ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 40




                                               

İlarius Piktaviyalı

Piktaviyalı Hilarius - kilsə xadimi, xristian qərbinin tanınmış ilahiyyatçısı, qərb kilsə müqəddəsi. Arianlığığa qarşı ardıcıl və prinsipial mübarizə apardığı üçün ona qırbin Afanasiosu deyirdilər.

                                               

İohann Altuzi

İohann Altuzi elə bir müqavilə nəzəriyyəsini təklif etdi ki, o, dinə deyil, müxtəlif ictimai birliklərin mövcudluğuna əsaslanmış olsun.Bu nəzəriyyədə müqavilə anlayışı həm müxtəlif sosial qruplar arasındakı, həm də, hökmdarlar və təbəələr arasınd ...

                                               

İohann Xrisostom

İoánn Xrisostóm və ya Zlatoúst - Konstantinopol arxiyepiskopu, ilahiyyatçısı, kilsə müqəddəsi. Ortodoks kilsəsində onun xatirəsini yulian təqvimi ilə hər ilin 13 noyabrında qeyd edirlər.

                                               

Jan Buridan

Paris Universitetində dərs demiş, 1328 və 1340-cı illərdə onun rektoru olmuşdur. Aristotelin əsərlərinə şərhlərin və" suallar”ın, həmçinin məntiqə dair traktatların müəllifidir. Məntiqi tədqiqatlarda və naturfəlsəfədə U. Okkamın məntiq və idrak n ...

                                               

Klod Adrian Helvetsi

O, insanı sırf təbii-elmi nöqteyi-nəzərdən izah etməyə çalışırdı. O, "elmi" izahlardan qeyri heç bir izahı qəbul etməyən alimlərdən idi. O, əmin idi ki, elm sosioloji və psixoloji hadisələr də daxil olmaqla, bütün halları izah etməyə qadirdir. Ho ...

                                               

Lao-tszı

Lao Tzı qədim Çin filosofudur. Öz Dao De Cin əsərinə görə tanınır və bu səbəbdən ənənəvi şəkildə Daoizm-in banisi kimi qəbul edilir. Daoizmin dini formalarının çoxunda bir ilahi varlıq kimi qəbul edilir - Taishang Laojun - yəni "Saf Üç kəslərdən ...

                                               

Lüdviq Andreas Feyerbax

O, Hegel fəlsəfəsini "başından ayağa" qoymağa cəhd göstərmişdir. Onun fəlsəfi baxışları "Xristianlığın mahiyyəti" 1841, "Dinin mahiyyəti haqqında mühazirələr 1851 əsərlərində öz əksini tapmışdır. Hegel kimi, Feyerbax da teoloji məsələlərə xüsusi ...

                                               

Maykl Valzer

Maykl Valzer - Amerikalı yəhudi, siyasət filosofu. Valzer müharibə əxlaqı haqqındakı fikirləri xeyli zənginləşdirmişdir. "Haqlı müharibə Haqsız müharibə" Just and Unjust wars adlı əsərində, fərdlərin haqq və məsuliyyətləri ilə siyasi topluluqları ...

                                               

Məhəmməd Legenhavzen

Məhəmməd Legenhavzen fəlsəfi təhsili sürəsində Ekzistensializm və Pozitivizmdən təsirlənərək, ailəsinin Katolik inancından uzaqlaşır. 1979- cu ildə Ostin Texas Universitetində müsəlman tələbələrlə rastlaşır və onlarla tanış olur. Rays Universitet ...

                                               

Müqəddəs Ambrosi

Müqəddəs Ambrosi, Milanlı Ambrosi, Medilonlu Ambrosi dörd böyük latın kilsə mütəfəkkirindən, Roma kilsəsinin banilərindən biri, kilsə müəllimi. Ambrosi dövrünün ən böyük avtoritetli, imperator siyasətinə qarışabiləcək dərəcədə söz sahibinə malik ...

                                               

Nəcməddin Qəzvini

Nəcməddin Qəzvini 1203-cü ildə anadan olmuşdur. Filosofun ləqəbi Nəcməddin, adı Əli, atasının adı Ömər, babasının adı Əlidir. Qəzvin şəhərindən olduğu üçün Qəzvini nisbəsini daşımışdır. Mütəfəkkir elmi əsərlərin üzünü köçürən mirzə sözünü ifadə e ...

                                               

Nikola Abbanyano

Abbanyano Jan Pol Sartrın neqativ ekzistensializminə əks olan pozitiv ekzistensializmin banisi. Alman və italyan idealizmindən çıxış edən Abbanyano insanın mövcudluğunun qeyri-müəyyən və problemli olması fikrindədir. Abbanyanoya görə, sonuncu var ...

                                               

Nikolay Kuzalı

Nikolay Kuzalı - filosof, riyaziyyatçı, dinşünas, kardinal; riyazi traktların müəllifi; Renessans fəlsəfəsinin məşhur nümayəndələrindən biri.

                                               

Seyid Hüseyn Nəsr

Seyid Hüseyn Nəsr, Tehran) - İran filosofu, Corc Vaşinqton Universitetinin İslam araşdırmaları və tədqiqatları institutunun direktoru.

                                               

Humanizm

Humanizm - - insanın öz həyatının məzmununu və formasını müəyyən etmək hüququna və öhdəliyinə malik olduğunu iddia edən demoktarik və etik həyat mövqeyidir. Humanizm insanın bilik və bacarıqlarından istifadə etməklə insani və digər ali dəyərlərə ...

                                               

İntibah humanizmi

Qərbi Avropanın humanist yazıçıları daha ədalətli quruluş arzulayırdılar. Belə humanistlərdən biri ingilis yazıçısı Tomas Mor idi. O, hüquqşünas idi. 1516-cı ildə "Ən yaxşı dövlət quruluşu və yeni Utopiya adası haqqında qızıl kitab" nəşr etdirdi. ...

                                               

Aqnostisizm

Aqnostisizm tanrının varlığının və fövqəltəbii qüvvələrin bilinməsinin qeyri-müəyyən olduğunu irəli sürən bir görüş. Filosof Uliam Rou aqnostisizmi belə tərif edir, "aqnostisizm insan ağlının tanrının varlığının və ya yoxluğununun rasional əsasla ...

                                               

Başqa

Başqa - fəlsəfənin əsas kateqoriyalarından biri. Başqa - Mən olmayan, mənə əks olan, mənim dünyamdan kənarda yerləşən. Başqası da mənim xüsusiyyətlərimə malikdir: mövcuddur, düşünür, hərəkətdə və inkişafdadır. Başqa anlayışı materiyanın cansız hi ...

                                               

Dzen

Dzen-Buddizm - buddizm cərəyanlarından biri. VI əsrdə Çində meydana gəlmiş və Yaponiyada geniş yayılmışdır. Dzen-Buddizmin əsasını Budda ilə bütün varlıqların vəhdəti haqqında təsəvvür, bütün nəzəri metodlardan yüksəkdə duran dao-təbii yolla haqq ...

                                               

Xurafat

Xurafat ərəbcə huruf sözündən törəmədir və çox güman ki, hürufilik üsulları ilə məna çıxarmalarını bildirib. Ancaq sonradan mahiyyəti dəyişmişdir. Xurafatı miflə də əlaqələndirmək olar. Belə ki, insanlıq uşaqlıq dövründə dünyaya mif vasitəsi ilə ...

                                               

Metafizika

Metafizika -sonra, φυσικά -təbiət, fizika) - Təbiətin və dünyanın strukturu haqqında fəlsəfənin bölməsi. Dialektikanın əksidir. Metafizika termini mənası "təbiətdən sonra", "təbiətdən sonra gələn" mənasını verir və öz başlanğıcını Aristotelin əsə ...

                                               

Məhəmməd Qarabaği

Məhəmməd Qarabaği – filosof və ilahiyyatçıdır. 15-ci əsrin ikinci yarısında Qarabağda doğulub. O, hənəfilik məzhəbi üzrə hüqüqşünas olduğundan, "hənəfi" adı ilə tanınıb. Sonradan Rum ölkəsinə gedib, orda fəaliyyət göstərdiyindən, mənbələrdə Rumi ...

                                               

Müraciət

Forms of Address from Infoplease Basic forms from The Protocol School of Washington Arxivləşdirilib 2016-10-16 at the Wayback Machine Styles of Address, Department of Canadian Heritage Table of titles to be used in Canada, Department of Canadian ...

                                               

Okkultizm

Okkultizm - müəmmalar haqqında elm. Gizli məlumatlar mənasını verən okkultizm latın sözü olub "gizləmək", "saxlamaq" mənasını verən occulare sözünün kökündən gələn "okkultus" gizli sözündən götürülmüşdür. Ümumilikdə okkultizm keçmişdən bu günə, b ...

                                               

Ontologiya

Ontologiya, və yaxud ontoloji prizma - varlıq haqqında təlimdir. Obyektivizm cərəyanının nümayəndələrinə əsasən insanlar və onların təşkil etdiyi cəmiyyət təbiətin qanunları tərəfindən idarə olunur və öz hərəkətləri üzərində az dərəcədə hökmranlı ...

                                               

Sansara

Sansara – və ya samsara hərfi mənada "sonsuz, əbədi dərbədərlik". Bu anlayışla canlı varlığın gah yüksəklərə qalxdığı, gah da uçuruma düşdüyü ruhi dünya başa düşülür. Bu, sonsuz davam edən doğulma, qocalma, əzab və ölüm proseslərinin simvolik gös ...

                                               

Sosializm

Sosializm - bütün istehsalatın və gəlirlərin bölüşdürülməsinin dövlətin nəzarəti altında olduğu iqtisadi, ictimai-siyasi formasıdır. Müxtəlif sosialist cərayanları tərəfdarlarının ümumi məxrəci istehsal vasitələri üzərində ictimai mülkiyyətin möv ...

                                               

Yoqa

Yoqa – ənənəvi Asiya sisteminə əsaslanan fiziki tapşırıqların sırasıdır. Yoqanın ən aydın, şəffaf mənası onun etmoloji mənşəyində saxlanılır. Yoqa sözü – Sanskrit dilində yuj sözündən götürülüb. Mənası, "birlik", "ittifaq" deməkdir.

                                               

Hökm

Hökm - təfəkkürün mürəkkəb formalarından biridir. Hökm predmetlərin mövcudluğunu, xassələrini, aralarındakı əlaqə və münasibətləri iqrar və ya inkar edən fikirdir ki, bu da doğru və yalan ola bilər.

                                               

Çoxluqlar nəzəriyyəsi

Çoxluqlar nəzəriyyəsi – riyaziyyatın çoxluqların ümumi xassələrini öyrənən bölməsi. Bir çox riyazi fənlər, o cümlədən cəbr, riyazi analiz, ölçü nəzəriyyəsi, stoxastik və topologiya çoxluq nəzəriyyəsinə əsaslanırlar. Əsası alman riyaziyyatçısı Qeo ...

                                               

Deduksiya

Deduksiya - əldə etmə, hasil etmə, çıxarma. Latın mənşəlidir. Əsas mühakimə üsullarından və tədqiqat metodlarından biri. Deduksiya öz metodoloji üslubuna görə induksiyadan fərqlənir. İnduksiyanın əksidir, mühakimə prosesində ümumi müddəalardan xü ...

                                               

Deyilməmiş qayda

Deyilməmiş qayda və ya yazılmamış qayda - təşkilatlar və ya cəmiyyətlərdə qəbul edilən, ancaq heç vaxt deyilməmiş və ya bir yerə yazılmamış davranış ilə bağlı məhdudiyyətlər. Onlar adətən deyilmiş və ya yazılmış formatda deyillər, çünki dinməz eh ...

                                               

Dilemma

Dilemma - əqli nəticənin elə bir növüdür ki, onun müqəddimələrin sırasına iki şərti hökm və təqsimi hökm daxil olur; həm də dizyunksya şəklində formulə edilir. Bu dizyuniksiyada da şərti hökmlərin əsasları və ya nəticələri birləşdirilir. Dilemmay ...

                                               

İfadə (riyaziyyat)

Hər hansı bir dəyərə bərabərlənməmiş ya da bir dəyərlə sərhəd qoyulmamış riyazi fikrə ifadə deyilir. İfadələr sabitlərdən, dəyişənlərdən, əməliyyatlardan, funksiyalardan və digər riyazi simvollardan ibarət ola bilər. Ən sadə ifadə formalarından b ...

                                               

Monte Karlo metodu

Monte Karlo metodu - Standart olmayan bir əyrinin əhatə etdiyi səthin sahəsini hesablamaq metodu. Standart olmayan bir əyrinin əhatə etdiyi səthin sahəsini hesablamaq müşkül məsələdir. Ancaq qeyri-standart düşüncə ilə bu məsələni həll etmək çox a ...

                                               

Termin

Termin - müxtəlif ixtisas və peşə sahibləri ilə əlaqədar sözlər. Terminlər hansısa sahənin predmetləri, halları, anlayışları üçün ixtisaslaşmış məzmun daşıyır. Adi sözlərdən fərqli olaraq terminlər birmənalıdır və ədəbi izah deyildir. Terminlər, ...

                                               

Ziddiyyət qanunu

Ziddiyyət qanunu - məntiq qanunudur və bu qanuna görə bir-birini inkar edən iki təklif eyni vaxtda həqiqi ola bilməz. Ziddiyyət qanununun ilk ifadəsini Aristotel vermişdir. Ziddiyyət qanununu belə də ifadə etmək olur; təklif eyni vaxtda həqiqi və ...

                                               

Liberalizm

Liberalizm - azadlıq, idarə edilənin razılığı və qanun qarşısında bərabərlik anlayışlarına əsaslanan siyasi və mənəvi fəlsəfə. Liberallar müxtəlif fikirləri müdafiə edir, ancaq onlar əsasən azad bazar, azad ticarət, məhdud dövlət, fərdi hüquqlar, ...

                                               

Hərəkət (fəlsəfə)

Hərəkət Dünyada hər şey daimi hərəkətdədir. Məsələn, səma cisimləri öz orbiti boyunca hərəkət edirlər. Müxtəlif predmetlərdə molekulların hərəkəti baş verir. Canlı orqanizmlərdə fasiləsiz surətdə maddələr mübadiləsi gedir. Bundan əlavə, onlarda d ...

                                               

Kardaşev şkalası

Kardaşev şkalası – sivilizasiyanın texnoloji inkişafını müəyyələnləşdirən şkala. Şkala 1964-cü ildə kosmik siqnallarda yadplanetli həyat işarələri axtaran rus astrofizik Nikolay Semyonoviç Kardaşev tərəfindən tərtib edilib. Şkala enerji istifadə ...

                                               

Qar adamı

Qar adamı, yeti, saskvoç və ya biqfut - Yerin müxtəlif hündür dağ və meşə ərazilərində rast gəlinən,əfsanəvi varlıqdır.Bir çoxları onu gördüklərini desələr də,amma hələ onun mövcudluğunun tam təsdiqi tapılmayıb. Fikirlər var ki, bu müqəddəs homin ...

                                               

Meksika məxluqu

Meksika məxluqu - 2007-ci ildə Meksikada bir fermerin qarşılaşarkən qorxduğu üçün suda boğduğu, sifəti insana, bədəni kərtənkələyə bənzəyən, Meksika və Kanadada uzun müddət laboratoriya analizlərində DNT-sı aşkarlana bilməyən qəribə məxluq. İspan ...

                                               

Montauk məxluqu

Montauk məxluqu - dalğaların Nyu-Yorkun turistik Montauk sahillərinə çıxardığı əsrarəngiz heyvan. Heyvanın iki fərqli baxımdan çəkilən fotoşəkilləri, internetdə həyəcanla müzakirə edilir. Əsrarəngiz varlığın nə olduğuna dair bir çox nəzəriyyə var ...

                                               

Ness gölü bədheybəti

Ness Gölü bədheybəti və ya Nessi - Şotlandiyanın Ness gölündə yaşadığı iddia edilən əfsanəvi heyvandır. Uzun adı Loch Ness Monster sayılır. İlk dəfə 1933-cü ildə dünyada xəbər olsa da,tarixi 6-cı əsrə gedib çıxır. Onun mövcudluğunu iddia edənlər ...

                                               

Nicolas Flamel

Nicola Flamel - XV əsrdə yaşamış Fransız kimyagər. Kimyagərlərin iki böyük xəyalı olan ölümsüzlüyü və Fəlsəfə daşını tapdığı iddia edilir. Abraham adlı bir yəhudidən aldığı sirli bir kitabdan məlumatlarını əldə etdiyi söylənir. Əlavə olaraq, onun ...

                                               

XIX əsr fəlsəfəsi

XIX əsr fəlsəfəsi, əsas olaraq Alman fəlsəfəsində romantizm və idealizm dövrüdür. Eyni şəkildə, materializmin yeni bir dərinliyə qovuşduğu və fərq edildiyi görülür. Bir tərəfdən Fransız filosofu Charles Föryer, Pierre-Joseph Proudhon, Claude Henr ...

                                               

İsa Məsihin tarixiliyi

İsa Məsihin tarixiliyi - Müqəddəs kitablarda rəvayət olunan İsanın tərixi və arxeoloji materialllar, eləcə də mənbəşünaslığa aid sənədlər əsasında tarixi şəxsiyyət olub-olmaması və ya onun tarixi prototipinin olub-olmaması məsələsini araşdıran pr ...

                                               

Karl Marks

Karl Henrix Marks) - alman filosofu, siyasətçisi, sosioloqu, iqtisadçısı və yazıçısı. Marksizm nəzəriyyəsinin banisi. "Kommunist Manifesti" və "Kapital" əsərlərinin müəllifi. O, sosiologiya elminin yaranmasında və inkişafında göstərdiyi böyük xid ...

                                               

Minusius Feliks

Təqribən 180 - 192 illər arası dialoqlar üslubunda yazılmış Oktavius adlı apologetik əsərin yazarı idi. Bu kitab üslub baxımından Siseronun dialoqlarına bənzəyir. Burada söhbət bütpərəstlik və Xristianlıqdan gedir. Bu əsər, II yüzillikdə Xristian ...

                                               

Postmodernizm

Postmodernizm - XX yüzilliyin ikinci yarısında fəlsəfədə, incəsənətdə, ədəbiyyatda bütün formaları, qaydaları, ehkamları inkar edən, onları sintetik və qarışıq şəkildə təqdim edən cərəyandır. Müasir dünyada informasiya texnologiyaların inkişafı n ...