunluğu 0.07-0.08 мм. Qarın sormacının diametri 0.272-0.356 mm olub bədənin önqurtaracağın ...

                                               

Brakon hebetor

Parazitin döş hissəsi qonur-qaramtıl olub, üst tərəfdən qırmızımtıl-sarımtıl rəngdədir. Bədəninin uzunluğu 3.5–4 mm-dir. Bığcıqları qara olub, dişilərdə 16-17 buğumlu, erkəklərdə isə 20-25 buğumludur.

                                               

Brakonidlər

Orgilinae Aphidiinae иногда рассматриваемое в ранге семейства Betylobraconinae Cenocoeliinae Euphorinae Maxfischeriinae Adeliinae Helconinae Doryctinae Blacinae Meteorideinae Microgastrinae Rhyssalinae Rogadinae Homolobinae Histeromerinae Cardioc ...

                                               

Briozoylar (Bryozoa)

Bu tipə aid olan canlılar su, əsasən oturaq kolonial həyat tərzi sürən dəniz heyvanlardır. Ayrı-ayrı fərdlərin ölçülərinin 1–3 mm-i aşmadığı halda briozoy koloniyalarının ölçüləi 1 m²-i aşır. Bu koloniyalar çox müxtəlif formalarda olur. Onların b ...

                                               

Buğda tripsi

Buğda tripsinin yetkin forması qaramtıl rəngdə olub, 1.5-2 mm böyüklükdədir. Qarıncığın axırıncı buğumu boru halında uzanaraq, konusvari forma almışdır. Sürfə xarici görünüşünə görə yetkin formaya çox oxşayır. O, ancaq qırmızı rəngdə olur. Buğda ...

                                               

Bukarka

Ağac və kol dekorativ bitkilərinin yarpaqlarına, xüsusilə cicəkli bitkilərdən ərik, gavalı ağaclarına və digər bəzək bitkilərinə katalpa,söyüd, qovaq və s. 14-22% zərər verir. Böcək imaqo mərhələsində torpaqda qışlayır. Mart-aprel aylarında ağacl ...

                                               

Buqələmun

1099/5000 təsvir Onlar yavaş müstəqil daşınar gözləri ilə hərəkət edir, bitki acgöz üçün dəri colouration, uzun dil, adətən ilişkən quyruq və xüsusi ayaq Evlerde dəyişmək imkanı. Kişilər qadınlar nisbətən daha böyük və daha rəngarəng edir. Demək ...

                                               

Buprestinae

Böcəyin bədən uzunluğu 5-7 mm olur. Qızılı yaşıl, yaşıl və ya göyümtül yaşıl olur, parlaqdırlar. Önkürəkdə 2 iri qara ləkə var. Qalxancıq göyümtüldür. Qanadüstü moruğu qırmızıdır, bəzən çəhrayı qırmızıda olur, parlaq qızılı-yaşıldır. Yaşıl və ya ...

                                               

Burunlu (şişovurd) eliya

Bu növün başı qabaqdan aşağıya doğru az əyilmişdir. Xortum lövhəciklərinin kəsmə qabağının ön təpəsində üçbucaq şəklində iti dişlər vardır. Başına skul lövhəcikləri üzlükdən qabaq tərəfdə ensizdir. Rəngi bozumtul – sarı və bəzən açıq sarıdır. Uzu ...

                                               

Buş böyürtkəni

Hündürlüyü 1 m-ə çаtаn коldur. Tоrpаğа аz tələbкаr və işıqsеvəndir. Budаqlаrı düz yönəlmiş, silindrvаrı, cаvаn budaqlаrın üzəri tündqırmızıyа çаlаn bоzumtul ləkəli və sеyrək, qısаtüкlü, tək-tək qırmızı tikаnlıdır. Bir кöкdən bir nеçə diкdаyаnаn g ...

                                               

Callichromatini

Callichromides Blanchard Lacordaire, 1869 Callichromitae Thomson, 1865 Callichrominae Pascoe, 1869 Callichromina Blanchard Plavilstshikov, 1934 Callichromatinae Bates, 1870 Callichrominen Schmidt, 1924 Callichromites Blanchard Thomson, 1860 Calli ...

                                               

Canavar

Canavar və ya Qurd - Yırtıcılar dəstəsinin itlər fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Qurdun qidası ilin mövsümündən asılı olaraq müxtəlif növ gəmiricilər, quşlar, sürünənlər, onların yumurtaları, qurbağalar, kərtənkələlər, xırda yırtıcılar və kənd təsər ...

                                               

Capillaria caudinflata

Bədəni nazik,uzun,baş hissəsində daralır.Orta hissəsi daha enlidir.Bədən boyu yaxşı inkişaf etmiş basilliyar lentlər yerləşir.Qida borusu bağırsaqla birləşən sahədə iki oval şəkildə oval vəzi yerləşir.Kutikula zəif eninə zolaqlıdır. Erkək:Bədənin ...

                                               

Carcinoscorpius rotundicauda

Hindistan, Banqladeş, İndoneziya, Malayziya, Sinqapur, Tayland, Kamboca, Vyetnam, Çin Honq Konq daxil olmaqla sularında yayılmışdır. Şri-Lanka, Filippin və Myanmada da görülmüşdür, amma burada təsdiqlənməmiş görüntülərdən bəhs olunur.

                                               

Cənub çuğundur birəciyi

Çuğundur əkilən təsərrüfatlar üçün qorxulu zərərvericidir. Onları əsasən kələm, turp, şəkər çuğunduru bitkilərinin üzərində görmək olar. Birəciklər aprelin əvvəllərində alaq otlarının, sonra isə mədəni bitkilərin üzərində görünür. Ciddi zərərveri ...

                                               

Cənub fır nematodu

Erkəklər çoc kiçikdirlər, qurdabənzərdir, dişilər isə armudabənzər formadadır. Zərər vuran əsasən dişilərdir, çünki çoxalmadan sonra erkəklər torpağa keçirlər. Fır nematodunun dişilərində çox vaxt partenogenez müşahidə olunur.

                                               

Chalepoxenus hyrcanus

Kiçik ölçülü qarışqadır. Onun uzunluğu 3 mm təşkil edir. Gözləri iridir və başın ön hissəsində yerləşir. Ümumi xüsusiyyətlər baxımından Leptothorax və Temnothorax cinsinə daxil növlərlə oxşarlığı vardır.

                                               

Cırcıramakimilər

Cırcıramakimilər kiçik və iri ölçülü 3 65 mm. həşəratdır. Qısa 3 buğumlu bığcığı, mürəkkəb gözləri və 2-3 gözcüyü vardır. Dal ayaqları tullanıcı tipdədir. Pəncələri 3 buğumludur. Qanadları uzununa və eninə damarlanmaya malikdir. Qarın 10 buğumlud ...

                                               

Ciyərotu

Ciyərotu sinfi iki yarımsinfi özündə cəmləşdirir: marşansiya Marchantiidae və yungermani Jungermanniidae. Ciyərotu sinfinin nümayəndələrinin qametofit nəsli lövhəcik, tallom və ya gövdəli yarpaqlı formada olur. Tallom dorzoventral quruluşa malikd ...

                                               

Codtüklü yastıca

Codtüklü yastıca Pseudococcus longispinus Targ. Azərbaycanın Abşeron bölgəsində ilk dəfə V.N.Rusanova tərəfindən, daha sonra isə Bakı şəhərinin Botanika bağının oranjereyalarında kütləvi halda qeydə alınmışdır. Rusiya Federasiyasında, Krım vilayə ...

                                               

Corrigia skrjabini

Trematodlar nisbətən uzun silindrik bədən quruluşuna malik olub, 14.8-21.7 mm, enləri isə toxumluq sahəsində maksimal böyüklükdə 0.79-0.83 mm-dir. Ağız sormacı suterminal yerləşmişdir, onun diametri 0.315х0.420 mm-dir. Qarın sormacının diametri 0 ...