ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 54




                                               

Halo (atmosfer hadisəsi)

Buludlardan keçən öz yolunda buz kristallarına və damcılarına rast gələn günaş şüaları sınmaya, əks olunmaya və difraksiyaya məruz qalır.Nəticədə müxtəlif optik hadisələr meydana gəlir. Bunlardan biri də halodur.

                                               

Hamamçay

Hamamçay - Başlanğıcını Qaflan dağından götürən dağ çayıdır. Əsasən qar suları və buzlaqlarla qidalanır. Buna görə də əsasən yaz aylarında bolsulu olur. Yaz aylarında tez-tez çayda daşqınlar baç verir. İlisu kəndinin yan erroziyadan mühafizəsi üç ...

                                               

Havay adaları

Havay adaları – 24 adadan və atolldan, eyni zamanda Sakit okeanın şimalında yerləşən çox sayda xırda adalardan ibarət arxipelaq. Vulkanik mənşəlidir. Arxipelaq öz adını ən böyük adası olan Havayinin adından almışdır. Adaların böyük hissəsi ABŞ-ın ...

                                               

Hind okeanı

Hind Okeanı - dünyanın sahəsinə görə üçüncü okeanı. Yer səthinin təqribən 20%-ini tutur. Qərbdən Afrika və Ərəbistan yarımadası, şimaldan Asiya, şərqdən isə Hindçin yarımadası, Zond adaları və Avstraliya ilə əhatə olunur. Sahəsi Qırmızı dəniz və ...

                                               

Honolulu (Havay)

Honolulu - ABŞ-ın Havay ştatında şəhər. Honolulu dünyanın ən böyük şəhəridir." Hawaii” əyalətində 1907-ci ildə çıxarılmış bir qanuna görə Honolulu şəhəri və Honolulu İnzibati Bölgəsi eyni yeri ifadə edər. Bu inzibati bölgə, Honolulu şəhərinin old ...

                                               

Xövsgöl

Xövsgöl gölü ; monqol dili: Хөвсгөл нуур və ya Хөвсгөл далай, həmçinin şairanə şəkildə Далай ээж, yəni "dəniz ana" adlanır); rus dili: Хубсукул, keçmişdə Косогол) - Monqolustanın ikinci böyük gölü. Ölkənin şimal-qərb hissəsindəki Xövsgöl aymağınd ...

                                               

İlisu şəlaləsi

İlisu şəlaləsi və ya Ramramay şəlaləsi - Qax rayonunda məşhur şəlalə. Şəlalə rayonun hündür ərazisində yerləşir və ona çatmaq üçün ən azı yarım saatlıq yolu piyada qət etmək lazım gəlir. Hündürlüyə qalxmağı bacarmayanlar üçün nəqliyyat vasitələri ...

                                               

İmperial qraflığı (Kaliforniya)

İmperiyal - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatında yerləşən qraflıq. Qraflığın əhalisi 2010-cu il hesablamasına görə 174.528 nəfər olmuşdur. Mərkəzi El-Sentro şəhəridir.

                                               

İncəçay

İncəçay - Kürün sağ qoludur. Ağdərə, Tərtər və Yevlax rayonları ərazisindən axır. Uzunluğu 83 km, hövzəsinin sahəsi 205 km²-dir. Başlanğıcını Murovdağ silsiləsinin şimal-şərq yamacından 2580 m götürür. Axımı yeraltı 56%, qar 36% və yağış 8% sular ...

                                               

İraq Kürdüstanı

İraq Kürdüstanı - İraqın şimalında muxtar vilayət. İnzibati cəhətdən ərazisinə İraqın 3 mühafazası - Süleymaniyə, Ərbil və Dohuk mühafazaları daxildir. Əhalisi 1997-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən 2.861.701 nəfər, 2003-cü ildə 4.62 ...

                                               

İrland dənizi

İrland dənizi - Atlantik okeanın ucqar dənizi. Şərqdə Böyük Britaniya və qərbdə İrlandiya adalarının arasında yerləşmişdir. Şimalda Şotlandiyanın qərb sahillərini - İrlandiya Respublikasını və Şimali İrlandiyanı əhatə edir. Dənizdən cənuba Uels k ...

                                               

Kamçatka

Kamçatka - Rusiyanın şərqində yerləşən yarımada. Komandor adaları və Karagin adası ilə birlikdə Kamçatka diyarını təşkil edir. Ən böyük şəhəri Petropavlovsk-Kamçatskdır.

                                               

Karvansara bulağı

Karvansara mineral su bulağı - Şahbuz rayonundakı Gömür kəndindən 7 km şimal-şərqdə, okean səviyyəsindən 2260 m. yüksək ərazidədir. Gömür çayın mənbəyində olan bulaqlar hidrogen-sulfidlidir. Hər iki bulaq suları termaldır. Ultrabərk qatılığa mali ...

                                               

Kelt dənizi

Kelt dənizi - Atlantik okeanının akvatoriyasına daxildir. Sahillərində İrlandiya, Böyük Britaniya və Fransa kimi dövlətlər yerləşir. Dənizin şimaldan Müqqəddəs Georgi boğazı ilə İrland dənizi, cənub-şərqdə Bristol körfəzi və La-Manşla əhatələnir, ...

                                               

Kern qraflığı (Kaliforniya)

Kern - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatında yerləşən qraflıq. Qraflığın əhalisi 2010-cu il hesablamasına görə 839.631 nəfər olmuşdur. Mərkəzi Beykersfild şəhəridir. 2000-ci ilin siyahıyaalmasına görə, Kern dairəsinin əhalisi 839 631 ...

                                               

Kələqoparan

Kələqoparan - Quba rayonunun ərazisində dağ. Dağ Quba rayonunun Yerfi kəndindən şimali-şərqdə yerləşir. Hündürlüyü 2070 m. Əsli Kəlləqoparandır və həmin dağın ətəyində və yamaclarındakı çox soyuq sulu bulaqların ümumi adıdır. İsti havada içildikd ...

                                               

Kərbəla

Kərbəla şəhəri - İraqın ən böyük şəhərlərindən biri. 1987-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya əsasən əhalisi 296.705 nəfərdir. Müsəlman Şiə və Ələvi məzhəblərinə görə, Məkkə,Mədinə, Qüds və Nəcəfdən sonrakı ən müqəddəs şəhərdir. Kərbəla döyüşü burad ...

                                               

Kərkük mühafəzəsi

Kərkük mühafəzəsi Ərbil, Səlahəddin və Süleymaniyyə mühafəzələri ilə həmsərhəddir. 1947-ci ildə 20.355 km² ərazisi olan Kərkük mühafəzəsi inzibati cəhətdən Çəmçəməl, Daquq, Kərkük və Kifri qəzalarına bölünürdü. 1962-ci ildə elin ərazi bölgüsünə d ...

                                               

Kiçik Asiya

Kiçik Asiya - Qara dəniz, Mərmərə dənizi, Egey dənizi və Aralıq dənizlərinin əhatə etdikləri yarımada. Avropadan Bosfor və Dardanel boğazları ilə ayrılır. Türkiyənin Asiya hissəsi burada yerləşir. Kiçik Asiya termini fransızların Minor Asia sözün ...

                                               

Kolorado çayı

Kolorado çayı ABŞ-ın qərbində yerləşən Kordilyer dağlarının qərb yamaclarının quraqlıq rayonlarından başlanğıc götürür. Kaliforniya körfəzinə tökülür, lakin kənd təsərrüfatı ehtiyaclarına və suvarmaya suyun həddən artıq sərf olunmasına görə çayın ...

                                               

Konqo çayı

Konqo çayı və ya Zair çayı - Mərkəzi Afrikanın Ekvator bölgəsində, 4370 km uzunluğunda bir çaydır. Uzunluğu 4370 km-dir. Dənizə, saniyədə 80000 kubmetr su axıdar. Zair ilə şimal və şərqdəki qonşuları arasında sərhəd çəkən Konqo çayı, dərhal bütün ...

                                               

Koreya yarımadası

Koreya yarımadası - Asiyanın şərqində yerləşən yarımada İkinci Dünya müharibəsi başa çatanadək Koreya yarımadası Yaponiyanın müstəmləkəsi olub. 1948-ci ildə ərazidə iki dövlət yaranıb – Koreya Respublikası və Koreya Xalq Demokratik Respublikası. ...

                                               

Körpüçay

Körpüçay Türkiyə Respublikasının İsparta əyalətində Tavr dağlarından başlayıb dar və dərin kanyonlarla Serik düzənliyindən keçərək Aralıq dənizinə tökülür. Çay karst suları ilə qidalanır. Çayın aşağı axarında Qocadərə və Sağırı dərələri var. Əvvə ...

                                               

Krit

Krit və ya Kirid - Yunanıstanın tərkibində, Aralıq dənizində ada. Sahəsi 8.3 min km², əhalisi 537.2 min nəfərdir.

                                               

Kürdhacıçay

Kürdhacıçay - Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Kürdhacı kəndinin ərazisində çay. Kürdhacıçay öz adını ərazisindən axdığı Kürdhacı kəndindən almışdır. Kəndin əvvəl ki, adı yerli əhali arasında Qurdqajı kimi tələffüz edilir və "qurd aşırı ...

                                               

Kvazulu-Natal vilayəti

Kvazulu-Natal - Cənubi Afrikanın şərqində vilayət. 1994-cü ildə Kvazulu və Natal vilayətlərin birləşməsi yoluynan yaradılıb.

                                               

Qərbi Keyp vilayəti

Qərbi Keyp və ya Qərbi Kap - Cənubi Afrikanın cənub-qərbində vilayət. 1994-cü ildə ölkənin inzibati ərazi bölgüsündən sonra yaradılmışdır. Mərkəzi Keyptaun şəhəridir.

                                               

Qızılirmaq

Qızılirmaq - Başlanğıcını Türkiyənin Şərqi Anadolu bölgəsindən götürür və Qara dənizə tökülür. Qızılirmaq çayı başlanğıcını Anadolunun şərqində yerləşən Sivas vilayətindəki Qızıldağın cənub yamaclarından, 2000 metr yüksəklikdən götürür. Sivas, Ka ...

                                               

Qloriya (atmosfer hadisəsi)

Buludlardan keçən öz yolunda buz kristallarına və damcılarına rast gələn günaş şüaları sınmaya, əks olunmaya və difraksiyaya məruz qalır.Nəticədə müxtəlif optik hadisələr meydana gəlir. Bunlardan biri də qloriyadır.

                                               

Quruçay (Füzuli)

Quruçay - Arazın sol qoludur. Xocavənd və Füzuli rayonları ərazisindən axır. Uzunluğu 82 km, hövzəsinin sahəsi 512 km²-dir. Suyunun çox hissəsini yağış 75–80% sularından alır. Çayda əsas daşqın yazda olur. Bu dövrdə illik axım həcmindən 30–35 dəf ...

                                               

La-Manş

La Manş və ya İngilis kanalı - Fransa ilə İngiltərə arasında boğaz. 1994-сü ildən La-Manş boğazının altından uzunluğuna görə dünyada üçüncü olan yeraltı dəmiryol tuneli – Avrotunel çəkilmişdir.

                                               

Ladoqa gölü

Ladoqa gölü - Rusiyanın Avropa hissəsində göl, Avropada ən böyük. Sah. 17703 km², uzunluğu 219 km, orta eni 83 km, maksimal dərinliyi 230 km-dir. Dekabrdan mayadək donmuş olur. Üzərində təqribən 660 ada var. Gölə tökülən ən böyük çaylar Volxov, S ...

                                               

Laqos ştatı

Laqos ştatı - Nigeriya Cənub-qərb geosiyasi zonasında ştat. Şimalda və şərqdə Oqun ştatı ilə, qərdə isə Benin ilə həmsərhəddir. Cənubda Atlantik okeanın tərəfindən sulanır.

                                               

Latın Amerikası

Latın Amerikası - Amerika qitəsində bölgə. ABŞ-dan cənubda yerləşən Latın Amerikası regionuna 33 İEOÖ -lər və 15 asılı ərazi daxildir. Latın Amerikası əhalisinin böyük əksəriyyəti roman dil qrupuna aid ispan, portuqal və fransız dilində danışırla ...

                                               

Leuvarden

Leuvarden" ; q.friz Liwwadden, Ljouwert) - Niderlandda bələdiyyə və şəhər, Frislandiya əyalətinin paytaxtı, eyniadlı icmanın mərkəzi. Şəhərin əhalisi 122 293 nəfər təşkil edir. Bölgə, əsasən, 10-cu əsrdə ortaya çıxmışdır. Şəhər e.ə. 9-cu əsrdən e ...

                                               

Liman (dəniz)

Limanlar – sahilyanı yarımqapalı su hövzələridir, onlar şirinsulu və dəniz ekosistemləri arasında ekoton kimi özünü göstərir. Liman müxtəlif tipli gəmilərin sahilə yaxınlaşmaq üçün yan aldıqları xüsusi hazırlanmış dənizkənarı yerdir.

                                               

Maar

Maar -Yer səthində vulkan mənşəli qıfabənzər çökəklik. Maar vulkan lava püskürmədən qaz partalayışı nəticəsində əmələ gəlir. Rütubətli iqlimdə maar bəzən su ilə dolur və göl əmələ gəlir. Maar - rus. маар, ing. maar alb. maar) maar - vulkanın lava ...

                                               

Mangistau vilayəti

Mangistau vilayəti - Qərbi Qazaxıstan regionda vilayət. Xəzər dənizin şərqi sahilindəki eyni adlı yarımadada yerləşir; şimal-şərqdə Atırau və Aqtöbe vilayətləri, cənubda Türkmənistan, şərqdə isə Özbəkistan ilə həmsərhəddir.

                                               

Meksika körfəzi

Meksika körfəzi - dünyanın doqquzuncu böyük su həcmi. Əsasən Şimali Amerika materiki və Kuba adası ilə əhatə olunub. Meksika körfəzi hövzəsi təxminən oval formasındadır və şərqdən qərbə qədər uzunluğu 1500 km-dir. Körfəz Atlantik okeanın bir hiss ...

                                               

Missisipi çayı

Missisipi və ya gichi-ziibi) - ABŞ-da çay, dünyanın ən böyük çaylarından biri. Uzunluğu 3 734 km. Mənbəyini İtaska gölündən götürür və Meksika körfəzinə tökülür.Şimali Amerikada yerləşir. Missisipi, Missuri və Ceferson çayları tərəfindən əmələ gə ...

                                               

Mu

Mu qitəsi və ya Pasifida - Məhv olmuş sivilizasiya; Sakit okeanda sulara qərq olmuş hipotetik qitə. Müxtəlif xalqların mifologiyasında tez-tez Sakit okeanın yerində ada və ya torpaq olması ilə bağlı rəvayətlərə rast gəlmək mümkündür. Amma bununla ...

                                               

Mulda

Mulda - eni və uzunluğu bərabər olan tektonik mənşəli çökəklik. Mulda sinklinal formalı izometrik və ya oval, az meyilli tektonik çökəklərin və ya onların hissələrinin ümumi adı. Mənşəyindən asılı olaraq mulda termininə uyğun izahedici sözlər əla ...

                                               

Nemo nöqtəsi

Nemo nöqtəsi uzun müddət müəyyən edilməmişdir. Yalnız 1992-ci ildə xorvat-kanadalı araşdırma mühəndisi olan Hrvoye Lukatela buna nail olmuşdur. Belə ki, o həmin il "Hipparchus" adlandırdığı geo-kosmik aparatla okeanın orta nöqtəsini müəyyən etmiş ...

                                               

Nisbi və mütləq rütubətlilik

Atmosferdə 13 min km kub həcmində su vardır.Havadakı suyun əsas hissəsi buxar halında,qalan isə su damcıları və buz halında olur.Havadakı suyun 86%i okean və dənizlərdən, 14%ə qədər isə quru səthdən daxil olur.Havada olan suyun miqdarı rütubətlil ...

                                               

Oahu

Oahu – Havay adaları qrupuna daxil olan ən böyük ada. Adada Havayın paytaxtı Honolulu yerləşir. Oahuda yaşayanların sayı 800 000 nəfəri ötüb. Bu da ümumi Havay adalarının əhalisinin 80%-ni təşkil edir. Oahu adası vulkan mənşəlidir. Uzunluğu 77 km ...

                                               

Oxçuçay

Oxçuçay - Azərbaycan və Ermənistan ərazilərindən axan çay. Oxçuçay Arazın sol qoludur. Ermənistan Qafan rayonu və Azərbaycanın Zəngilan rayonu ərazisindən keçir. Uzunluğu 85 km, hövzəsinin sahəsi 1140 km²-dir. Başlanğıcını Zəngəzur silsiləsinin Q ...

                                               

Pasxa adası

Pasxa adası - Sakit Okeanın cənub-şərqində - Polineziya üçbucağının cənub-şərqdəki nöqtəsində yerləşən Polineziya adasıdır. Ada qədim Rapa Nui insanları tərəfindən yaradılan 887 sanballı abidə ilə məşhurdur. 1995-ci ildə YUNESCO Pasxa adasını Rap ...

                                               

Platforma (coğrafiya)

Platforma - hamar forma deməkdir. Geosinklinaldan fərqli olaraq platforma yer qabığının nisbətən sabit, intruziv və effuzivlərlə qarışmış sahəsidir. Bura da tektonik fəaliyyət demək olar ki, heç müşahidə olunmur. Platformanın xarakterik xüsusiyyə ...

                                               

Po (çay)

Po çayı - İtaliyanın birinci, Avropanın da ən böyük çaylarından biridir. 652 km uzunluğundadır. Qolları ilə birlikdə 71.000 km ² lik bir hövzəyə malikdir. Ponun ən mühüm qolları Qərb Alplarında Mont Blanc və Monviso Dağları ətəklərindən gələn çay ...

                                               

Rif

Rif - dayaz su sahələrində sualtı və suüstü yüksəkliklər. Sualtı və sahil qayalıqlarının dağılması və ya mərcan polip koloniyalarının, yosunların və digər rifyaradıcı orqanizmlərin çoxalması və artması nəticəsində yaranır.